Digital Fragmenta Historicorum Graecorum (DFHG)

DFHG Digger

Where author="NICOLAUS DAMASCENUS"

Volumen tertium

LIBER SEPTIMUS

AB AUGUSTO USQUE AD TRAJANUM. 27 A.C. - 98 P.C. CAECILIUS CALACTINUS. LYSIMACHUS ALEXANDRINUS. NICOLAUS DAMASCENUS. JUBA MAURITANUS. ATHENODORUS TARSENSIS. DIONYSIUS PERGAMENUS. DIODORUS GADARENUS. THEODORUS GADARENUS. STRABO AMASENSIS. CHAEREMON STOICUS. SELEUCUS ALEXANDRINUS. THRASYLLUS MENDESIUS. POTAMO MYTILENAEUS. APION OASITA. PAMPHILA EPIDAURIA. CLAUDIUS CAESAR. POLYAENUS SARDIANUS. JUSTUS TIBERIENSIS. HERMOGENES TARSENSIS. THALLUS. MEMNON.
343

NICOLAUS DAMASCENUS

Suidas: Νικόλαος Δαμασκηνὸς, γνώριμος Ἡρώδου τοῦ τῶν Ἰουδαίων βασιλέως, καὶ Αὐγούστου Καίσαρος, φιλόσοφος Περιπατητικὸς ἢ [καὶ Coray.] Πλατωνικὸς, ἔγραψεν Ἱστορίαν καθολικὴν ἐν βιβλίοις ὀγδοήκοντα (1) , καὶ τοῦ [βίου (2) ] Καίσαρος ἀγωγήν. Οὕτως δ ̓ ἠσπάσατο αὐτὸ Καῖσαρ, ὡς τοὺς ὑπ ̓ ἐκείνου πεμπομένους πλακοῦντας (3) Νικολάους αὐτὸν καλεῖν. Καὶ διαμένει τοῦτο ἄχρι τῆς σήμερον. Ἔγραψε καὶ Περὶ τοῦ ἰδίου βίου καὶ τῆς ἑαυτοῦ ἀγωγῆς. Quem Nicolaus De vita sua librum conscripsisse dicitur, ejus fragmenta satis ampla praebent Constantiniana Excerpta De virtutibus et De insidiis, quorum illa Valesius olim edidit, haec nuperrime Firminus Didol e codice Escorialense describenda curavit. Quorum narrationem excerptorum paucis comprehendentes addemus reliqua, quae aliunde de auctore nostro comperta habemus. Nicolaus Damascenus, frater Ptolemaei, parentes habuit Stratonicen et Antipatrum, virum opibus et auctoritate inter cives insignem. Natus est circa an. 64 a. C. (*) . Nam quo tempore cum Archelao Herodis filio Romam profectus est (an. 4 a. C.), ἦ περὶ ξ’ ἔτη (fr. 5 not. 22). Puer egregia indole praeditus postquam grammaticam et poeticen didicerat, mox se convertit ad rhetoricam, musicam, disciplinas mathematicas, philosophiam. Hanc etsi universam complexus est, prae ceteris tamen Aristoteliae se doctrinae addixit. Quare apud Athenaeum appellari solet ὁ περιπατητικός (fr. 77. 78. 79. 83) vel εἷς ἀπὸ τοῦ περιπάτου φιλοσόφων (fr. 84. 89). Eruditionem variam ornarunt magna vis eloquentiae, ingenium amoenum, mores elegantes. Quae quum accommodatissima sint ad consuetudinem potentium instrumenta, haud minimum contulisse videntur, ut Herodis regis (**) et Augusti imperatoris favorem et amiciliam conciliaret sibi et ad mortem usque conservaret. Quando accesserit ad Herodem, cujus ὑπογραφεὺς fuisse a Constantino Porphyr. (De them. 1, 3; fr. 71) dicitur, non constat. Fortasse in amicitiam ejus jam illo venit tempore, quo Herodes, Galilaeae praefecturs, a Judaeis accusatus, Damascum, suadente Hyrcano, confugerat (Joseph. A. J. XIV, 9, 5). Anno 20 a. C. versabatur Antiochiae, ubi vidisse se ait Indorum legatos ad Augustum proficiscentes (fr. 91). Quadriennio post (16 a. C.), quum jam filios habebat Rhodi (studiorum causa, ut videtur) commorantes, Herodem regem, ad Agrippam in Pontum se conferentem, comitatus est. Quo in itinere de Iliensibus
344
egregie meruit (fr 3). Ex Ponto in Ioniam redux Judaeorum causam coram Agrippa defendit (fr. 92). Deinde cum Herode Romam ad Caesarem profectus est. Paullo antea, rege hortante, historias scrbendi ceperat consilium. Mox quum Herodes a Syllaeo apud Caesarem accusatus de rebus suis vehementer pericilitaretur, Nicolaus, iterum Romam profectus, industria sua et prudentia effecit ut rex in amicitiam Augusti restitueretur (an. 8 a. C.; fr. 94). In Syriam reversus Herodem, de Alexandro et Aristobulo filiis, quos Antipater frater conjurationis insimulaverat, judicium instituentem, admonuit ut moderate se gereret, caveretque ne in immedicabile malum incideret (fr. 5). Quod salutare consilium ira regis neglexit. Haud multo post, scelere Antiptri detecto, Nicolaus accusatoris partes sustinuit (fr. 5. 95). Defuncto Herode (4 a. C.), Archelaum, quem iterum iterumque mutato testamento moriens pater heredem regni instituerat, contra Antipam et Judaeorum legatos apud Augustum defendit. Quae deinceps fata ejus fuerint, haud liquet. In postrema Excerptorum parte (fr. 6) Nicolaus traditur, quamvis a ditissimis potentissimisque Romanis etiam atque etiam rogaretur ut domus eorum frequentaret, maluisse tamen plebeiorum hominum convictu uti, totosque dies philosophiae studiis impendere. Unde collegeris Romae senem ultimum vitae tempus exegisse. Verum quum (fr. 101 init.) de Octavio studiorum causa Apolloniam Profecto dicat: Ὁ νέος Καῖσαρ .. ἐνταυθοῖ ἐπεδήμει, Apolloniae potius degisse, certe Vitam Augusti scripsisse in hac urbe videtur, quae literis tunc eximie florens a Romanis quam plurimis frequentabatur. Ceterum si Vitae scriptorem audias, nullis noster non ornatus erat virtutibus. Quas recensere supersedeo (*) . Scripsit Nicolaus et poetica et philosophica et historica. Tragoedias et comoedias non sine laude ab eo compositas esse discimus ex Vitae fragm. 3. Quae quidem juvenilia conamina fuisse videntur, quorum certior memoria interiit. Nam quod Eustathius (ad Dionys. Per. 976) dicit: Ἀρριανὸς διὰ τοῦ δ κλίνει Τίγριδος, καθὰ καὶ ὁ γράψας τὸ δρᾶμα τῆς Σωσάννης, οἶμαι ὁ Δαμασκηνός, id ad nos vix pertinet. Quamquam Nicolai Damasceni tragoediam notari putarunt Valesius, Vossius, Sevinus, Orellius, alii; rectius tamen procul dubio Holstenius et Bernhardyus ad Dionys. l. l. Johannem Damascenum, hymnorum ecclesiasticorum auctorem, intelligi jusserunt. Ex comoedia Nicolai versus quadraginta quattuor affert Stobaeus in Florilegio (XIV, 7), quos Nicolao Damasceno vindicarunt Fabricius, Orellius, Corayus, alii. Verum hanc quoque sententiam parum probabilem esse censet judex harum rerum peritissimus, Meinekius in Histor. Crit. Comicorum p. 495. «Totius enim orationis, ait, et argumenti is color est, ut non dubitandum videatur, quin illius fragmenti auctor vel mediae vel novae comoediae poeta fuerit. Neque id fugisse videtur Valckenarium, qui quum Nicolaum comicum nusquam praeterea memoratum vidisset, Nicostrati nomen substituit. Ac fateor me ipsum aliquando Nicolai nomen suspectum habuisse, ejusque in locum Nicomachum substituendum conjecisse; quam quidem opinionem non mediocriter mihi insignis quaedam orationis similitudo, quae illi apud Stobaeum fragmento cum Nicomachi ecloga apud Athenaeum VI, p. 290, E, servata intercedit, confirmare videbatur. Sed dubitationem injecit Photius Bibl. Cod. 167 p. 115, in recensu Poetarum, quibus Stobaeus in concinnando Florilegio usus est, diserte Nicolaum memorans. Itaque Nicolaus obtineat suum inter comicos poetas locum, donec gravioribus argumentis de possessione depel. Latur.» Quod philosophica attinet, Nicolai Περὶ τῶν ἐν τοῖς πρακτικοῖς καλῶν πραγματείαν laudat Simplicius ad Epictet. c. 37, P. 194 ed. Didot. Libros De philosophia Aristotelis, De diis, De philosophia prima, Paraphrasin in Aristotelis Metaphysica, in libros De coelo et De anima idem memorat Simplicius in Aristot. p. 6, 6b, 1`b, 32, 97 etc. Inter eos qui Epicuri doctrinam impugnarint, Nicolaus recensetur apud Diogenem L. X, 4. Vid. Patricius Discuss. Peripatet. Lib. X, p. 136; Fabricius B. Gr. IX, p. 683 Harl.; Buhl. Ad Aristot. Tom. I, p. 308; Roeper. Nicolai Dam. de Aristotelis philosophia reliquiae in Lectionibus Abulpharagianis (Danzig, 1844, 4) p. 35-43. Quem librum inspicere non licebat. Praeterea libros duos De plantis, qui sub Aristotelis nomine circumferuntur, Nicolao Damasceno vindicandos esse putavit, sub ejusque nomine edidit C. Meyerus (Lips. 1841). Historica opera novimus quattuor: 1. Ἱστορίαι (ἱστορία καθολική Suid.) βιβλ. ρμδ’. 2. Βίος Καίσαρος. 3. Περὶτοῦ ἰδίου βίου. 4. Παραδόξων ἐθῶν συναγωγή. I. Historiae. In Vita Nicolai (fr. 4) Herodes dicitur post alia studia repente historiae cognoscendae amore correptum esse, ἐπαινέσαντος Νικολάου τὸ πρᾶγμα καὶ πολιτικώτατον εἶναι λέγοντος, χρήσιμον δὲ καὶ βασιλεῖ, ὡς τὰ τῶν προτέρων ἔργα
345
καὶ πράξεις ἱστοροίη. Καὶ ἐπὶ τοῦτο ὁρμήσας προὔτρεψε καὶ Νικόλκον πραγματευθῆναι τὰ περὶ ἱστορίαν. Ὁ δὲ μείζονι ἐφέσει ὥρμησεν ἐπὶ τὸ πρᾶγμα, πᾶσαν ἀθροίσας τὴν ἱστορίαν, μέγαν τε πόνον ὑποστὰς καὶ οἷον οὐκ ἄλλος· ἐν πολλῷ δὲ χρόνῳ φιλοπονήσας ἐξετέλεσεν οὐτὴν, ἔλεγέ τε ὡς τοῦτον τὸν ἆθλον Εὐρυσθεὺς εἰ προὔτεινεν Ἡρακλεῖ, σφόδρα ἂν αὐτὸν ἀπέτρυσεν. — Opus hoc Suidas ἱστορίαν καθολικὴν appellat, argumenti magis ratione (*) quam inscriptionis habita. Nicolaus ex more veterum opus inscripserit Ἱστορίαι, quo titulo apud scriptores laudari solet. Libros complectebatur centum quadraginta quattuor, teste Athenaeo (fr. 89). Citantur libri 2. 4. 5. 6. 7. (8.) 96. 103. 104. 107. 108. 110. 114. 123. 124. Suidas octoginta tantum afferens aperte erravit, sive quod literas ΡΜΔ male exaratas vel exesas reperiens legerit ΟΓΔ (i. e. ὀγδοήκοντα), sive quod auctor Suidae nonnisi octoginta libros noverat. Magnae molis opera saepenumero per partes circumferebantur. Excerptores Constantiniani nonnisi priores libros septem usurpasse videntur. Nam ultra librum septimum non progrediuntur. Porro Virtutum scriptor fragmento ultimo subscripsit: Τέλος λόγου ἑβδόμου ... Ζήτει τὰ λείποντα περὶ Ἑλληνικῆς ἱστορίας. Quibus significatur, puto, reliquos operis libros desiderari. Nam titulum Constantinium Περὶ Ἑλληνικῆς ἱστορίας exstitisse, ad quem lector relegetur, minime probabile, si reliquorum titulorum rationes reputes, esse videtur (**) . Denique hoc si voluisset auctor, dicendum certe erat: Ζήτει ἐν τῷ Περὶ Ἑλ. ἱστορ. Sane quidem ipse Constantinus Porphyr. De them. (fr. 71) in nostris libris laudat Nicolaum ἐν τῷ ιη’, sed ne dicam numerum illum haud dubie corruptum esse, pleraque quae in Thematis ex antiquioribus auctoribus citantur, e Stephano Byzantino depromrta sunt. Exorsus narrationem Nicolaus est a rebus Assyriorum. De prima hac operis πολυβίβλου parte intelligenda sunt verba Photii in Bibl. Cod. 189, p. 145 ed. Bekk.: Οὗτος (Νικόλαος) καὶ Ἀσσυριακὴν ἱστορίαν ἐν πολυστίχῳ βιβλίῳ, ὅσον παλαιὰν μνήμην ἀναγνωσμάτων ἔχομεν, καταλέλοιπεν. Quae ex libris 123 et 124 (fr. 92) afferuntur, pertinent ad annum 16 a. C. Relinquuntur libri viginti. Quousque his narratio deductio sit, accuratius dici nequit. Exposuisse Nicolaum quomodo Mariamnen uxorem atque Alexandrum et Aristobulum Herodes supplicio affecerit (a. 10 a. C.), ex fragmento 93 intelligitur. Minime vero probabile est adulatorem Herodis et praeconem finem Historiarum facinus fecisse, quod apud plurimos summam regi contraxit invidiam. Imo quum scelus in filios commissum Herodes paucis ante mortem diebus (4 a. C.) redemerit quodammodo justissima condemnatione Antipatri, in qua ipsius Nicolai partes erant praecipuae: dubitari vix potest quin haec quoque auctor noster narraverit. Porro quoniam Nicolai maxime opera factum est ut post obitum Herodis Archelaus filius, superatis adversariis, regnum ab Augusto acciperet: minime hoc omittere in Historiarum monumentis Nicolaus voluerit. Sane quidem de iisdem rebus in Vita sua dixit, verum non exponit eas, sed leviter tangit, ut eo ipso ad ampliora volumina relegare nos videatur. Quaenam distributio totius operis fuerit nescimus. In prioribus libris septem, de quibus solis judicari potest, fragmenta hunc fere praebent ordinem narrationis: Liber I et II. Historia Assyriorum et Medorum, usque ad Astyagem [Eversio regni Medorum narratur libro septimo (*) ]. — Lib. I: Semiramis, fr. 7*; Sardanapallus, fr. 8; Arbacis et Belesyis de evertendo regno Assyriorum conspiratio, fr. 9*. — Lib. II: Parsondas Medus sub Artaeo rege, fr. 10; Stryangaeus sub Astybare rege, fr. 12; Achaemenidarum origo, fr. 13. Liber III. Graeci Historia Mythica Usque ad Tempora Trojana. (In hoc libro nonnisi celeberrimas fabulas tractasse auctor videtur. Reliquas in sequentibus libris attulit, ubi ab historicis temporibus profectus subinde altius rem repetit.) Amphion et Zethus, fr. 14*; Laius, Oedipus, fr. 15*; Bellerophon, fr. 16*; Pelops, Oenomaus, Hippodamia, fr. 17*; Argonautae, fr. 18*, 19*; Hercules, fr. 20*; Troica, fr. 21. Liber IV. Lydorum Historia Antiquissima (usque ad reges Heraclidas), fr. 22–29. — Damasci Historia Prisca, fr. 30, 31. Hoc σύνταγμα ἐπιχώριον Damascenus noster intexuisse videtur eo loco, ubi de Lydorum in Syriam expeditionibus, urbibusque ibi conditis (cf. fr. 24–26) sermo erat. —
346
Res Peloronnesi (exceptis rebus Arcadiae). Reditus Heraclidarum. De priscis Peloponnesi nominibus, fr. 32. Amythaonidarum fama, fr. 33; Orestes, fr. 34* . — Reditus Heraclidarum: Lacedoemon, fr. 36, 37. Argos, fr. 38*. Messene, fr. 39*, 40. Corinthus, fr. 41. Antequam de Corintho a Doriensibus occupata exponeret, antiquiorem civitatis historiam praemisit. Liber V. Res Arcadiae, quae solae motu Dorico inconcussae manserant, inde ab Lycaone repetuntur, fr. 42–44. — Insule Maris AeGAeI, quae post Heraclidaruin descensum novas incolas e Peloponneso accepisse videntur, aliarumque urbium origines ex iisdem causis repetendae (fr. 45-48). Liber VI. Historia Lydorum. Reges Heraclidae usque ad Candaulem, fr. 49*. — Atheniensium Historia, usque ad institutionem archontum annuorum, uti videtur. Initium auctor sumpserit vel inde a Troicis temporibus, vel etiam inde a Cecrope. Ex fragmentis quae huc pertinent, alterum est de Demophonte rege ejusque successoribus (fr. 50*), alterum de Hippomene archonte decennali (fr. 51). ColoniAe: Minyarum migratio in Theram insulam, deinde in Libyam, ubi Cyrenoe a Batto conduntur. Qua occasione reliquam omnem Battiadarum historiam auctor subjunxit. Hinc servatum fr. 52 de Arcesilao II. — Ionum migratio in Asiam. Minyae Ionibus se adjunxerunt. Cymarum historia, fr. 53*. Mileti historia usque ad finem Nelidarum, fr. 54. — Res Thessalorum. Historiae de Heraclidis aliisque regulis, qui tunc in Thessaliae civitatibus regnabant, fabularem memoriam praemisit. Quo pertinent quae sola servata sunt de Pelia, Iasone, Acasto, Peleo (fr. 55, 56). — Res Peloponnesi, usque ad tempora belli Messeniaci I, uti suspicor. Superstes fragmentum de Lycurgo. Liber VII. Corinthiorum Tyrani. Cypselus, Periander, Psammetichus, fr. 58*, 59, 60*. — Sicyoniorum Tyrani. Myron, Isodemus, Clisthenes, fr. 61*. — Lydorum Historia. Reges Mermnadae: Gyges, Sadyattes, Alyattes, Croesus, fr. 62–65. — Medorum Regni Eversio, Persarum Imperii initia. Cyrus, fr. 66*, 67. Croesus a Cyro victus, fr. 68. — Romanorum Historia, quam a primis initiis exorsus auctor usque ad expulsos reges exposuerit. Supersunt fragm. 69 et 70, de Amulio, Numitore, Romulo et Remo. Inde a libro octavo usque ad nonagesimum sextum praeter quattuor minoris momenti fragmenta nihil tulit aetatem. Quae e libris 96–124 citantur, fere omnia pertinent ad Mithridatica atque Syriae historiam. Libro 110 narratur triumphus Luculli (au. 63 a. C.). Igitur libris centum et tribus (8–110) historia continebatur annorum circiter quadringentorum quinquaginta. Reliqui libri triginta quattuor (111-144) sexaginta circiter annorum spatium complectebantur. Narratio eo prolixior erat, quo propius auctor ad sua ipsius tempora accedebat. Fides Nicolai in majore operis parte pendet ex auctoribus quos duces sibi selegit. In rebus Assyriorum et Medorum Ctesiam sequitur. Lydorum historiam mutuatus est et Xantho vel potius e Dionysio Mytilenaeo. In Graecis fabulis, ubi multa a vulgari narratione recedunt, quemnam fontem habuerit, minus liquet. Ego quidem Hellanicum agnoscerein iis mihi videor. Inde ab reditu Heraclidarum in Graecorum rebus Mithridaticis componitur cum Posidonio (fr. 79), ex quo plurima in hac historiae parte desumpserit. Caesaris De bello Gallico commentarios exscripsisse statuitur fr. 89. Quae de Romuli historia affert (fr. 69, 70), ad verbum transcripsit ex Dionysio Halicarnassense. Quod indigne ferentes nonnulli statuerunt fragmenta illa librariorum culpa temere esse Nicolai reliquiis admixta. Id vero per se parum probabile est, nec quidquam video cur ad ejusmodi sententiam confugiamus. Nam quum Nicolaus sero demum ad historias scribendas se conferret, idque iis temporibus, quibus alia multa pro Herode negotia subiisse eum compertum habemus, consentaneum sane est, aulicum nostrum et πολυίστορα, πᾶσαν ἀθροίσαντα τὴν ἱστορίαν, satis habuisse de antiquioribus temporibus historicos, quos narrationis fide et elegantia praestare ceteris putaret, pressis sequi vestigiis (*) , saepe etiam locos eorum ad verbum integros operi suo inserere. Neque est cur idcirco plagiarii notam Nicolao inuramus. Nihil enim impedit, quominus eum, si non ubique, iis certe locis, quibus ipsissima verba aliorum apposuit, nomina auctorum suorum prodidisse statuamus. In posteriore operis parte, ubi suo Marte rem Nicolaus agebat, prae ceteris Herodis regishistoriam omnium uberrime tractasse videtur. Hinc sua longe plurima hauserit Josephus (Ant. J. lib. XIV-XVI). Quamquam haud latebat eum, caute admodum Nicolai narratione utendum esse, quippe qui in majorem fautoris et amici gloriam scelera ejus vel diminuisset vel celasset, recte gesta laude immodica prosecutus esset (v. fr. 93 et 85). II. ΒΙΟΣ ΚΑΙΣΑΡΟΣ. «Opus vere non historicum, sed declamatorium, quo cuncta in illum contulit,
347
quae de recte formandis adolescentibus excogitari possint, quaeque valent exprimere felicem idolem. Quo minus mirari conventi, si eorum quae memorat (Nicolaus), apud Suetonium, tantae diligentiae scriptorem, et alios nihil paene aut minimum exstat. Ita tamen sibi temperavit, ut nihil diceret, quod rebus cognitis repugnaret, aut persona temporibusque discongrueret.» Haec de Vales. Vitae Excerptis Hugo Grotius (Epist. 264 ed. Amstel.). Eandem sententiam profitetur Eggerus (Sur les historiens d'Auguste), qui Nicolai opus cum Cyropaedia Xenophontea componit. Contra Orellius (Nicol. D. praef. p. XI): «Verum enimvero, ait, qui reputaverit scelera Augusti ex immodica ambitione fluentia, quum primum evectus fuerit ad populi Romani principatum, penitus fuisse abolita, immo locum dedisse contrariis virtutibus, mansuetudini et clementiae eximiae, adeo ut nomen honorificentissimum patris patriae meruerit, is facile condonabit Nicolao bona fide Augustum laudanti, ut scilicet in illo veri honoris in virtute positi cupiditatem accenderet, eumque impediret, ne iterum ad vitae anteactae scelera reverteretur. Neque etiam hoc obliviscendum est, extremam hujus opusculi partem, quae famosissimi illius triumviratus historiam continuisse videtur, intercidisse Quae si superesset, tum demum judicare possemus, utrum Augusto adulatus fuerit Nicolaus crudelia ejus facinora vel reticendo vel excusando adeo laudandoque, an res ejus gestas vere sincereque, prouti fuerunt, commemoraverit.» At ex ungue leonem. Herodis adulator quotandem pacto severum se Caesaris triumviri judicem praestiterit! Ceterum tutius de his judicare jam licet ex Excerptis novis, quibus narratur tum Bruti Cassique conjuratio atque nex Caesaris, tum vero Augusti historia inde a fine Caesaris usque ad ea tempora, quibus contra Antonium legiones veteranorum in Campania convocavit. Unde patet omnia quibus labes aliqua memoriae Caesaris posset adspergi, Nicolaum aut tacuisse aut ita narrasse, ut criminatione dictator eximeretur. Simili modo Augustus ubique repraesentatur tamquam imperii, quo Caesar saevierat, heres legitimus, idemque vir moderatus et modestus admodum, nusquam non sincere atque probe se gerens erga Antonium, qui nefandum crimen ei scelesto consilio affinxerit. Omnino in Nicolaum eadem cadunt, quibus accusari, quibus excusari inter Romanos scriptores solet aequalis Damasceni, Velleius Paterculus. Verum quantacunque sint, quae severior historia in Vita ista, grati erga Augustum animi monumento, reprehendere debeat, nihilominus reliquiae ejus permagni in tanta meliorum scriptorum penuria faciendae sunt. Nam multa suppeditant quae aliunde comperta non habemus, quorumque fidem nihil est cur suspectemus; alia, quae a Suetonio, Appiano, Plutarcho, Dione, Velleio paucis tanguntur, uberius narrant, alia alio expouunt ordine. III. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΒΙΟΥ. Quemadmodum libris modo recensitis Herodis et Augusti praeconem Nicolaus egit, sic hoc scripto suae ipsius famae prospiciendum ratus, non minore quam Theopompus olim jactantia virtutes suas effert. Nonnulli tamen nescio quod modestiae exemplum in Nicolao intueri sibi visi sunt, ideoque librum, de quo agimus, auctori suo abjudicandum esse censuerunt (v. not. ad fr. I). At color orationis idem prorsus est quem in Vita Augusti agnoscis. Quare nihil video cur praejudicata de moribus Nicolai opinione nitentes in dubium vocemus disertum antiquitatis testimonium. IV. ΠΑΡΑΔΟΞΩΝ ΕΘΩΝ ΣΥΝΑΦΩΓΗ. De hoc opere apposuisse sufficit verba Photii (Bibl. Cod. 189), qui postquam de Alexandro, Protagora, Sotione, rerum mirabilium scriptoribus, dixerat, subjicit haec: Ἐνταὐτῷ δὲ (sc. In eodem volumine quod continebat Sotionis Περὶ ποταμῶν καὶ κρηνῶν παραδοξολογούμενα) συνανεγνώσθη καὶ Νικολάου λόγος, Ἡρώδῃ τῶν Ἰουδαίων βασιλεῖ προσπεφωνημένος, ἐν ᾧ παραδόξων ἐθῶν ἐστι συναγωγή. Συμβαίνει μὲν εἰς ταὐτὸν ἐνίοις τῶν ὑπὸ Ἀλεξάνδρου παραδόξων συνειλεγμένων, καὶ περὶ ὧν δὲ Κόνων συνέταξεν, οὐκ ὀλίγα προσέγραψε· πλὴν ἔν τισι παραλλάσσει ταῖς ἱστορίαις, ἑτεροτρόπως αὐτὰ διεξιών. Τὴν δὲ φράσιν ἔστι μὲν καὶ αὐτὸς κεφαλαιώδης, οὐ μὴν οὐδὲ τοῦ σαφοῦς ἀνακεχωρηκὼς, μετέχων δέ πως καὶ τῶν προειρημένων μᾶλλον συστροφῆς τινος καὶ δεινότητος. Λέγει δ ̓ ἔνια μὲν πολλοῖς, εἰ καὶ ξενίζοντα εἴη, ὅμως ὁμολογούμενα· τινὰ δ ̓ ἀγνοούμενα μὲν, οὐ μὴν ἐκ τοῦ ἐμφανοῦς πρὸς μάχην τῷ πιθανῷ καθιστάμενα· ἔθη γὰρ ἐθνῶν ἰδιότροπα τὰ πολλὰ περιαγγέλλει· εὑρεῖν δ ̓ ἐστιν ἐν αὐτοῖς καὶ τὸ ἀπίθανον προῖσχόμενα. Ὁ ἐκ Δαμασκοῦ ἐστὶν οὗτος, οἶμαι, Νικόλαος, ὁ ἐπὶ τῶν Αὐγούστου χρόνων ἀκμάσας, καὶ φίλος, αὐτῷ χρηματίσας· ἐξ οὗ καὶ πλακούντων τι εἶδος, ἃ διέπεμπε Καίσαρι, εἰς τιμῆν τοῦ δεξιουμένου Νικολάους ὁ Καῖσαρ ἐκάλεσεν. Οὗτος καὶ Ἀσσυριακὴν ἱστορίαν ἐν πολυστίχῳ βιβλίῳ, ὅσα παλαιὰν μνήμην ἀναγνωσμάτων ἔχομεν, καταλέλοιπεν. In sequentibus, ubi sermo de Acestoridae libris quattuor τῶν κατὰ πόλιν μυθικῶν, leguntur haec: Πολλὰ μὲν οὖν ἔστιν ἐν τούτοις (Ἀκεστορίδου) εὑρεῖν, ἅ τε συνείλεκται Κόνωνι, καὶ Ἀπολλόδωρος ἐν τῇ αἱτοῦ εἶπε Βιβλιοθήκῃ, καὶ Ἀλέξανδρος ἤθροισε καὶ Νικόλαος προσεφώνησε καὶ Πρωταγόρας προδιέλαβεν. Fragmenta hujus libri unus servavit Stobaeus in Florilegio.
348

NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΒΙΟΥ

ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΒΙΟΥ
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΑΥΤΟΥ ΑΓΩΓΗΣ
(*) De titulo Περὶ τοῦ ἰδίου βίου κτλ. Ita Valesius p. 414: «Hunc titulum cum tribus primis capitibus ex Suidae Lexice (V. Ἀντίπατρος et Νικόλαος) supplevi, quum in nostro codice aliquot paginae deessent.Ac titulum quidem ipsum, quem apposui, hic optime convenire, ex reliquiis, quae in Ms. nostro saltem conservatae sunt, satis apparet. Videtur autem Nicolaus hunc De vita sua librum Historiis suis praefixisse exemplo Hecataei atque Herodoti ac Thucydidis, qui de se ipsis initio operis quamquam longe brevius atque modestius praefati sunt, quorum exemplum ceteri fere Graeci historiae scriptores secuti sunt. Ceterum haec fragmenta tria ipsius Nicolai esse, phrasis ipsa satis per se indicat.» — Contra orellius: «Equidem nullo modo mihi possum persuadere, hanc De vita sua commentationem, ut nos illam habemus, ab ipso esse Nicolao profectam. Etenim quotus quisque vel arrogantissimus homo ac impudentissimus laudum suarum praeco ita de se loqui fuisset ausurus, ut hic Nicolaus? Credo potius amicum quendam vel discipulum Nicolai Vitam hanc e commentariis, quos ipse forsan Nicolaus de vita sua reliquit, concinnavisse, insertis amplissimis magistri laudibus.» Orellio assentitur Corayus p. 362: Κακῶς ὑπέλαβεν ὁ πρῶτος ἐκδοὺς αὐτοῦ Νικολάου εἶναι (sc. Excerpta nostra De vita N.), τούτῳ μόνῳ χρησάμενος τεκμηρίῳ τῷ ὑπὸ τοῦ Σουίδα λεχθέντι, ὅτι Νικόλαος ἔγραψε καὶ περὶ τοῦ ἰδίου βίου καὶ τῆς ἑαυτοῦ ἀγωγῆς. Εἰκὸς γὰρ τὸν μὲν ὑπὸ Νικολάου γραφέντα βίον ἑαυτοῦ, χρόνου παρανάλωμα γεγονέναι, καθὰ καὶ τὰ πλεῖστα τῶν Νικολάου· τὰ δὲ περὶ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ παρόντος σωζόμενα ταῦτα, ᾗπερ ὀρθῶς ἐσημειώσατο ὁ πρὸ ἡμῶν ἐκδότης (Orellius), τῶν Νικολάου φίλων ἢ μαθητῶν τινι συγγραφῆναι. At per se parum probabile est Vitae, quam ipse Nicolaus scripsit, substitutam ab Eclogariis nostris esse aliam, quam amicus vel discipulus composuerit. Ac omnino pondere caret sententia quae unice nititur praejudicata de moribus Nicolai opinione; quasi is, quem Herodis et Augusti adulatorem fuisse constat, de se ipso nonnisi modeste admodum loqui debuerit. — Ceterum libri titulum Suidianum, Περὶ τῆς ἰδίου βίου καὶ τἤς ἑαυτοῦ ἀγωγῆς, in titulum libri generalem, et in inscriptionem primae libri parti praefixam distinximus.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

1.

p. 348
Suidas v. Ἀντίπατρος:Ἀντίπατρος ἦν Νικολάου τοῦ Δαμασκηνοῦ πατὴρ τοῦ ἱστορικοῦ, ὃς ἔσχε Στρατονίκην γυναῖκα, τὴν μητέρα Νικολάου, οἳ διαφανεῖς ἦσαν ἐν Δαμασκῷ κατά τε σωφροσύνην καὶ ἄλλην λαμπρότητα· πλούτῳ τε γὰρ πολλῷ διαφέροντες, ἥκιστα ἐπ ̓ αὐτῷ ἐμεγαλύνοντο, εὐδοξίας τε οὐ τὰ δεύτερα φερόμενοι, βραχὺ τοῦτο ἐλογίζοντο. δὲ δὴ Ἀντίπατρος καὶ λόγου δεινότητι προὔχων ἔβλαψε μὲν οὐδοντινοῦν, ὤνησε δὲ μυρία τούτῳ. Οὐ τὸ κοινὸν (1) μόνον, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀστῶν συχνούς· δικαιοσύνην γὰρ ἀσκῶν, εἴπερ τις ἕτερος, πλεῖστα μὲν διῄτησε νείκη τοῖς πολίταις πρὸς ἀλλήλους, πλεῖστα δὲ τῇ πατρίδι πρὸς τοὺς ἐν κύκλῳ δυνάστας, καὶ ἐτιμᾶτο ὑπὸ πάντων διὰ τοῦτο· πλείστας δὲ ἐπιστεύθη πρεσβείας καὶ ἐπιτροπὰς, ἀρχάς τε πάσας διεξῆλθε τὰς ἐγχωρίους· τελευτῶν δὲ τὸν βίον οὐκ ἔστιν τι (2) ἐπέσκηψε Νικολάῳ τῷ υἱεῖ καὶ Πτολεμαίῳ (3) τῷ τούτου ἀδελφῷ, τῷ Διὶ θυμιατήριον, ὅπερ ἔφθη αὐτὸς προϋπεσχημένος τῷ θεῷ, κατασκευάσαι ἐπειδὰν τελευτήσῃ, δηλῶν, οἶμαι, ὅτι τὸ πρὸς θεοὺς ὅσιον δεῖ καὶ τελευτῶντας φυλάττειν, καὶ μηδὲν ἔτι τοῦ βίου ἀπολαύσεσθαι μέλλοντας. Antipater, Nicolai Damasceni historicl pater, uxorem habuit Stratonicen, Nicolai matrem: qui tum ob modestiam tum propter alia honestamenta Damasci clari fuerunt; nam quum magnis eminerent divitiis, minime ideo efferebantur; quumque claritate nulli secundi essent, parvi id faciebant. Porro Antipater insigni etiam dicendi vi pollens, tantum abfuit ut ea laederet quempiam, ut non communem solum rempublicam sed singulorum etiam civium quamplurimos adjuvaret. Etenim quum justitiam coleret si quis alius, cives privatim inter se dissidentes conciliavit saepissime, et patriae cum finitimis regulis controversias composuit plurimas; quam ob causam ab omnibus honorabatur. Permultas idem fidei ipsius commissas legationes et curationes obiit, atque magistratibus patriae perfunctus est omnibus. Tandem moriturus Nicolao filio ejusque fratri Ptolemaeo nihil aliud mandavit, quam ut thuribulum, quod Jovi ante voverat, se defuncto confici curarent: significans, puto, pictatem erga deos etiam a morientibus, quibus nulla spes vitae supersit, servandam esse. I. 1. τὸ κοινὸς] Portus; τῶν κοινῶν libri. Possis statuere κοινοὺς dici consanguineos, sed hoc a vulgari loquendi usu remotius et ad sensum minus aptum. — 2. οὐκ ἔστιν ὅτι] οὐκ ἔστι ὅτι οὐκ codex A. et edit. Mediol. «Mediol. «Possis ὅ τι οὖν.» Bernhardy. — 3. Πτολεμαίῳ] Ptolemaei hujus mentio fit apud Josephum A. J. XVII, 9, 4: Ἐπήγετο δὲ οὗτος (sc. Antipas, Herodis f., Romam proficiscens, ut apud Caesarem de regno contenderet cum Archelao fratre majori, quem Herodes moriens, immutato testamento, regni successorem constituerat) τήν τε μητέρα καὶ τὸν ἀδελφὸν τὸν Νικολάου Πτολεμαῖον, φίλων τε Ἡρώδῃ τιμιώτατον γεγενημένον καὶ αὐτῷ προσκείμενον. Idem B. J. II, 2, 3: Ἐπήγετο δὲ (sc. Ἀντίπας) τὴν μητέρα, καὶ τὸν ἀδελφὸν Νικολάου Πτολεμαῖον, ῥοπὴν εἶναι δοκοῦντα διὰ τὴν πρα ̓ Ἡρώδῃ πίστιν· ἐγεγόνει γὰρ δὴ τῶν φίλων τιμιώτατος ἐκείνῳ. Contra ab Archelai partibus tunc stetit, ejusque causam Romae defendit Nicolaus. Nescio an hic sit Ptolemaeus, qucm ἐν α’ Περὶ Ἡρώδου βασιλείας laudat Ammnonius De diff. Ver.: Ἰδουμαῖοι καὶ Ἰουδαῖοι διαφέρουσιν, ὥς φησι Πτολεμαῖος ἐν πρώτῳ Περὶ Ἡρώδου τοῦ βασιλέως. Ἰουδαῖοι μὲν γάρ εἰσιν οἱ ἐξ ἀρχῆς φυσικοί· Ἰδουμαῖοι δὲ τὸ μὲν ἀρχῆθεν οὐκ Ἰουδαιῖοι, ἀλλὰ φοίνικες καὶ Σύροι, κρατηθέντες δὲ ὑπ ̓ αὐτῶν, καὶ ἀναγκασθέντες περιτέμνεσθαι καὶ συντελεῖν εἰς τὸ ἔθος καὶ τὰ αὐτὰ νόμιμα ἡγεῖσθαι, ἐκλήθησαν Ἰουδαῖοι. Quamquam fieri etiam potest, ut intelligendus sit Ptolemaeus regis Herodis procurator, de quo Josephus A. J. XVI, 7, 2. 8, 3. XVII, 8, 2. 9, 3; B. Jud. I, 24, 2. 33, 8. II, 2, 1.
349NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

2.

p. 349
Idem v. Νικόλαος:Οὗτος (1) ἐν τῇ ὅλῃ (2) παιδείᾳ διατεθραμμένος, διὰ τὰ καὶ τὸν πατέρα αὐτοῦ περὶ ταῦτα μάλιστα σπουδάσαι, ἐπειδὴ ἀπ ̓ αὐτῆς αὐτῷ τε πλοῦτος καὶ δόξα ὑπεγένετο (3), ἔτι μᾶλλον ηὔξησε ταύτην, ἔρωτά τινα ἀδιήγητον αὐτῆς σχὼν, ἄλλως τε καὶ φύσεως οὐ φαύλης λαβόμενος· ὥστε πρὶν γενειᾶν εὐδόκιμος εἶναι ἐν τῇ πατρίδι, καὶ τῶν ἡλίκων διαφέρειν. Γραμματικῆς τε γὰρ οὐδενὸς χεῖρον ἐπεμεμέλητο, καὶ δι ̓ αὐτὴν (4) ποιητικῆς πάσης· αὐτός τε τραγῳδίας ἐποίει καὶ κωμῳδίας εὐδοκίμους· ἔτι δὲ (5) μᾶλλον ὕστερον αὐξηθεὶς, ὥστε καὶ τὴν δύναμιν συναυξῆσαι, ῥητορικῆς τε καὶ μουσικῆς καὶ τῆς περὶ τὰ μαθήματα θεωρίας καὶ φιλοσοφίας πάσης (6) ἐπεμελεῖτο· ζηλωτὴς γὰρ Ἀριστοτέλους γενόμενος καὶ τὸ ποικίλον τῆς τὸν ἄνδρα παιδείας ἀγαπήσας, χάριν εἰδέναι πᾶσιν ἔλεγεν ἀεὶ τοῖς μαθήμασι, πολὺ μὲν ἔχουσι τὸ ἐλευθέριον, πολὺ δὲ τὸ χρήσιμον εἰς τὸν βίον, πάντων δὲ μάλιστα τὸ εὐδιάγωγον πρός τε νεότητα καὶ γῆρας. Ἔλεγε δὲ καὶ τὰς Μούσας διὰ τοῦτο ἄρα (7) πολλὰς ὑπὸ τῶν θεολόγων παραδεδόσθαι, ὅτι πολὺ τὸ ποικίλον ἔχει τὰ παιδεύματα, καὶ πρὸς πᾶσαν βίου χρῆσιν οἰκεῖον, καὶ οὔτε τὴν ἐμπειρίαν αὐτῶν, οὔτε τὴν ἀπόλειψιν ὁμοίως (8) ὑπελάμβανεν εἶναι τῇ τῶν βαναύσων τεχνῶν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπονείδιστον τοῖς μετρίως ζῶσι τήν τε τούτων ἄγνοιαν καὶ τὴν τῶν βαναύσων ἐπιστήμην. Οὗτος μὲν οὖν οὐκ ἔστιν ὅτῳ τῶν παιδευμάτων πρὸς ἀργυρισμὸν ἐχρήσατο οὐδὲ ἐκαπήλευσεν. Ἔφη δὲ Νικόλαος ὁμοίαν εἶναι τὴν ὅλην παιδείαν ἀποδημίᾳ Ὡς γὰρ ἐν ταύτῃ προσσυμβαίνει (9) τοῖς ἀποδημοῦσι καὶ μακρὰν ὁδὸν διεξιοῦσιν, ὅπου μὲν ἐγκατάγεσθαί τε καὶ ἐναυλίζεσθαι μόνον, ὅπου δὲ ἐναριστᾶν, ὅπου δὲ πλείους ἐνδημεῖν ἡμέρας, ἐνίους δὲ τόπους ἐκ παρόδου θεωρεῖν, ἐπανελθόντας μέντοι ταῖς ἑαυτῶν ἐνοικεῖν ἑστίαις· οὕτω καὶ διὰ τῆς ὅλης παιδείας διερχομένους δεῖν ἐν οἷς μὲν ἐπιτηδεύμασιν ἐπὶ πλέον ἐνδιατρίβειν, ἐν οἷς δ ̓ ἐπ ̓ ἔλαττον, καὶ τὰ μὲν ὅλα, τὰ δὲ ἐκ μέρους, τὰ δὲ ἄχρι στοιχειώσεως παραλαμσάνειν, καὶ τὸ ἐκείνων χρήσιμον κατασχόντας ἐπὶ τὴν ὡς ἀληθῶς πατρῴαν ἑστίαν ἀνελθόντας φιλοσοφεῖν. Hic (Nicolus) omnibus literis a puero innutritus, quod patrem habebat magnopere iis deditum, qui opes et famam doctrinae causa fuerat adeptus, ipse paternam laudem augens incredibili quodam studio literis incubuit. Qui quum etiam ingenio non malo praeditus esset, imberbis adhuc singularem in civitate sua laudem retulit, atque inter aequales excelluit. Grammaticae enim atque bujus ope poeticae omnis haud vulgarem notitiam sibi comparaverat, adeo ut tragoedias comoediasque haudquaquam spernendas scriberet. Postea vero quum majorem progressum doctrinae fecisset, ad rhetoricam ac musicam et mathematicas disciplinas atque universam philosophiam animum applicuit. Et quum Aristoteli maxime studeret et multiplicem ejus viri doctrinam miraretur, saepenumero professus est omnibus se disciplinis maximam gratiam habere, quum propter honestatem liberalem, tum inprimis propter utilitates quas in hanc vitam conferant, et oblectationem quam juventuti aequeac senectae praebeant. Idem aiebat fortasse hanc ob causam multas numero Musas a veteribus theologis introductas esse, quod in disciplinis mira varietas et ad omnes vitae usus apta diversitas reperiretur. Earum vero peritiam vel imperitiam longe ab illiberalibus artibus differre existimabat: quippe homini idoneis opibus instructo imperitiam artium humaniorum atque Illiberalium peritiam juxta turpem esse. Quo quum esset animo, nulla unquam disciplina ad quaestum captandum abusus est, neque lucro eam prostituit. Idem Nicolaus dicere solebat omnem disciplinarum orbem similem esse peregrinationi. Nam quemadmodum iis, qui longam peregrinationem susceperunt, usu venit, ut quibusdam in locis divertant tantum et pernoctent, in aliis etiam prandeant, in nonnullis quidem plusculos dies consistant, alios vero praetergredientes tantum inspiciant, tandem autem reversi in suis penatibus degant: ita etiam eos qui studia humanitatis universa percurrant, oportere aliis immorari diutius, aliis minus, alia tota, alia ex parte discere, quorundam solis elementis contentos esse, atque percepta singulorum utilitate ad philosophiam tamquam ad genuinam patriam et lares reverti. 2. Οὗτος] sic ex optimis libris Bernhardy. pro vulgata: οὗτος Νικόλαος Δαμασκηνός. — 2. ὅλη] vv. dd. pro vulg. ἄλλῃ. Mox μάλιστα omittit cod. A. — 3. ὑπεγένετο] A B V E; ἐπεγένετο ceteri. — 4. δι ̓ αὐτὴν] BVE; δι ̓ αὐτῆς cett. — 5. ἕτιδὲ] δὲ om. AV. — 6. πάσης] A V.; ἁπάσης cett. Vocem ἐπεμελεῖτο cum codd. B E omisit Bernhardy., nonnulla a Suida h. l. deformata esse statuens verisimiliter. — 7. διὰτοῦτοἄρα] Bernh. e cod. V. pro vulg. ἄρα διὰ τ. 8. — ὁμοίως ... τεχνῶν] «Haec quoque sapiunt breviantis manum.» Bernh. — 9. προσσυμβ.] A B E et editt.; praepositionem delevit Küsterus; verbum notabile reposuit Bernhardy.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

3.

p. 349
Exc. De virt.*** καὶ παρακαλέσας οἷα δὴ φιλόσοφον καὶ ἀμνησίκακον ἐν πολὺ πλείονι ἦγε τιμῇ καὶ εὐνοίᾳ (2). Ὅτι ἐπράχθη τι φιλανθρωπίας πολλῆς ἐχόμενον Νικολάῳ. Ἰλιεῖς γὰρ (2), ἀφικνουμένης νύκτωρ ὡς αὐτοὺς Ἰουλίας τῆς Καίσαρος μὲν θυγατρὸς, γυναικὸς δὲ Ἀγρίππα, καὶ τοῦ Σκαμάνδρου μεγάλου ῥυέντος ὑπὸ χειμάρρων πολλῶν, κινδυνευούσης περὶ τὴν διάβασιν ἀπολέσθαι σὺν τοῖς κομίζουσιν αὐτὴν οἰκέταις, οὐκ ἤσθοντο. Ἐφ ̓ οἷς ἀγανακτήσας Ἀγρίππας, ὅτι οὐ παρεβοήθησαν οἱ Ἰλιεῖς, δέκα μυριάσιν αὐτοὺς ἐζημίωσεν ἀργυρίου. Οἱ δὲ ἀπόρως ἔχοντες, καὶ ἅμα οὐ προϋπειδόμενοι τὸν χειμῶνα, οὐδὲ ὅτι ἐξίοι παῖς (3), Ἀγρίππᾳ μὲν οὐδοτιοῦν εἰπεῖν ἐτόλμησαν, ἥκοντα δὲ τὸν Νικόλαον» δεόμενοι (4) παρασχεῖν αὐτοῖς Ἡρώδην βοηθὸν καὶ προστάτην. Καὶ ὃς μάλα προθύμως ὑπέστη διὰ τὴν τῆς πόλεως δόξαν, καὶ ἐδεήθη τοῦ βασιλέως, διηγήσατό τε αὐτῷ τὸ πρᾶγμα, ὡς οὐ δικαίως αὐτοῖς ὀργίζεται, οὔτε προειπὼν ὅτι πέμποι τὴν γυναῖκα ὡς αὐτοὺς, οὔθ ̓ ὅλως ἐκείνων προῃσθημένων διὰ τὸ νυκτὸς ἰέναι. Τέλος δ ̓ οὖν ἀναδεξάμενος ἀνὴρ τὴν προστασίαν εὑρίσκεται αὐτοῖς τὴν ἄφεσιν τῆς ζημίας, καὶ τὴν ὑπὲρ ταύτης ἐπιστολὴν, ἄτε δὴ ἀπεληλυθότων ἤδη διὰ τὸ ἀπογνῶναι τὴν ἀπόλυσιν, Νικολάῳ δίδωσι πλέον τι ἐπὶ Χίου καὶ Ῥόδου, ἔνθα ἦσαν αὐτῷ οἱ υἱεῖς· αὐτὸς γὰρ ἐπὶ Παφλαγονίας ᾔει σὺν Ἀγρίππᾳ. Νικόλαος δὲ ἐκ τῆς Ἀμισοῦ πλεύσας ἐπὶ Βυζάντιον, κἀκεῖθεν εἰς τὴν Τρωάδα γῆν, ἀνέβη εἰς Ἴλιον, καὶ τὴν τῆς ἀπολύσεως τοῦ χρέους ἐπιστολὴν ἀποδοὺς, σφόδρα ὑπὸ τῶν Ἰλιέων (5) αὐτός τε καὶ ἔτι μᾶλλον βασιλεὺς ἐτιμήθη. ** Hortatus eum (Nicolaum) ut philosophum et immemorem injuriarum majori posthac observantia atque amore prosecutus est. Fecit Nicolaus quod magnam viri prodit humanitatem. Nam quum Julia, Caesaris Augusti filia, conjux M. Agrippae, noctu Ilium peteret, forte accidit, ut, effusis forrentibus Scamandro supra modum aucto, Julia cum famulis, qui ad lecticam erant, in trajiciendo fluvio periclitata tantum non mortem oppeteret, Iliensibus adventus illius prorsus ignaris. Quamobrem indignatus Agrippa, quod Ilienses nullam opem tulissent, drachmarum argenti millibus eentum eos mulctavit. Qui quum magna in difficultate versarentur, neque tempestatem neque adventum Juliae potuissent prospicere, Agrippae quidem obloqui minime sunt ausi quidquam, Nicolaum vero adeuntes orarunt, ut Herodem regem sibi suffragatorem adjutoremque conciliaret. Quod quidem ille ob veterem civitatis gloriam libentissime suscepit, regique supplex exposuit, immerito Agrippam Iliensibus succensere, quod ipse eos non praemonuerit de adventu uxoris, illi vero ob nocturnum ejus adventum praesentire quidquam non potuerint. Tandem quum Herodes causam Iliensium suscepisset, veniam mulctae impetravit, atque Agrippae ea de re epistolam, jam reversis in patriam Iliensibus, eo quod de venia impetranda prorsus desperavissent, Nicolao tradit, qui Chium sc Rhedum, ubi ejus filii morabantur, petiturus erat; quippe ipse una cum M. Agrippa iter in Paphlagoniam parabat. Igitur Nicolaus Amisi solvens Byzantii portum tenuit, inde in Troadem navigans Ilium ascendit, literisque de mulctae liberatione traditis, quum ipse tum maxime Herodes rex summos honores ab Iliensibus consecutus est. Codicis Turensis fol. 224, 1-26 r. Aiiquot folia codicis interciderunt. Ad verba Ὅτι ἐπράχθη κτλ. In margine adscriptum nomen auctoris: Νικολάου.—1. Probabiliter haec ad Herodem, qui Nicolaum sibi adjunxerit, referenda sunt. Quae in antecedentibus narrata fuerint, ne conjectura quidem assequi licet. — 2. Rem h. l. narratam tangit Josephus A. J. XVI, 2, 2: πολλαὶ μὲν οὖν καὶ καθ ̓ ἑκάστην πόλιν εὐεργεσίαι τῷ βασιλεῖ (Ἡρώδῃ) κατὰ τὰς χρείας τῶν ἐντυγχανόντων ἐγένοντο. Καὶ γὰρ αὐτὸς ὅσα διὰ χρημάτων ἦν ἢ δεξιώσεως οὐ παρέλειπεν, ἐξ αὑτοῦ τὰς δαπάνας ποιούμενος, καὶ τῶν παρ ̓ Ἀγρίππᾳ τινὼν ἐπιζητουμένων μεσίτης ἦν, καὶ διεπράττετο μηδενὸς ἀτυχῆσαι τοὺς δεομένους ... Ἰλιεῦσι μὲν γὰρ αὐτὸν διήλλαξεν ὀργιζόμενον, διέλυσε δὲ Χίοις τὰ πρὸς τοὺς Καίσαρος ἐπιτρόπους χρήματα, καὶ τῶν εἰσφορῶν διήλλαξε. Ilienses mulcta affecti sunt exeunte anno 737 a. u., 17 a. C.; Nicolai opera liberati mulcta sunt vere vel aestate anni sequentis. Etenim Agrippa in Asiam contra Bosporanos, qui Scribonio duce res novas moliebantur, missus est L. Domitio Ahenobarba et P. Cornelio Scipione coss., uti testatur Dio Cassius LIV, 19. Accuratius tempora constituere licet e Josepho A. J. XVI, 2, 1, a quo docemur Agrippam in Asiam profectum ex Ionia venisse in Syriam, ubi ab Herode omne genus honoribus affectus sit. Verum per paucos tantum dies ibi commoratus est. Nam διὰ τὸν καιρὸν ἠπείγετο· τὸν γὰρ πλοῦν ἐπιβαίνοντος τοῦ χειμῶνος οὐκ ἐνόμιζεν ἀσφαλῆ κομιζομένῳ πάλιν ἐξ ἀνάγκης εἰς Ἰωνίαν. Ἐκεῖνος μὲν οὖν ἀπέπλει ... Ὁ δὲ βασιλεὺς χειμάσας ἐν τοῖς οἰκείοις, ἔαρος ἠπείγετο συντυχεῖν αὐτῷ, τὴν εἰς Βόσπορον εἰδὼς στρατείαν προῃρημένον. In itinere Herodes cum Nicolao nostro Rhodum, Con et Lesbum praetervectus tandem Sinopen pervenit, ubi tunc Agrippa versabatur. Herodem non mari, sed terra, cum Agrippa per Paphlagoniam, Cappadociam, Phrygiam majorem, Ephesum contendisse, inde Samum transvectum esse pluribus exponit Josephus l. l. Alia via rediit Nicolaus, ut e nostro l. constat. Neque tamen slatim Post allatam Trojanis epistolam Rhodum abiit, vel si abiit, mox in toniam reversus est, ubi eum coram Agrippa pro Judaeis orationem habuisse constat ex Josepho (XII, 2, 3), qui de hac re laudat Nicolai Hist. lib. 123 et 124. — 3 ἡπαῖς] Julia tum vitae annum agebat vicesimum tertium; nam nata est 715 a. u., 39 a. C. Vide Dion. Cass. XLVIII, 34. — 4. ἥκοντα ... δεόμενοι] «Οὐκ ἔρρωται τὰ τῆς συντάξεως, ἴσως διὰ γραφικὸν ἁμάρτημα· ὤφειλε γὰρ εἶναι· ἥκοντος δὲ τοῦ Νικολάου ἐδεήθησαν.» Coray. Orellius proponit: ἵκοντο δὲ τὸν Ν. δεόμενοι, vel, quum hoc poeticum sit, ἵκοντο δὲ, Νικολάου δεόμενοι. Quod claudicat. Excidisse verbum puto. Possis: Νικόλαον ἐπεκαλοῦντο, δεόμενοι κτλ. — 5. Ἰλιέων] ἰλέων codex.
350NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

4.

p. 350
Ibidem:Ὅτι Ἡρώδης πάλιν (1) διαμεθεὶς τὸν φιλοσοφίας ἔρωτα, φιλεῖ (2) τοῖς ἐν ὑπεροχῇ οὖσι συμβαίνειν διὰ τὸ πλῆθος τῶν ἐξαλλαττόντων αὐτοὺς ἀγαθῶν, ἐπεθύμησε πάλιν ῥητορικῆς, καὶ Νικόλαον ἠνάγκαζε συρρητορεύειν αὐτῷ, καὶ κοινῇ ἐρρητόρευον. Αὖθις δ ̓ ἱστορίας αὐτὸν [ἔρως] (3) ἔλαβεν, ἐπαινέσαντος Νικολάου τὸ πρᾶγμα καὶ πολιτικώτατον εἶναι λέγοντος, χρήσιμον δὲ καὶ βασιλεῖ, ὡς τὰ τῶν προτέρων ἔργα καὶ πράξεις ἱστοροίη. Καὶ ἐπὶ τοῦτο ὁρμήσας, προὔτρεψε καὶ Νικόλαον πραγματευθῆναι τὰ περὶ ἱστορίαν. δὲ μείζονι ἐφέσει (4) ὥρμησεν ἐπὶ τὸ πρᾶγμα, πᾶσαν ἀθροίσας τὴν ἱστορίαν, μέγαν τε πόνον ὑποστὰς καὶ οἷον οὐκ ἄλλος· ἐν πολλῷ δὲ χρόνῳ φιλοπονήσας ἐξετέλεσεν αὐτὴν·, ἔλεγέ τε, ὡς τοῦτον τὸν ἆθλον Εὐρυσθεὺς εἰ προὔτεινεν Ἡρακλεῖ, σφόδρα ἂν αὐτὸν ἀπέτρυσεν. Ἐκ τούτου πλέων εἰς Ῥώμην ὡς Καίσαρα Ἡρώδης, ἐπήγετο τὸν Νικόλαον ὁμοῦ (6) ἐπὶ τῆς αὐτῆς νηὸς, καὶ κοινῇ ἐφιλοσόφουν. Herodes intermisso mox philosophiae studio (quod usu venire solet hominibus in principatu positis ob affluentiam bonorum, quae mutant animos, neque sibi constare permittunt), artem rhetoricam adamare coepit nicolaumque declamare secum jussit. Sed quum aliquamdiu rhetoricae operam dedissent, repente eum percipiendae historiae cupido incessit, Nicolao hoc studiorum genus collaudante, atque quum ad regendas civitates tum ad formandum principem utilissimum affirmante fata resque gestas majorum cognoscere. Ipse igitur ad hoc se accinxit, simulque Nicolaum excitavit, ut historiam tractandam susciperet. Is vero majore impetu rem aggressus omnemque undique historiam colligens, immensi laboris opus suscepit, tandemque incredibili assiduitate absolvit, confessus Eurystheum, si hoc certamen proposuisset Herculi, illum tantum non fuisse enecaturum. Post haec Herodes visendi Caesaris causa Romam navigans Nicolaum secum eadem navi duxit et cum illo philosophatus est. 4. Cod. Tur. Fol. 224, 26 r. — 224, 8 vso. — 1. πάλιν .. πάλιν] alterum πάλιν deleri vuleri vult Coray. Fortassis recte. — 2. ὃ φιλεῖ] Valesius; ἃ ὀφείλη codex. — 3. ἔρως] tacite supplevitvocem Valesius. — 4. Μείζονι ἐφέσει] μειζόνων ἔτι editiones, et sic primitus scriptum erat in codice; deinde vero hoc correctum sic: μειζώφεσει. Patet haec in codice prototypo male exarata scribam legere non potuisse. — 5. ἐπήγετο] Coray., ἐπῆγε codex.—6. ὁμοῦ] Valesius; ὁμοίως codex. — Romam profectus est Herodes, ut filios e Mariamne susceptos apud Caesarem accusaret. Mullis rem exponit Josephus A. J. XVI, 4 1-5, fort. Ex ipso Nicolao.
351NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

5.

p. 351
Ὅτι ἐστράτευσεν ἐπὶ τὴν Ἀραβίαν Ἡρώδης (1), οὐ συνδοκοῦν Καίσαρι, ἐφ ̓ οἷς ἐκεῖνος ἠφίει φωνὰς, καὶ ὀργὴν εἶχε χαλεπὴν εἰς τὸν Ἡρώδην, ἐπέστειλέ τε αὐτῷ πικρότατα, καὶ τοὺς ἥκοντας παρ ̓ αὐτοῦ πρέσβεις οὐ κατὰ κόσμον ἀπέλυσεν· ἀφικόμενος δ ̓ ὡς Καίσαρα Νικόλαος οὐ μόνον τῶν ἐγκλημάτων ἐρρύσατο Ἡρώδην, ἀλλὰ καὶ τὴν ὀργὴν ἀπέστρεψεν ἐπὶ τοὺς κατηγόρους. μὲν οὖν Ἄραψ ἤδη ἐτεθνήκει, τοῦ δὲ διοικητοῦ ἤδη κατέγνω πεισθεὶς (2) τῇ Νικολάου κατηγορίᾳ, καὶ ὕστερον εὑρὼν κάκιστον ἀπέκτεινεν. Ἐν τούτῳ δὲ Ἡρώδου οἶκος ἐταράχθη (3), τοῦ πρεσβυτάτου τῶν υἱέων τοὺς μετ ̓ αὐτὸν δύο διαβαλόντος ὡς (4) ἐπιβουλεύοντας τῷ πατρὶ, οἳ τῇ μὲν ἡλικίᾳ μετ ̓ αὐτὸν ἦσαν, ἀξιώματι δὲ πρότεροι διὰ τὸ ἐκ βασιλίδος γεγονέναι, τὸν δὲ ἐξ ἰδιώτιδος γυναικός (5). Πρὶν δὲ ἐλθεῖν ἐκ Ῥώμης Νικόλαον, ἐν συνε- δρίῳ (6) κατεδικάσθησαν οἱ νεανίσκοι, [καὶ] παρωξυσμένος εὖ μάλα πατὴρ ἔμελλεν αὐτοὺς ἀναιρήσειν· καταπλεύσαντι δὲ Νικολάῳ (7) περὶ τῶν γεγονότων ἀπήγγελλε, καὶ σύμβολον ἐποιεῖτο. δὲ αὐτῷ παρῄνεσεν ἀποθέσθαι αὐτοὺς ἔν τινι τῶν ἐρυμάτων, ἄχρις ἂν ἐν τῷ πλέονι χρόνῳ βουλεύσαιτο περὶ αὐτῶν ἄμεινον, μὴ δοκοίη ὑπ ̓ ὀργῆς προαχθεὶς ἀνήκεστόν (*) τι γνῶναι περὶ τῶν ἀναγκαίων. Αἰσθόμενος δὲ τοῦτο Ἀντίπατρος τόν τε Νικόλαον ὑπέβλεπε καὶ ἄλλους ἐπ ̓ ἄλλοις αὐτὸς καθιεὶς τὸν πατέρα ἐφόβει, ὡς αὐτίκα μάλα ἀναιρεθησόμενον ὑπὸ τῶν νεανίσκων διεφθαρκότων καὶ τὸ στρατιωτικὸν ἅπαν, ὡς ἔφη, καὶ τοὺς ἀπὸ τῆς θεραπείας, εἰ μὴ διαταχέων ἐκποδὼν αὐτοὺς ποιήσαιτο. Καὶ ὃς δείσας περὶ αὐτοῦ θᾶττον κάλλιον ἐβουλεύσατο, οὐδὲν ἔτι μεταδοὺς (8) Νικολάῳ, ἀλλὰ νύκτωρ τοὺς ἀναιρήσοντας ὑποπέμψας. Καὶ Οἱ μὲν ἀπέθανον, Ἡρώδῃ (9) δὲ τῶν συμπάντων ἤδη γίνεται κακῶν ἀρχὴ, τὰ πρὸ τούτων εὖ ἑστώτων αὐτῷ τῶν πραγμάτων. Ἐχθρὸν δ ̓ ἠγεῖτο Ἀντίπατρος Νικόλαον, ἀνελὼν τοὺς ἀδελφοὺς, ἐμισεῖτό γε μὴν δεινόν τι μῖσος οὐχ ὑπὸ τῆς βασιλείας μόνον ἀλλὰ καὶ τῆς Συρίας καὶ τῶν πέραν οἰκούντων. Ἐχώρει δὲ λόγος καὶ εἰς Ῥώμην, καὶ οὐδεὶς ἦν, οὔτε μέγας οὔτε μικρὸς, ὃς οὐκ ἐμίσει τὸν ἄνθρωπον δι ̓ ἀμφότερα, καὶ ὅτι πολὺ κρείττους αὐτοῦ ἀδελφοὺς ἀπέκτεινε, καὶ ὅτι τὸν πατέρα ἔπεισε τοιούτου προσάψασθαι μύσους καὶ τὴν προϋποῦσαν (10) εὔνοιαν αἰσχῦναι. Ἐπεὶ δ ̓ οὖν τὰ ἀκόλουθα δρῶν τοῖς προτέροις ἀνὴρ (11) καὶ ἐπὶ τὸν πατέρα ὥρμησε, θᾶττον ἐπειγόμενος τὴν βασιλείαν λαβεῖν, καὶ τὸ φάρμακον ἐώνητο ἐξ Αἰγύπτου (12), ὅπερ ἐμήνυσεν εἷς τῶν κοινωνούντων τῆς πράξεως, ἐβασάνιζέ τε (13) τοὺς οἰκέτας αὐτοῦ πατὴρ, οἳ δὴ τὸ σύμπαν φανερὸν ἐποίησαν, ὡς καὶ τὴν τηθίδα ἔμελλεν ἀναιρήσειν, καὶ τοὺς ἄλλους ἀδελφοὺς ὄντας τούς τε τῶν ἀνῃρημένων παῖδας, ὡς μηδεὶς λείποιτο κληρονόμος. Ἐτύρευσε δέ τι μιαρὸν (14) καὶ εἰς τὸν οἶκον Καίσαρος, πολὺ μεῖζον τῶν εἰς τὸ γένος παρανομημάτων. Ἧκε μὲν τῆς Συρίας στρατηγὸς Οὔαρος καὶ οἱ ἄλλοι ἐπιμεληταί· καθίζει δὲ συνέδριον πατὴρ αὐτοῦ· παρηνέχθη δὲ εἰς μέσον τὸ φάρμακμον, καὶ αἱ τῶν οἰκετῶν βάσανοι τά τε ἐκ Ῥώμης γράμματα (15)· Νικολάῳ δὲ τὸν ἀγῶνα ἐπέτρεψεν βασιλεύς (16). Κατηγόρει μὲν οὗτος, ἀπελογεῖτο δὲ Ἀντίπατρος, ἔκρινεν δὲ Οὔαρος μετὰ τῶν φίλων. Καταδικάζεται δ ̓ οὖν Ἀντίπατρος καὶ τὴν ἐπὶ θανάτῳ παραδίδοται (17). Νικόλαος δὲ καὶ τότε παρῄνει πέμπειν αὐτὸν ἐπὶ Καίσαρα, ἐπεὶ καὶ εἰς αὐτὸν ἠδίκησεν, καὶ τι ἂν ἐκεῖνος γνῷ, τοῦτο πράττειν. Ἔφθη δὲ τὰ παρὰ Καίσαρος γράμματα ἥκοντα καὶ τῷ πατρὶ κολάζειν αὐτὸν ἐπιτροπεύοντα (18). Καὶ μὲν ἐκολάσθη. Ἀπέκτεινε δὲ καὶ Καῖσαρ τὴν συγκακουργήσασαν αὐτῷ ἀπελευθέραν. Οὐδεὶς δὲ ἦν ὃς οὐχὶ Νικόλαον* κάλλιστα κατηγορήσαντα τοῦ πατραλοίου τε καὶ ἀδελφοκτόνου (19). Μετὰ δὲ ταῦτα ὀλίγου χρόνου διελθόντος, τελευτᾷ Καὶ βασιλεύς (20)· καὶ τὸ ἔθνος ἐπανίσταται τοῖς τέκνοις αὐτοῦ καὶ τοῖς Ἕλλησιν. Ἦσαν δὲ πλείους μυρίων. Γενομένης δὲ μάχης, νικᾷ τὸ Ἑλληνικόν· καὶ διάδοχος Ἀρχέλαος εἰς Ῥώμην πλέων ἕνεκα τῆς ὅλης ἀρχῆς, μετὰ τῶν ἄλλων ἀδελφῶν (21) παρακλεῖ συμπλεῦσαι Νικόλαον, ἀναχωρεῖν ἤδη ὡς ἑαυτὸν ἐγνωνκότα· καὶ γὰρ ἦν περὶ ξ’ ἔτη (22). Συνέπλευσεν οὖν· καὶ εὗρεν πάντα κατηγόρων πλέα ἐπὶ τὸν Ἀρχέλαον. Χωρὶς μὲν γὰρ νεώτερος ἀδελφὸς τῆς βασιλείας ἀντεποιεῖτο, χωρὶς δ ̓ οἱ συγγενεῖς ἅπαντες κατηγόρουν αὐτοῦ, οὐ τῷ νεωτέρῳ συναγωνιζόμενοι (23)· ἐπρεσβεύσαντο δὲ και αἱ ὑφ’ Ἡρώδῃ Ἑλληνίδες πόλεις (24), αἰ- τούμεναι τὴν ἐλευθερίαν παρὰ Καίσαρος· καὶ, ὅλον δὲ τὸ Ἰουδαίων, ἔθνος (24*) ἐπεκάλουν φόνον τρισχιλίων ἀνδρῶν τῶν ἐν τῇ μάχῃ πεσόντων· καὶ ἠξίουν (25) μα- λιστα μὲν ὑπὸ Καίσαρι εἶναι, εἰ δὲ μὴ, ὑπὸ γε οὖν τῷ νεωτέρῳ ἀδελφῷ. Τοσούτον δὲ δικῶν ἐγπηγγελμένων, ἀγωνισάμενος ὑπὲρ Ἀρχελάου Νικόλαος τὸν πρὸς τοὺς συγγενεῖς ἀγῶνα πρῶτος κατώρθωσεν (26), ἔπειτα δὲ τὸν πρὸς τοὺς ὑπηκόους Ἰουδαίους· τὸν μέντοι πρὸς τὰς Ἑλληνίδας πόλεις οὐκ ἠξίου, ἀλλὰ καὶ Ἀρχελάῳ πα- ρῄνει μὴ (27) ἐναντιοῦσθαι αὐταῖς ἐλευθερίας γλιχομέ- ναις· ἀρκεῖν γὰρ αὐτῷ τὴν ἄλλην δυναστείαν. Ὁμοίως δ’ οὐδὲ πρὸς τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἠξίου ἀγωνίζε- σθαι (28) διὰ τὴν πρὸς τὸν κοινὸν αὐτῶν πατέρα φιλίαν. Διῄτησε δὲ Καῖσαρ (29) τὸ ὅλον, ἑκάστῳ τῶν παί- δων μέρος ἀποδοὺς τῆς ἀρχῆς, τὴν δ’ ἡμίσειαν μοῖραν Ἀρχελάῳ. Καὶ Νικόλαον μὲν ἐτίμησεν Καῖσαρ, Ἀρχέλαον δὲ ἐθνάρχην κατέστησεν· ὑπέσχετο δὲ, εἰ αὑτὸν (30) ἄξιον παρασκευάσειε, καὶ βασιλέα ταχὺ ποιήσειν· τοὺς δὲ μετ’ αὐτὸν ἀδελφοὺς, Φίλιππον καὶ Ἀντίπαν (31), τετράρχας ἀπέδειξεν. Expeditionem in Arabiam Herodes susceperat absque venia Caesaris, qui propterea voces mittebat et vehementer Herodi irascebatur, adeo ut literis acerbissima ei significaret ejusque legatos secus quam decebat dimitteret. Tum vero Nicolaus Romam profectus non modo criminibus Herodem liberavit, sed iram Caesaris etiam in accusatores avertiti. Arabs (Oboda) quidem tunc jam mortuns plecti non poterat, verum procuratorem ejus (Sylloeum) Caesar, accusatione Nicolai persuasus, jam condemnavit, et postea quum virum sceleratissimum deprehendisset, supplicio affecit. Interea res domesticae Herodis turbatae sunt. Etenim filius natu maximus (Antipater) fratres juniores duos (Alexandrum et Aristobulum), qui quamvis aetate inferiores, superiores tamen honore erant (nam illi e regina suscepti, ipse e plebeja muliere natus), calumniabatur, ut qui insidias patri pararent. Et Nicolao Roma nondum reverso, juvenes in concilio condemnatos pater irae impatiens occisurus erat. Mox reducem Nicolaum Herodes de actis certiorem fecit, et de rebus faciendis consuluit. Ille vero regem hortatus est, ut juvenes in castello aliquo detineret, usque dum tempore doctus meliora decernere posset, eoque pacto caveret, ne ira abreptus immedicabile aliquid de necessariis statuisse vidertur. Quod ubi comperit Antipater, Nicolaum suspectabat, et subornatos alios super aliis immittens, metum patri injiciebat, quasi jamjam perituro juvenum insidils, quos exercitum universum et palatii ministros corrupisse dicebat, nisi quam celerrime de medio eow tolleret. Itaque Herodes, prae metu citius agens quam consultius, neque consilia amplius cum Nicolao communicans, noctu submisit qui juvenes interficerent. Ac illi quidem occubuerunt, Herodi autem caedes haec omnium jam malorum exstitit initium: nam hujusque satis bene res ejus se habuerant. Nicolaum igitur inimici loco Antipater habebat, quum ipsum fatricidam non in Judaea modo, sed in Syria etiam et in ulteriore regione vehementissimo odio omnes prosequerentur. Romam quoque fama facinoris pervenit, ibique nemo ullus non exsecrabatur hominem, qui tum fratres ipso longe meliores necasset, tum patrem induxisset ut abominando isto se piaculo pollueret, pristinaeque benevolcntiae pudorem ipsis faceret. Quuum vero prouti coeperat sic etiam pergens Antipater patrem quoque appeteret, quo citius ei in regno succederet, et jam venenum ex Aegypto emisset, idque unus ex sociis conjurationis detulisset: pater servos ejus in quaestionem dedit, qui totam rem aperuerunt, quomodo scilicet et amitam et fratres superstites et filios caesorum de medio tollere instituisset, ut haeres regni nullus relinqueretur. Quid, quod etiam in Caesaris familiam nefandum aliquod iisque quae in suam gentem perpatravit gravius machinatus erat. Advenere igitur Syriae praefectus (Quintilius) Varus ceterique procuatores, quos Herodes pater in concilium convocavit. In medium proferuntur venenum et testimonia servorum, qui tormentis subjecti fuerant, et literae quas Roma Antipater miserat. Nicolao rex accusatoris partes detulit. Hic igitur accusabat, Antipater defensionem dicebat, judex sedebat Varus cum amicis. Condemnatus Antipater traditur ducendus ad supplicium. Nicolaus vero etiam tunc regem hortabatur, ut filium ad Caesarem ablegaret, siquidem in hunc quoque crimen commisisset, utque quod ille decerneret id faceret. Sed antevertit eum epistola a Caesare allata, qua patri filium puniendi arbitrium est permissum. Ille igitur supplicio affectus poenam dedit. Caesar quoque libertam (Acmen), quae conjurationis conscia operam suam Antipatro praestiterat, jussit occidi. Ceterum nemo tunc erat qui non collaudasset Nicolaum ob praeclaram accusationem, quam in fratricidam patris quoque necem molitum instituisset. Non ita multo post rex quoque diem obiit. Quo vita defuncto populus contra filios ejus atque Graecos consurgit. Numero supra decem erant millia. Commisso proelio vincunt Graeci. Post haec Archelaus successor Romam navigaturus ut de toto regno contenderet, Nicolaum, qui quum jam sexagenarius fere esset, ad suos se recipere volebat, rogat ut cum reliquis amicis sibi socius sit itineris. Igitur una cum illo Romam navigavit. Omnia ibi plena reperit accusatorum Archelai. Nam seorsum frater junior sibi regnum vindicare studebat, seorsum item, neque fratri juniori opitulantes, cognati ejus omnes accusationem instituebant. Porro urbes Graecienses, quae sub Herodis potestate fuerant, le- gatos miserunt, qui libertatem a Caesare peterent. Denique Judaeorum populus unixersus accusabat eum ob caedem ter mille virorum qui in proelio illo occubuissent, rogabantque ut sub Caesaris, sin minus‚ sub junioris certe fratris pote- state esse concederetur. Tot causis indictis, Nicolaus pro Archelao verba faciens primum contra cognatos, deinde contra subditos Judaeos rem egit feliciter, verum contra urbes Graecienses dicere inopportunum duxit, imo suasit Archelao, ut libertatem affectantibus non refragaretur, quoniam reliquum regnum sufficeret. Simili modo etiam contra fratrem Archelai causam suscipere recusabat‚ quum communi utriusque patri amicitia junctus fuisset. Caesar vero totam litem arbitrio suo ita diremit, ut singulis filiis partem regni, Archelao autem dimidiam tribueret; Nico- laum honoribus affecit; Archelaum ethnarchen constituit, pollicitus, si dignam rege virtutem praestaret‚ fore ut mox etiam regii nominis honore ornaretur; fratres juniores, Philippum et Antipam‚ tetrarchas designavit. 5. Codicis Escorialensis (Arm. Ω, plut. I, no. 11.) fol. 74, 1 r. — 75, 20 r. — Titulus excerptis praemissus legitur: Ἐκ τῆς ἱστορίας Νικολάου Δαμασκηνοῦ. Περὶ ἐπιβουλῶν κατὰ βασιλέων γεγονυιῶν. — 1. De expeditione Arabica vide Joseph. A. J. XVI, 9, 1 81. Syllaeus Arabs, Obodae regis procurator (διοικητής n. l.; ἅπαντα, τὰ πολλὰ αὐτῷ διοικῶν, Joseph. c. 8, 6. 9, 1), Salmonen sororem Herodis in matrimonium poscens repulsam tulerat. Hinc simultas. Itaque latrones, quos e Trachonitide Herodes ejecerat, Syllaeus in Arabiam recipit, eosque tradere Herodi recusat; denique pecuniam, quam Herodes per manus Syllaei mutuam Obodae dederat, non reddit. Igitur Herodes in Arabiam proficiscitur, locum in quem latrones se receperant capit, atque Arabes iis opitulantes, viginti circiter, occidit. Syllaeus eo tempore Romae versabatur. Allato cladis nuntio, apud Augustum Herodem accusat, bis mille quingentos a rege mala fide interfectos esse dicens. Qua iratus Caesar γράφει πρὸς τὸν Ἡρώδην τά τε ἄλλα χαλεπῶς καὶ τοῦτο τῆς ἐπιστολῆς τὸ κεφάλαιον, ὅτι πάλαι χρώμενος αὐτῷ φίλῳ, νῦν ὑπηκόῳ χρήσεται (c. 9, 3) ... Οὐδὲ πέμψαντος αὐτοῦ (Ἡρώδου) πρεσβείαν ἀπολογησομένην ὁ Καῖσαρ ἠνέσχετο, πάλιν δὲ τοὺς συνελθόντας ἀπράκτους ἀπέπεμψεν (c. 9, 4). Tum trepidans Herodes mittit Nicolaum; qui quomodo regi exprobrata diluerit, ipsumque Syllaeum accusaverit, exponit Josephus c. 10, 8 (v. infra Nicolai fragm.). Inter alia Nicolaus Syllaeo objecit, quod Obodam regem veneno interficiendum curasset (10, 8, coll. 9, 4). Ad hoc referenda sunt nostra: Ὁ μὲν οὖν Ἄραψ ἤδη ἐτεθνήκει, qui pannus est narrationis male contractae. Dixisse videtur Nicolaus Caesarem in ipsum Obodam animadversurum fuisse, nisi iste jam Syllaei insidiis periisset. Audita defensione, εἰς τοῦτο κατέστη Καῖσαρ, ὡς τοῦ μὲν Συλλκίου καταγνῶναι θάνατον, Ἡρώδῃ δὲ διαλλάττεσθαι, μετάνοιαν ἐφ ̓ οῖς ἐκ διαβολῆς πικρότερον ἔγραψεν αὐτῷ (cf. n. l.: ἐπεστειλεν αὐτῷ πικρότατα) πεπονθὼς, καί τι τοιοῦτον εἰπεῖν εἰς τὸν Συλλαῖον ὡς ἀναγκάσειεν αὐτὸν ψευδεῖ λόγῳ πρὸς ἄνδρα φίλον ἀγνωμονῆσαι. Τὸ δὲ σύμπαν, ὁ μὲν Συλλαῖος ἀνεπέμπετο, τὰς δίκας καὶ τὰ χρέα τοῖς δεδανεικόσιν ἀποδώσων, εῖτ ̓ οὕτω κολασθησόμενος (c. 10, 9). At Syllaeus nihil fecit eorum quae Caesar imperaverat, et postea etiam novis criminibus ab Areta et Antipatro apud Augustum accusatus est A. J. XVII, 3, 2; B. J. I, 29, 3). Id nostro loco indicatur verbis: καὶ ὕστερον εὑρὼν κάκιστον. Denique supplicio Syllaeum affectum esse, id e nostro demum fragmento discimus. — 2. Κατέγνω πεισθεὶς] κατεγνωτεισθεῖς codex. — 3. Cf. Josephus A. J. XVI, 10, 1: Ἐξετετάρακτο δὲ τὰ περὶ τὴν οἰκίαν καὶ τοὺς παῖδας αὐτῷ πολὺ χεῖρον ἐσχηκότα κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον. Rei expositionem apud ipsum legas Josephum. — 4. ὡς] vocem supplevi. In antec. Codex δύω. — 5. ἰδιώτιδος] sc. e Doride. Joseph. XIV, 12, 1: Ἧκτο δὲ καὶ πρότερον (antequam Alexandri filiam, Aristobuli regis neptidem, duceret) γυναῖκα δημότιν, Δορὶν ὄνομα, ἐκ τοῦ ἔθνους, ἐξ ἦς αὐτῷ πρεσβύτατος γίνεται παῖς Ἀντίπατρος. — 6. συνεδρίῳ] in Beryto urbe. V. Joseph. XVI, 11, 1. Mox de meo addidi vocem καὶ uncis inclusam. — 7. Postquam Beryti synedrium capitis pueros damnaverat, ἐκεῖθεν εὐθὺς Ἡρώδης ἡκεν ἄγων αὐτοὺς εἰς Τύρον, καὶ τοῦ γε Νικολάου πλεύσαντος ὡς αὐτὸν ἐκ τῆς Ῥώμης ἐπυνθάνετο, προδιηγησάμενος τὰ ἐν Βηρυτῷ, ἥντινα ἔχοιεν γνώμην περὶ τῶν παίδων αὐτοῦ καὶ οἱ ἐν τῇ Ῥώμῃ αὐτοῦ φίλοι. Κἀκεῖνος εἶπεν ὅτι «δοκεῖ μὲν ἀσεβῆ εἶναι τὰ ἐκείνοις περὶ σὲ ἐγνωσμένα, χρῆναι μέντοι αὐτοὺς καθείρξαντα δεσμώτας φυλάττειν. Καὶ εἰ μὲν ἑτέρως σοι δοκοίη, κολάζειν αὐτοὺς, μὴ φαίνοιο ὀργῇ τὸ πλέον ἢ γνώμῃ κεχρῆσθαι· εἰ δὲ τἀναντία, ἀπολύειν, μὴ ἀνεπανόρθωτον εἴη σοι τὸ ἀτύχημα. Τὰ αὐτὰ δὲ δοκεῖ καὶ ἐν Ῥώμῃ τοῖς πλείστοις τῶν σῶν φίλων.»Καὶ δὲ σιωπήσας ἐγένετο συννοίᾳ, κἀκεῖνον ἐκέλευσε συμπλεῖν αὐτῷ. (XVI, 11, 3). — * ἀνηκέστατόν codex. — 8. μεταδοὺς] μετὰ δὲ codex. Cf. Joseph. XVI, 27, 7: Πᾶν ἐξῃρημένος τὸ δυνάμενον αὐτῷ ὑπόνοιαν ἀμείμονος λογισμοῦ παρασχεῖν, ἔσπευσεν ἤδη τέλος ἐπιθεῖναι τῇ προαιρέσει. — 9. Ἡρώδῃ] Ἡρώδης codex. — 10. Προϋποῦσαν] fortasse scrihae negligentia, pro προῦπάρχουσαν. — 11. ἀνὴρ]ἀνὴρ codex. — 12. ἐν Αἰγύπτου] opera Antiphili cujusdam. V. Joseph. A. J. XVII, 4, 2; B. J. I, 30, 5. 32, 6. — 13. τε] particula haec abundat excerptoris, puto, culpa, qui in sequentibus aliquid omisit. — 14. μιαρόν τι] Quodnam fuerit istud μιαρόν, dicere non habeo. — 15. Ἐκ Ῥώμης γράμματα] V. Joseph. XVII, 4, 3. — 16. Secundum Josephum XVII, 5, 4 primum ipse Herodes accusationem suscepit, deinde vero quum dolore oppressus persequi eam non posset, Nicolao mandavit, ut reliqua quibus crimen probaretur, exponeret. Istam Nicolai orationem vide ap. Joseph. XVI, c. 5, 5. — 17. τὴν ἐπὶ θανάτῳ παραδίδοται] diclum est ut apud Herodot. V, 72: τοὺς μὲν ἄλλους κατέδησαν τὴν ἐπὶ θανάτῳ, et similia. Cf. Steph. Thes. V. θάνατος p. 249 A. — 18. ἐπιτροπεύοντα] ἐπίτροπον ὄντα codex. Vulgaris loquendi usus postularet ἐπιτρέποντα; sed illud scripsi, quod proxime ad literas codicis accedit. ἐπιτροπεύειν vero pro ἐπιτρέπειν usurpatur apud Isaeum De Dicaeog. Her. § 31, ubi δίαιταν ἐπιτροπεύειν pro noto δίαιταν ἐπιτρέπειν. Quamquam alterum ejus usus exemplum non novi. Magis constat de ἐπιτρωπάω verbo pro ἐπιτρέπω posito. V. Steph. Thes. s. h. v. Ceterum quod rem attinet, aliter narrat Josephus (XVII, 5, 7. 7, 1). Scilicet Varus de poena sumenda in synedrio certius quiddam non protulit. Herodes vero Antipatrum in vincula conjecit, et ad Caesarem de probato filii scelere dedit litteras. Deinde nova criminis argumenta deteguntur. Tum Herodes filium poenas daturum ad Caesarem mitter voluit; mox mutavit consilium, metuens ne fuga reus elabatur. Denique quum advenissent literae, quibus Caesar pro lubitu puniendi potestatem faciebat, Archelaum, vel in carcere res novas molientem, occidi jussit. Idque factum est quinque diebus ante mortem Herodis. Secundum Nostrum Augustus sponte sua et antequam judicio de culpa Antipatri constaret, literas istas misisset. Josephi narratio verisimilior est. ac mireris quomodo Josephus sic singula omnia et levissima quaeque exponere ausus sit, si aliter prorsus de his tradidisset Nicolaus, qui oculatus testis rebus interfuerat, quemque hoc certe loco Josephus non poterat suspectare, quasi Herodis studio falsa tradidisset; imo quo magis ex Josephi narratione elucet vafra Antipatri nequitia, tanto aptior erat ad elevanda ea, quae dolo circumventus in Alexandrum et Aristobulum pater commiserat. Verearis igitur ne excerptor narrationem Nicolai truncaverit. Sunt sane etiam in seqq. Nonnulla, quibus Josephus cum nostris excerptis non prorsus concinit; sed levioris haec momenti. — 19. Excidit verbum ἐπῄνεσε vel simile quid.—20. Mortuus est Herodes anno 750 a. u.; 4 a. C. mense Martio, paucis diebus post lunae eclipsin (Joseph. XVII, 6, 4), quae accidit Martii die decimo tertio. V. Freret Eclaircissement sur I'annee et le temps precis de la mort d'Herode le grand in Mem. De I'Acad. Tom. XXI, p. 278. Ideler. Handb. d. mathem. Chronol. II, p. 389 sqq.; Clinton. F. H. tom. III, p. 254. — De Judaeorum seditione, in qua ter mille viri ab Archelai militibus prope templum inter festi solennitatem interfecti sunt, vide Joseph. XVII, 11, 1 sqq. — 21. μετὰ τῶν ἄλλων ἀδελφῶν] Haec recte habere non possunt. Duo superstites erant fratres Archelai, Antipas et Philippus. Horum aiter, Antipas, Romam profectus est, at de regni successione contra Archelaum contenderet; unde spont intelligitur non eadem nave una cum fratre, sed seorsum suis stipatum amicis iter ingressum, esse, uti testatur Josephus. Philippum vero in Judaea Archelaus reliquit ut regiam tueretur. Verba Josephi haec sunt A. J. XVII, 9, 3: Ἀρχέλαος δ ̓ ἐπὶ θαλάσσης κατῄει μετὰ τῆς μητρὸς Νικόλαον καὶ Πτολεμαῖον (Herodis ministrum) καὶ πολλοὺς τῶν φίλων ἐπαγόμενος, Φιλίππῳ τ ̓ ἀδελφῷ τὰ πάντα ἐφεὶς καθίστασθαι τοῦ οἴκου καὶ τῆς ἀρχῆς. Συνεξῄει δ ̓ αὐτῷ καὶ Σαλμώνη Ἡρώδου ἀδελφὴ τὴν γενεὰν ἀγομένη τὴν αὑτῆς, πολλοὶ δὲ τῶν συγγενῶν, λόγῳ μὲν ὡς συναγωνισόμενοι τῷ Ἀρχελάῳ ἐπὶ κτήσει τῆς βασιλείας κτλ. Eadem B. J. II, 2: Συνεξῄει δὲ ἄμα τοῖς τέκνοις Σαλώμη καὶ οἱ τοῦ βασιλέως (Herodis) ἀδελφοί τε καὶ γαμβροὶ, τὸ μὲν δοκεῖν, συναγωνιούμενοι περὶ τῆς διαδοχῆς Ἀρχελάῳ, τὸ δ ̓ ἀληθὲς, κατηγορήσοντες περὶ τῶν κατὰ τὸ ἱερὸν παρανομηθέντων. Licet igitur n. l. refingere: μετὰ τῶν τοῦ βασιλέως ἀδελφῶν. Sed facilius, opinor, aptiusque reponas: μ. τ. Ἄλλων φίλων. Fortasse tu majus ulcus latere putavcris, adeo ut codicis interpunctio post v. ἀρχῆς tollenda, deinde μετὰ τοῦ ἄλλου τῶν ἀδελφῶν scribendum sit, Postremo participium exciderit, sensusque sit: de toto regno cum fratre disceptaturus. — 22. Igitur natus est Nicolaus circa an. 64 a. C., et Herode, qui septuagenarius (ἐτῶν σχεδὸν ἑβδομήκοντα Bell. Jud. I, 38, 1) diem obiit, decem fere annis junior erat. — 23. Οὐ τῷ νεωτέρῳ συναγωνιζόμενοι] Aliter Josephus XVII, 9, 4: Ἐπεὶ δ ̓ εἰς τὴν Ῥώμην ἀφίκετο (Ἀντίπας), πάντων τῶν συγγενῶν ἀπόστασις ἦν πρὸς αὐτὸν, οὐκ εὐνοία τῇ ἐκείνων, μίσει δὲ τῷ πρὸς Ἀρχέλαον, μάλιστα μὲν ἐπιθυμοῦντες ἐλευθερίας καὶ ὑπὸ Ῥωμαίων στρατηγῷ τετάχθαι· εἷ δ’ ἄρα τι ἀντισταίη, λυσιτελέστερον Ἀρχελάου τὸν Ἀντίπαν λογιζόμενοι, συνέπρασσον τήν βασιλείαν. Ceterum haec conciliare cum nostris potuerint. Initio sanc seorsum causant suam cognati agere voluerint, mox perspexerint, nihil se contra Archelaum profecturos nisi fratris adversarii partibus se adjunxerint. — 24. Ἑλληνίδες πόλεις κτλ. De hac legatione apud Josephum nihil legitur. Verum componenda cum nostris sunt ea quae exstant apud Josephum A. J. XVII, 9, 4, ubi de Herodis regno inter filios ejus distributo verba faciens dicit haec : Καὶ ἦσαν πόλεις αἳ Ἀρχελάῳ ὑπετέλουν, Στράτωνός τε πύργος καὶ Σεβαστή καὶ Ἴσπη· Γάζα γὰρ καὶ Γάδαρα καὶ Ἵππος Ἑλληνίδες εἰσὶ πόλεις, ἃς ἀπορρήξας (Καῖσαρ) αὐτοῦ τῆς διοικήσεως Συρίας προσθήκην ποιεῖται. — 24*. Secundum Josephum legati Judaeorum nondum erant Romae, quo tempore Nicolaus eo venit, sed aliquanto post‚ quum Nicolaus Achelaum contra cognatorum accusationem jam defenderat, advenerunt (XVII, 11, 3). — 25. ἠξίουν ἀξιοῦν codex. — 26. Nicolai contra cognatos orationem vide ap. Joseph. A.J. XVII, 9, 6, coll. B. J. II, 2, 6; contra Judaeos quae dixerit v. XVII, 11 , 3. — 27. μὴ] μὲν codex; mox pro ἐλευθερίας codex ἐλευθέραις. — 28. Haec non pror sus quadrant cum oratione quam Josephus c. 9, 6 Nicolao tribuit, in qua pluribus exponit testamentum‚ quo Archelaus regis successor designetur, a patre factum esse mentis bene compote, et posteriores tabulas potiores esse prioribus. Ce- terum haec narrationis diversitas ex altera illa, qua cognati Herodis adjunxerunt se Antipae partibus‚ dum in nostro fragmento scorsum causam suam egisse dicuntur. Verum res ita componi potest, ut dicas initio Nicolaum contra Antipam causam agere noluisse; verum quum contra cognatos defendere Archelaum promisisset, hi vero Romae se junxisscnt Antipae, ejusque rem in accusatione tuerentur; Nicolaum etiam haec in oratione contra cognatos habita teti- gisse. — 29. Καῖσαρ] Καίσαρ καὶ τὸ codex. Cf. Joseph. XVII‚ 11, 4 : Καῖσαρ δὲ ἀκούσας διαλύει τὸ συνέδριον, ὀλίγων δὲ ἡμερῶν ὕστερον ’Aρχέλαον βασιλέα μὲν οὐκ ἀποφαίνεται, τοῦ δὲ ἡμίσεως τῆς χώρας ἥπερ Ἡρώδῃ ὑπετέλει ἐθνάρχην καθίσταται, τιμήσειν ἀξιώματι βασιλείας ὑπισχνούμενος εἴπερ τήν εἰς αὐτὴν ἀρετὴν προσφέροιτο. Τὴν δὲ ἑτέραν ἡμίσειαν νείμας διχῆ δυσὶν Ἡρώδου παισὶν ἑτέρως παρεδίδου, Φιλίππῳ καὶ Ἀντίπᾳ τῷ πρὸς Ἀρχέλαον τὸν ἀδελφὸν ἀμφισβητήσαντι περὶ τῆς ὅλης ἀρχῆς· — 30. αὐτὸν codex spiritus saepissime confundens. Mox παρασκευάσειεν codex, expunctis literis εν. — 31. Ἀντίπαν] αντῐπατρον cod.
354NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

6.

p. 354
Exc. De virt.:Ὅτι πάνθ’ ὅσα παρήγγελλεν, ἐπὶ τῶν ἔργων διεξῄει αὐτῶν, καὶ ἀπεδείκνυτο χρημάτων μὲν ὢν κρείττων, θᾶττον (1) δὲ λαμπρότατα ἐφιλοτι- μήθη, οὐθέν τε ὧν μὴ δεῖ ἐφάνη χρημάτων ἕνεκα πε- ποιηκώς. Ἡδονῆς δὲ (ὃ τάχα τῳ θαυμαστὸν ἂν εἴη) ᾑστινοσοῦν (2) κατεφρόνει, καὶ ταῦτα βασιλεῦσί τε καὶ ᾗγεμόσι συνὼν πολλάκις· ἦν γὰρ αὐστηρὸς φύσει, καὶ ἐναντίος πρὸς αὐτὴν, καὶ ἀνδραποδώδεις νομίζων τοὺς τῶν ἀπολαύσεων τῶν τοιούτων ἥττους· ἓπαινετής τε αὐταρκείας ἀεὶ καὶ ἁπλότητος (3), καίτοι γ’ ἐν οἷς δεῖ λαμπρύνεσΟαι μεγαλοπρεπὲς, οὐ γλίσχρος, ἦν, ὡς μὴ δόξαν ἀνελευθερίας λάβοι. Πρός γε μὴν πόνους καὶ καρτερίαν, εἴ ποτε δέοι, πάντων ἀοκνότατος, οὐκ ἓν νεότητι μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν γήρᾳ, καὶ ὅπη κίνδυνος καταλάβοι ἐκ πολεμίων λῃστῶν, διὰ νόσον, χει- μῶνα κατὰ Θάλατταν, ἄλλως πῶς, οὕτω δὴ σφόδρα εὔψυχος ἦν, ὥστε καὶ τοῖς ἄλλοις ἀεὶ θαρρεῖν παρεῖχεν, ὁπόσοι κοινωνοὶ ἦσαν αὐτῷ τοῦ κινδύνου. Πρός γε μὴν τὸ δίκαιον ἀκλινὴς οὕτω καὶ ἀθώπευτος, ὥστε καὶ ἀπειλὰς ἐνεγκεῖν τινῶν ᾗγεμόνων ποτὲ δικάζων ὑπὲρ τοῦ μὴ τοῦτο παραβῆναι, Πολλοὶ (4) γὰρ αὐτὸν ᾑροῦντο καὶ δικαστὴν καὶ διαιτητὴν, φανερᾶς εἷς πάντας αὐτοῦ τῆς δικαιοσύνης γενομένης, ἔω τε συμβολαίοις καὶ (5) ταῖς πρὸς τοὺς ἰδιώτας κοινωνίαις οὐδεὶς πώποτε αὐτὸν ἐμέμψατο, οὐδ’ εἴ τις πονηρὸς εἴη, διὰ τὴν ἐπιείκειαν· οὐδὲ γὰρ μαρτύρων ἔδει πρὸς αὐτὸν συμ- βολαίων, ἀλλ’ τι ἀν ὁμολογήσειε (6), βέβαιον ἦν. Κοσμιότητα δὲ (7) καὶ σωφροσύνην οὐδεὶς αὐχήσει πλείω κατὰ τὸ ἦθος, ἔν τε ἀγοραῖς καὶ ὁδοῖς ** [Λείπουσι δύο σελίδες.] ** καὶ διατριβῶν παρακολουθεῖν εὐδοξίαν τε καὶ τιμὴν τῷ φιλοσόφῳ καὶ ἄλλας χάριτας καὶ ὠφελείας παρὰ τῶν δυνατῶν, οὐκ εἶναι δὲ (8) πόνου ἀλλότριον. Τίνι γὰρ ἀν μᾶλλον ἁρμόττοι ταῦτα καρποῦσθαι ἀπὸ τοῦ βελτίστου καὶ σπουδαιοτάτου γιγνόμενα τῷ τοιούτῳ; οὐ γὰρ δὴ τῷ φαύλῳ καὶ οὐδενὸς ἀξίῳ. Χρήσεται γὰρ αὐτοῖς ἀφύρτος τε καὶ ἐμμελῶς, καθὼς Νικόλαος τῷ γνώριμος εἶναι καὶ εὔπορος εἰς οὐδὲν ἄτοπον (9) ἐχρή- σατο, ἀλλ’ εἰς μετριότητά τε καὶ δημοτικὴν φιλανθρω- πίαν· πόλεως μὲν οὔποτ’ ἀφ’ ἑτέρας οἰόμενος δεῖν, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς αὑτοῦ προσαγορεύεσθαι· κατεγέλα δὲ καὶ τῶν καθ’ αὑτὸν σοφιστῶν, οἳ μεγάλοις τιμήμασιν ἐωνοῦντο Ἀθηναῖοι Ῥόδιοι καλεῖσθαι, βαρυνόμενοι τὴν ἀδοξίαν τῶν πατρίδων (ἔνιοι δὲ καὶ συνέγραψαν περὶ τοῦ μὴ εἶναι ἀφ’ ἧς πόλεως ἦσαν, ἀλλ’ ἀπό τινος τῶν δι’ ὀνό- ματος Ἑλληνίδων), ὁμοίους τε ἀπέφαινε τοῖς τοὺς ἑαυ- τῶν γονέας βαρυνομένοις. Ὁτι ᾐτιῶντό τινες τὸν Νικόλαον πλεῖστα χρήματα παρὰ φίλων λαβόντα, οὐ σώζειν (10) αὐτὰ, καὶ ὅτι τὰς πλείους διατριβὰς ἐποιεῖτο μετὰ τῶν δημοτικῶν, ἐκκλί- νων τοὺς μεγάλους καὶ ὑπερπλούτους τῶν ἐν Ῥώμῃ, [εἰς ὧν] (11) οὐδαμῶς ᾔει, πολλῶν καὶ ἐνδόξων αὐτὸν βιαζομένων, ἀλλὰ δι’ ὅλης ἡμέρας ἓν ταῖς φιλοσόφοις Θεωρίαις ἦν. δὲ ἀπελογεῖτο περὶ μὲν τῶν χρημάτων, ὅτι κτῆσις, ὥσπερ λύρας αὐλῶν, οὐδενὸς ἂν (12) εἴη ἀξία, χρῆσις δὲ τὸ κυριώτατόν ἐστιν, ἣν εἰ μέν τις εἰς ἄσωτον ἀμετάδοτον ὅλως ἄφρονα φαῦλον καταδαπανᾷ [βίον] (13), ἐπίμεμπτος ἂν εἴη, εἰ δέ τις εἰς σώφρονά τε καὶ κόσμιον καὶ κοινωνικὸν καὶ φιλάνθρωπον, δεχόμενος καὶ ὅτε δεῖ ταῦτα καὶ παρ ̓ ὧν δεῖ, καὶ προϊέμενος καὶ τοῖς τέκνοις ἀπολείπων (14), ἀμείνων ἂν εἴη. Ὅρον δὲ ἕνα ἔφη ποιεῖσθαι· τὸν ἄνδρα τὸν ἀγαθὸν τοῖς ἐπιεικεστέροις ἐθέλειν ἀεὶ συνεῖναι, τοιούτους δ ̓ ἐν τοῖς δημοτικοῖς ὁρᾶν πλείους ἐν τοῖς βαρυπλούτοις φυομένους (15). Πολλῆς γὰρ ἀγαθῆς τύχης δεῖται πλοῦτος, ὥστε εἰς ἐπιείκειαν φέρειν· ἐκτρέπει γὰρ τοὺς πλείους εἰς φιληδονίαν τε καὶ ὑπερηφανίαν. Ὅτι τοὺς ἑαυτοῦ οἰκέτας ἐκπαιδεύσας, καὶ ἐκ τοῦ συζῆν ἀεὶ πολλὴν ὁμοήθειαν αὐτοῖς (16) ἐμποιήσας, ἐχρῆτο οὐδὲν χείροσιν φίλοις. Neque vero a sermonibus praeceptisque vita dissentiebat, facileque apparebat quo animo pecunias contemneret, quanta potius liberalitate impenderet, nunquam pecuniae causa turpe quid sibi permittens. Voluptates quod attinet, mirum forsitan alicui videri possit, si quas vilipenderit, praesertim cum regibus principibusque viris versatus. Verum enimvero natura erat austerior et voluptatem omnem aversatus, ut qui ejusmodi delectationibus obnoxios pro mancipiis duceret, frugalitatem vero vitaeque simplicitatem summopere commendaret; verumtamen ubi magnificentia erat opus, liberalis erat maximopere, neque ullatenus parcus, ne sordidi ac illiberalis animi notam subiret; labore autem et assiduitate si qua opus erat, omnium fuit impigerrimus, idque non solum in juventutis flore, sed etiam in senectute; et si quando periculum ingrueret sive ab hostibus sive a latronibus, sive morbi vis aut tempestas in mari, aut aliud quod discrimen incideret, tanta erat fortitudine animique praesentia, ut et alios in eodem periculo versantes confirmaret. Idem injustitia colenda constantissiums neque adulatione corrumpi‚ neque, quum judex esset, minis quorundam magistratuum potuit terreri, ut a justitiae norma declinaret. Itaque quum omnibus comperta esset ejus aequitas, multi illum et judicem et arbitrum delegerunt. In rebus contrahendis aliisque hujusce- modi civilibus negotiis nemo unquam quantumvis improbus homo de illo, omnium scilicet aequissimo viro‚ conquestus est; neque enim adversus eum testibus opus erat aut syngrapha, sed quidquid voce tantum promisisset, id firmum ratumque erat. Ceterum modestia ac morum gravitas tanta nunquam in ullo homine suit, in foris viisque publicis ** [Excidit solium] ** ex disputationibus famam ac gloriam aliaque grata et commoda philosopho obtingere a potentibus, haud vero rem esse laboris expertem. Enimvero quem his bonis frui, honestissimis artibus assiduoque labore comparatis, aequius veriusque sit, quam ejusmodi virum? improbum certe et nullius pretii hominem nullo modo. Ille enim iis recte et sapienter utitur; quemadmodum Nicolaus quoque opibus suis et gratia non ad malas artes, sed ad modestiam, comitatem assabilitatemque usus est; qui nunquam alius civitatis quam patriae suae civem se appellare voluit, suique temporis sophistas deridere solebat, qui obscuritatem oppidorum suorum gravati titulum civis Atheniensis aut Rhodii ingenti pretio emebant, nonnullique adeo libros scripsere, quibus probarent, haudquaquam se ex illa civitate esse‚ ex qua revera erant oriundi, sed ex alia clarioris nominis urbe Graeca: eos vero similes aiebat esse illorum, quos parentum suorum puderet. Erant qui Nicolao objicerent quod, quum magnam pecuniae vim ab amicis dono accepisset, eam tamen minime custodiret, quodque plebeiorum maxime hominum convictu frueretur, primarios opulentissimosque urbis Romae viros declinans, neque unquam, tametsi a multis et maximae dignitatis viris summopere fuisset rogatus, domos eorum adiret, philosophiae studio totos dies vacans. Verum Nicolaus sic respondere iis solebat, quod quidem pecuniam attinet, ejus possessionem solam haud secus ac lyrae vel tibiarum nullius pretii esse, caput rei in usu consistere; qua si quis ad intemperantiam aut avaritiam aliasve malas artes abutatur,hunc merito esse vituperandum; qui vero ad modestiam, honestatem liberalitatemque ea utatur, qui opportune oblatam a quibus oportet accipiat, et tum ipse largiatur benigne, tum liberis suis consulat, hunc demum optimum virum esse. In consuetudine porro ac familiaritate unam hanc se regulam tenere: virum bonum cum hominibus bene moratis maxime versari, cujusmodi plures in plebe quam inter praedivites illos repererit. Ut enim opulentus aequitatem ac modestiam colat, praecipuo quodam deorum auxilio opus esse, quum divitiae semper fere voluptatibus aut superbia animos hominum corrumpant. Nicolaus maximam in erudiendis famulis suis curam posurt, quos ex quotidiana consuetudine ad similltudinem morum vitaeque formatos nihilo deteriores amicis expertus est. 6. Cod. Tur. fol. 224, 9 vso-225, 2 vso. — θᾶττον δὲ κτλ.] «Ὁ μὲν νοῦς πρόδηλος, ἡ δὲ λέξις οὐκ ἔρρωται, διὰ τοὺς γράψαντας ἴσως·» Coray. πάντων δὲ proponit Orelli. Θᾶττον, potius, satis defeuditur loco Isaei De Astyphili haered. § 16. — 2. Ἡδονῆς ... κατεφρόνει] Coray.; codex : ἠδ. δὲ τάχα το (sic) θαυμαστὸν ἢ εἴτινος οὖν κατεφρόνει. — 3. ἁπλότητος] Vales, ποιότητος codex. In seqq. pro λῃστῶν in cod. est, λιστῶν. — 4. πολλοὶ] πολλὺ codex. — 5. καὶ] Coray., codex ἢ, litera siglo vocis καὶ simillima. — 6. ὁμολογήσειε] Coray., ὁμολογήσῃ codex. — 7. κοσμ. δὲ] Vales.; κοσμηότητά τε codex. — 8. εἶναι δὲ π. ἀλ.] Bremi.; ὃ. οὐκ εἶναι, πόνου δ’ ἀλλ. codex. Locus mutilus. — 9. οὐδὲν ἂτοπον] Valesius, οὐδένα τρόπον codex. Coray. proponit : εἰς οὐδὲν πρότερον ἀλλ’ ἢ εἰς. Mox ad verba : τῶν καθ’ αὑτὸν σοφιστῶν Valesius notat haec: «Posidonium Stoicum intelligit, qui quum esset oriundus Apamea Syriae, postea Rhodium se vocavit, ut testis est Athenaeus et Strabo.» Cogitari etiam de aliis possit, v. c. de aequali Nicolai Theodoro Gadareno, qui se dici maluit Rhodium (Quinct. III, 1 , 17 ). — 10. σώζειν] Val., σώζοι cod. — 11. εἰς ὧν] sic supplevit Coray.; ὧν εἰς τὰς οἰκίας dederat Valesius. — 12. ἂν] vocem a Valesio omissam e codice protuli. In anteced. pro λύρας in cod. est αὔρας. — 13. βίον] suppl. Valesius; in cod. Vox deest. — 14. ἀπολείπων] Coray., ἀπολιπὼν cod. — 15. Φυομένους] Vales. et Coray. φυομένοις cod. — 16. Αὐτοῖς]αὐτοὺς cod.
356

ΙΣΤΟΡΙΑΙ

ΙΣΤΟΡΙΑΙ
[ΒΙΒΛ. Α’, Β’]
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

7.

p. 356
Exc. De ins.:Ὅτι μετὰ τὸν Ἰνδικὸν πόλεμον Σεμίραμις ἐπεὶ ὁδοιποροῦσα ἐγένετο ἐν Μήδοις, ἀναβᾶσα ἐπί τι ὑψηλὸν ὄρος, πάντοθεν πλὴν καθ ̓ ἓν μέρος περιερρωγὸς καὶ ἄβατον λισσάδι καὶ ἀποτόμῳ πέτρᾳ, ἐθεᾶτο τὴν στρατιὰν (1) ἀπό τινος ἐξέδρας, ἣν παραχρῆμα ᾠκοδομήσατο. Ἐνταῦθα δὲ στρατοπεδευσαμένῃ Σατιβάρας εὐνοῦχος ἐπεβούλευσε μετὰ τῶν Ὄννεω (2) παίδων, αὐτὸς τὸ πᾶν συστήσας, καὶ πρὸς τοὺς νεανίσκους λέγων, ὅτι κίνδυνος αὐτοῖς εἴη ἐκ Νινύου βασιλεύσαντος ἀποθανεῖσθαι· δεῖν οὖν ὑποφθάσαντας ἐκεῖνόν τε καὶ τὴν μητέρα κτείναντας βασιλεύειν. Καὶ ἄλλως δὲ αὐτοῖς ἔφη αἴσχιστον εἶναι περιορᾶν ἀκόλαστον μητέρα (3) ἐν τοιᾷδε ἡλικίᾳ ὁσήμεραι λιχνευομένην ἐφ ̓ ὧν ἐτύγχανεν ἀνθρώπων τούς γε νεανίας (4) ὄντας. Πυνθανομένων δ ̓ ἐκείνων καὶ τίς γενήσεται τρόπος, εἶπεν ὡς οὐδὲν χρὴ κάμνειν, ἀλλ ̓ ἀναβάντας πρὸς αὐτὴν ἐπὶ κορυφὴν τοῦ ὄρους, ἐπειδὰν αὐτὸς κελεύσῃ, (εἶχε δὲ ταύτην τὴν ἐπιμέλειαν) ὠθεῖν αὐτὴν ἀπ ̓ ἄκρου εἰς τὰ κάτω. Καὶ οἱ μὲν ταῦτα συνέθεντο καὶ πίστεις (5) ἔδοσαν ἀλλήλοις ἐπί τινος ἱεροῦ. Ἔτυχε δὲ κατόπισθε τοῦ βωμοῦ ἔνθα συνετίθεντο ἀνὴρ Μῆδος ἀναπεπτωκὼς καὶ πάντα ἀκούων, ὃς ἐπεὶ ᾔσθετο, γράψας ἅπαν εἰς διφθέραν Σεμιράμει πέμπει διά τινος. δὲ ἀναγνοῦσα τῇ ὑστεραίᾳ ἐπ ̓ ἄκρου του ὄρους ἀναβιβασαμένη καλεῖ τοὺς Ὄννεω παῖδας καὶ κελεύει τι δήποτ ̓ ἐννοουμένη (6) ἥκειν ὡπλισμένους. Καὶ Σατιβάρας χαίρων τοὺς νεανίσκους μετῄει, ὡς (7) ὑπὸ θεοῦ ὀρθουμένης σφίσιν τῆς πράξεως, ἐπειδὴ ὡπλισμένους αὐτοὺς μήτηρ ἐκάλει. Ἀφικομένων δὲ, μεταστῆναι τὸν εὐνοῦχον κελεύσασα Σεμίραμις (8) λέγει πρὸς τοὺς νεανίσκους· «Ὦ καλοῦ κἀγαθοῦ πατρὸς κακοὶ παῖδες, οἳ πεισθέντες ὑπὸ κακοῦ δούλου μητρὶ τῇ ἑαυτῶν θάνατον ἐβουλεύσασθε, ὡς ἐμὲ (9) ἐνθένδε ὤσετε παρὰ θεῶν τὰ κράτη ἔχουσαν· ἀλλ ̓ ἥδ ̓ (10) ὑμῖν ἐγώ· καί με κατὰ κρημνοῦ (11) τοῦδε ὠθεῖτε, ἵνα δὴ κλέος ἔχοιτε πρὸς ἀνθρώπων, καὶ βασιλεύοιτε κτείναντες τήν τε μητέρα Σεμίραμιν καὶ Νινύαν τὸν ἀδελφόν (12).» Ἐδημηγόρησε πρὸς Ἀσσυρίους. Ζήτει ἐν τῷ Περὶ δημηγοριῶν. Finito bello Indico, Semiramis per Medorum regionem iter faciens in montem quendam ascendit peraltum, uno latere excepto undique praeruptum et absciso laevique saxo inaccessum: unde exercitum prospiciebat ex exedra, quam confestim exstruendam curaverat. Lbi castra metatae Satibaras eunuchus insidias struxit cum Onnis filiis; quamquam ipse totius machinationis erat auctor. Dicebat enim juvenibus periculum fore, ne, si Ninyas regno potiretur, ab eo interficerentur. Hoc igitur praevertentes ipsos debere, Ninya ejusque matre de medio sublatis, regnum capessere. Praeterea magno, aiebat, iis dedecori esse, si paterentur matrem libidinosam, quum tam provectae jam aetatis esset, quotidie inter obvios quosque inhiare in amplexus eorum, qui juventutis flore praestarent. Quaerentibus illis, quaenam ratio negotii futura esset, nihil magnopere laborandum esse respondit, sed quando ad matrem in cacumen montis, ipso arcessente (hanc enim curam sibi mandaverat), adscenderint, eam de summa rupe in profundum detrudere jussit. De his igitur inter eos convenit, fidemque sibi mutuam dederunt ad fanum quoddam. Accidit autem ut pone aram, ubi conjurabant, vir Medus recumbens omnia audiisset. Quae ille in membranam inscripta per nuntium ad Semiramidem perferenda curavit. Haec vero, lectis literis, postridie in cacumen montis egressa, filios Onnis advocari eosque pro suo ipsius consilio quodam armatos accedere jubet. Gandens juvenes arcessivit Satibaras, quasi numine inceptum adjuvante, quoniam armatos mater adesse vellet. Ubi adveneranf, Semiramis eunuchum facessere jubet, et juvenes se convertens, «O patris optimi, inquit, filii pessimi, qui a misero servo persuaderi vobis passi estis, ut matri vestrae necem ex insidiis parantes hinc me dejiceretis, quae deorum gratia nacta sum imperium. Agite, jam ecce me! de rupe hac date praecipitem, ut gloriam sic apud homines vobis comparetis atque Semiramidis matris Ninyaeque fratris caede regnum obtineatis.» Deinde ad Assyrios verba fecit. Vide excerpta De concionibus. 7. Codex Escurial. fol. 75, 21 v. — 75, 19 vso. Quae hoc fragmento narrantur aliunde non nota sunt. Diodorus post narratum bellum Indicum reliquam Semiramidis historiam paucis verbis comprehendit (11, 20, 1): Μετὰ δέ τινα χρόνον ὑπὸ Νινύου τοῦ υἱοῦ δι ̓ εὐνούχου τινὸς ἐπιβουλευθεῖσα καὶ τὸ παρ ̓ Ἄμμωνος λόγιον (v. 11, 14, 3) ἀνανεωσαμένη, τὸν ἐπιβουλεύσαντα κακὸν οὐδὲν εἰργάσατο, τοὐναντίον δὲ τὴν βασιλείαν αὐτῷ παραδοῦσα καὶ τοῖς ὑπάρχοις ἀκούειν αὐτοῦ προστάξασα ταχέως ἠφάνισεν ἑαυτὴν, ὡς εἰς εἰς θεοὺς κατὰ τὸν χρησμὸν μεταστησαμένη. Cf. Ctesiae fr. 15, p. 33. Ceterum cum nostris comparanda sunt quae ex Assyriacis Cephalionis narrat Moses Chorencnsis I, 16, p. 47, scilicet Semiramidem filios suos excepto Ninya (I. E, ut cum Nicolao loquar, filios quos Oanni pepererat) interfecisse, quod matrem ob vitam libidinosam criminati essent. Porro necem filiorum post bellum Indicum apud Cephalionem narratam esse colligis ex Syncell. p. 147, ubi: Εἰτ ̓ ἐπάγει (sc. Κεφαλίων) γένεσιν Σεμιράμεως ... στρατείην τε αὐτῆς κατὰ τῶν Ἰνδῶν καὶ ἧτταν, καὶ ὅτι τοὺς ἰδίους ἀνεῖλεν παῖδας, καὶ ὑπὸ Νινύου.. ἀνῃρέθη. Auctores vero in Assyriacis Cophalio se secutum esse dicit (ap. Sync. l. l) Κτησίαν, Ζήνωνα, Ἡρόδοτον. Quorum Zeno ignotus plane homo est; neque dubito reponendum esse Δείνωνα, qui Assyriacon scriptor post Ctesiam longe notissimus est. E Ctesia aut ex Dinone etiam Nicolaus hausise putandus est. Illud verisimilius est, quandoquidem saepius Ctesiam et Nicolaum componere licet. Ac omnino quae apud Nicolaum de rebus Assyriorum Medorumque leguntur, eundem plane narrationis colorem habent, quem ea produnt, quae Plutarchus in Vit. Artoxerxis e Ctesia exscripsit. — 1. ἐθεᾶτο τὴν στρατιὰν] Cf. Diodor. I, 13, 3, ubi Semiramis post res Babyloniae constitutas in Media paradisos condidisse narratur Bagistanum rupem aliamque Petram, καθ ̓ ἢν οἰκοδομήματα πολυτελῆ πρὸς τρυφὴν ἐποίησεν, ἐξ ὧν τὰ κατὰ τὸν παράδεισον ἀπεθεώρει φυτουργεῖα καὶ πᾶσαν τὴν στρατιὰν παρεμβεβληκυῖαν ἐν τῷ πεδίῳ. Idem c. 14, 2: Εἰώθει δὲ καὶ κατὰ τὰς στρατοπεδείας μικρὰ χώματα κατασκευάζειν, ἐφ ̓ ὧν καθιστᾶσα τὴν ἰδίαν σκηνὴν ἅπασαν κατώπτευε τὴν παρεμβολήν. — 2. Ὅννεω] ὄννεων codex. Forma ionica Clesiam, non vero Dinonem, auctorem prodit. Filios e Semiramide Onnes susceperat duos, Ὑαπάτην et Ὑδάσπην, test Ctesia ap. Diodor. II, 6, 1. Mox cod ἀποφθάσαντας. — 3. ἀκόλαστον μητέρα] Cf. Diodor. II, 13, 4: Ἐπιλεγομένη δὲ τῶν στρατιωτῶν τοὺς εὐπρεπείᾳ διαφέροντας, τούτοις ἐμίσγετο, καὶ πάντας τοὺς αὐτῇ πλησιάσαντας ἠφάνισε. Syncell. p. 64, B; Justin. I, 2. Vide Ctesiae fr. p. 25.—4. ἐφ ̓ ὦν... τούς γε νεανίας] ὐφ ̓ ὧν ... τούςδε νεανίας codex. Quodsi codicis verba recte habent, statuendum foret post Τοὺς δὲ νεανίας, plura excidisse; ex λιχνευομένην sensu passivo deberi intelligi. Quamquam non tam appetita esse quam appetivisse Semiramis anus dicitur. — 5. πίστεις] πίστις codex. — 6. Armatos adesse jusserit, eo consilio ut coram Assyiis armis instructos ad caedem ipsius huc ascendisse. — 7. μετῄει ὡς]μετηειὼς cod. — 8. κελ. Σεμ.] κελεύσασε μίραμις cod. — 9. ἐμὲ]μὲν cod. — 10. ἤδ ̓]ἰδ ̓, absque accentu, codex. Subintellige πάρειμι vel tale quid. Cf. v. c. Herodot. 1, 115: Εἰ ὦν ἄξιός τευ κακοῦ εἰμὶ, ὅδε τοι πάρειμι. — 11. κρημονῦ]κριμνοῦ τοῦ δεωθεῖτε codex.—12. Τὸν ἀδελφὸν]τὸν δ ̓ αὑτὸν ἐδημ. κτλ. Codex. Locus mutilus.
357NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

8.

p. 357
Exc. De virt.Ὅτι Σαρδανάπαλλος (1) Ἀσσυρίων ἐβασίλευσεν, ἀπό τε Νίνου καὶ Σεμιράμεως τὴν βασιλείαν παραδεξάμενος, οἴκησιν ἔχων ἐν Νίνῳ, ἔνδον τὸ σύμπαν ἐν τοῖς βασιλείοις διατρίβων, ὅπλων μὲν οὐχ ἁπτόμενος, οὐδ ̓ ἐπὶ θήραν (2) ἐξιὼν, ὥσπερ Οἱ πάλαι βασιλεῖς, ἐγχριόμενος δὲ τὸ πρόσωπον καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑπογραφόμενος, πρός τε τὰς παλλακίδας ἁμιλλώμενος περὶ κάλλους καὶ ἐμπλοκῆς, τό τε σύμπαν γυναικείῳ ἤθει χρώμενος. Κατὰ δὲ τὰ πρότερον συντεταγμένα, ἐπὶ τὰς θύρας αὐτῷ παρῆσαν οἵ τε ἐκ τῶν ἄλλων ἐθνῶν σατράπαι, ἄγοντες τὰς (3) εἰρημένας δυνάμεις, καὶ δὴ Ἀρβάκης Μήδων ὕπαρχος, ἀνὴρ τόν τε βίον σώφρων, καὶ πραγμάτων, εἰ δή τις ἄλλος, ἔμπειρος, τετριμμένος τε ἐν κυνηγεσίοις καὶ πολέμοις, καὶ πολλὰ μὲν πάλαι γενναῖα ἐξειργασμένος, πλείω δ ̓ ἔτι καὶ μείζω τότε διανοούμενος. Οὗτος ἀκηκοὼς τόν τε βίον καὶ τὰ ἤθη, οἷς χρῆται βασιλεὺς, εἰς νοῦν ἐνεβάλετο καὶ ἐνεθυμήθη ἄρα, ὅτι ἀπορίᾳ γενναίου ἀνδρὸς οὗτος ἔχοι τὰ τῆς Ἀσίας (4) κράτη· καὶ βουλὴν συντίθεται περὶ τῆς ὅλης ἀρχῆς. Sardanapallus Assyriorum rex, qui a Nino et Semiramide per seriem successionum regnum accepit, assidue intra palatium in urbe Nino degebat, neque arma tractans unquam, nec venatum egrediens more superiorum regum, sed faciem liniens, atque oculos pingens et cum pellicibus de forma et comae compositione contendens, prorsusque muliebri diffluens mollities. Jam ex more institutoque majorum ad portas palatii aderant provinciarum omnium satrapae copias illas, quas diximus, adducentes; quos inter Arbaces Mediae praefectus, vir singulari temperantia, rerumque usu ac dexteritate haud vulgari praeditus, atque in venatibus bellisque exercitatus: qui quum multa antehac strenue fecisset, tum vero adhuc majora animo agitabat. Hic quum interiorem, regis vitam moresque auditu accepisset, ita secum reputare coepit, penuria viri cujuspiam strenui penes Sardanapallum regnum Asiae stare. Itaque de rerum summ a consilium iniit. 8. Cod. Turonens. Fol. 225, 2-18 vso. Quae h. l. et fragmento 9 fuse exponuntur, paucis indicat Diodor. 11, 24, 1-4. — 1. Σαρδαναπάλος codex h. l. — 2. θήραν]θύραν codex. — 3. Τὰς εἰρημένας]τάς τε εἰρ codex. Possis, τάσδε. Orel-lius conjecit τὰς διηρημένας, distributas inter ipsos. Oschnerus ap. Orellium: τὰς διειρημένας, regis jussu imperatas, novo vocabuli sensu. Possis Τὰς ὡρισμένας, quo verbo Diodorus utitur 11, 21, 3,: κατ ̓ ἐνιαυτὸν (Σαρδαν.) μετεπέμπετο στρατιωτῶν ἀριθμὸν ὡρισμένον. At bene habet εἰρημένας. Nam Diodorus (11, 21 sqq.), antequam de Arbacis rebellione agat, de militari isto instituto fusius exponit; sic etiam Nicolaus, eodem Ctesia duce, fecisse putandus est. — 4. Ἀσίας]Ἀσσυρίας est initio fragmenti sequentis, ubi eadem habes.
358NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

9.

p. 358
Exc. De insid.:Ὅτι ἐπὶ Σαρδαναπάλου, τοῦ βασιλέως Ἀσσυρίων, Ἀρβάκης Μῆδος ἀκηκοὼς τὸν βίον καὶ τὰ ἤθη οἷς χρῆται βασιλεὺς, εἰς νοῦν ἐνεβάλετο καὶ ἐνεθυμήθη ἄρα, ὅτι ἀπορίᾳ γενναίου ἀνδρὸς οὗτος ἔχοι τὰ τῆς Ἀσσυρίας κράτη. Ἀνδρειότατον (1) δὲ φῦλον τὸ Μηδικὸν ἐδόκει τότε μετὰ τὸ Ἀσσύριον εἶναι. Οὗτος οὖν Ἀρβάκης ἐν ὁμιλίᾳ γενόμενος Βελέσυι τῆς Βαβυλῶνος ἄρχοντι, ἄτε συνεδρίτης (2) ὢν αὐτῷ πρὸ τῶν βασιλειῶν θυρῶν, ἀνδρὶ τοῦ Χαλδαίων γένους, (ἱερεῖς δ ̓ οὗτο: ἦσαν καὶ πρώτην ἔφερον τιμὴν,) συντίθεται αὐτῷ, καὶ κοινῇ βουλεύουσιν ἐπιθέσθαι τῇ ὅλῃ ἀρχῇ, τά τε Ἀσσυρίων κράτη μεταστῆσαι εἰς Μήδους. Ἀστρονομώτατοι δὲ πάντων ἦσαν Βαβυλώνιοι, καὶ σοφίᾳ καὶ μαντικῇ, τῇ τε δι ̓ ὀνειράτων καὶ τεράτων, προὔχοντες, πάσῃ τε, ὡς εἰπεῖν, τῇ (3) ἀμφὶ τὰ θεῖα ἐπιστήμῃ. Καὶ δὴ καὶ τότε Βέλεσυς τῷ Ἀρβάκῃ διαλεγόμενος πρὸ τῶν θυρῶν πλησίον τινὸς φάτνης, ἐν δύο ἵπποι ἐξεφατνίζοντο· καί πως ἐν μεσημβρίᾳ κατέδαρθεν αὐτόθι, καὶ ἐν τῷ ὕπνῳ ἔδοξεν ὁρᾶν τὸν ἕτερον τῶν ἵππων ἐπιφορεῖν τῷ στόματι ἐπὶ τὸν Ἀρβάκην καθεύδοντα καὶ αὐτὸν ἄχυρα, τὸν δὲ ἕτερον ἐρέσθαι· «Τί τοῦτο ποιεῖς, δαιμόνιε (4), καὶ τὰ ἄχυρα τῷ ἀνθρώπῳ ἐπιφέρεις;» Τὸν δὲ ἀποκρίνασθαι· «Φθονῶ (5) αὐτῷ· μέλλει γὰρ βασιλεύειν ἁπάντων ὧν νῦν ἄρχει Σαρδανάπαλλος.» Ταῦτ ̓ ἰδών τε καὶ ἀκούσας Βαβυλώνιος τὸν Μῆδον ἐγείρει καθεύδοντα, καὶ δή (6) τι πλέον τὰ θεῖα εἰδὼς, συμβάλλει τὴν τοῦ ὀνείρου φήμην, καὶ κελεύει τὸν Ἀρβάκην ἰέναι παρὰ τὸν Τίγριν ποταμὸν ῥέοντα πλησίον τῆς Νίνου καὶ προσκλύζοντα τὸ τεῖχος. Ἰόντων δὲ καὶ πολλὰ λεσχηνευομένων, ὡς ἂν ἑταίρων, λέγει Βέλεσυς· «Ἄγε δὴ, Ἀρβάκη, εἰ σὲ θείη σατράπην Κιλικίας (7) Σαρδανάπαλος δεσπότης, τί ἄν μοι δοίης τῷ εὐαγγελιζομένῳ;» δ ̓ ἀποκρίνεται· «Τίμου, δαιμόνιε, καταγελᾷς; διὰ τί δ ̓ ἄν (*) με σατράπην Κιλικίας θεῖτο, ἄλλους ἐμοῦ κρείττους παρελθών;» Καὶ ὅς· «Ἀλλ ̓ εἴ γε δοίη, πλέον (8) γάρ τι εἰδὼς λέγω, τίς ἐμοὶ κείσεται χάρις παρὰ σοί (9);» Κἀκεῖνος· «Οὔτι μέμψῃ, ἔφη, μεθέξεις γὰρ τῆς ἀρχῆς οὐκ ἐλάχιστον μέρος.» δὲ εἶπεν· «Εἰ δὲ Βαβυλῶνός σε πάσης σατράπην ποιήσειε, πῶς ἐμοὶ χρήσῃ;» Καὶ ὃς, «Παῦσαι πρὸς τοῦ Διὸς, ἔφη, σφόδρα μου κατακερτομῶν· οὐ γὰρ οἶμαι ἐπιτήδειος εἶναι, Μῆδος ὢν, ὑπὸ Βαβυλωνίου καταγελᾶσθαι.» Κἀκεῖνος· «Ἀλλ ̓ οὐ μὰ τὸν μέγαν Βῆλον ἔγωγέ σου καταγελῶν ταῦτα λέγω, ἀλλὰ πλέον τι τεκμαιρόμενος (10).» Καὶ ὃς ἔφη· «Ἀλλ ̓ ἀάν γε Βαβυλῶνος σατραπεύσω, σὲ ὕπαρχον (11) καταστήσω τῆς ὅλης σατραπείας.» Καὶ Βαβυλώνιος· «Ἀλλ ̓ ἔγωγέ σοι οὐκ ἀπιστῶ· τόδε μοι λέξον· εἰ βασιλεὺς εἴης ἁπάσης ὁπόσης νῦν Σαρδανάπαλλος ἄρχει, τί ἐμὲ ποιήσειας;» δ ̓ Ἀρβάκης εἶπεν· «Εἰ σοῦ, τλῆμον, ταῦτα ἀκούσεις Σαρδανάπαλλος, εὖ ἴσθ ̓ ὅτι καὶ σὺ κἀγὼ κακῶς ἀπολούμεθα. Ἀλλὰ τί σοι ἐπῆλθε ταῦτα ληρεῖν; οὐ παύῃ φλυαρῶν;» Καὶ ὃς τῆς χειρὸς αὐτοῦ λαβόμενος εὐτόνως· «Ἀλλὰ μὰ τήνδε τὴν δεξιὰν τὴν ἐμοὶ τιμίαν καὶ τὸν μέγαν Βῆλον, οὐ παίζων λέγω, ἀλλὰ τὰ θεῖα κάλλιστα εἰδώς.» Καὶ Ἀρβάκης εἶπεν· «Δώσω σοι Βαβυλῶνα ἔχειν καὶ ταῦτα ὑπὸ σεαυτῷ (12) ἀτελῆ.» Καὶ ἐπὶ τούτοις δεξιὰν αἰτοῦντος, μάλα προθύμως δίδωσι. Καὶ ὃς εἶπε· «Βασιλεύσεις τοίνυν, εὖ ἴσθι, ἀψευδῶς.» Καὶ ἐπεὶ ταῦτα συνέθεντο, ἐπὶ θύρας ᾤχοντο ὀπίσω θεραπεύσοντες τὰ εἰωθότα. Μετὰ δὲ ταῦτα ἐν ὁμιλίᾳ γενόμενος ἑνὶ τῶν πιστοτάτων εὐνούχων Ἀρβάκης ἐδεήθη αὐτοῦ δεῖξαί οἱ τὸν βασιλέα· σφόδρα γὰρ ἐπιθυμεῖν τὸν δεσπότην ὅστις εἴη θεάσασθαι. Τοῦ δὲ εἰπόντος ἀδύνατον αὐτὸν ὁρᾶν (13), μηδένα γὰρ πώποτε τυχεῖν τούτου, τότε μὲν ἡσύχασεν. Αὖθις δὲ μικρὸν διαλιπὼν λιπαρέστερον αὐτοῦ ἐδεῖτο, φάσκων ἀντὶ πολλοῦ χρυσοῦ καὶ ἀργύρου ταύτην ἀλλάττεσθαι τὴν χάριν. δὲ εὐνοῦχος νικώμενος (14) ὑπ ̓ αὐτοῦ, ἦν γὰρ ἐς τὰ μάλιστα ἐπιτήδειος, καὶ οὐ βουλόμενος αὐτῷ ἀχαριστεῖν, ὑπέσχετο εἰ καιρὸς εἴη μνησθήσεσθαι τῷ δεσπότῃ ὤκει**ἔνθα ἐτελεύτησεν (15). Imperante Assyriis Sardanapallo, Arbaces Medus quum vitam ac mores, quibus rex uteretur, andiendo accepisset, in animum induxit menteque agitans sibi persussit, ob penuriam viri strenui fieri, ut iste regnum Assyriae obtineret. Medorum gens tunc post Assyrios omnium fortissima esse existimabatur. Ille igitur Arbaces, quum consuetudine uteretur Belesyis Balbyloniorum ducis, quippe qui juxta ipsum ad portas regiae excublas ageret, vir ex Chaldaeorum genere oriundus (qui sacerdotes erant et prae ceteris honorabantur): consilia huic communicat. Atque convenit inter eos, ut insidiis summum imperium invadant, regnumque ab Assyriis ad Medos transferre studeant. Erant vero Babylonii astronomi omnium peritissimi, et sapientia et divinatione e somniis et prodigiis instituenda et, ut verbo dicam, universa rerum divinarum scientia excellebant. Ac tunc quoque Belesys cum Arbace colloquebatur ante portas palatii prope praesepe aliquod, e quo paleas equi duo ejiciebant; et forte accidit ut ibi etiam meridiaretur. Tum per quietem cernere sibi visus est alterum equorum paleas ex ore in Arbacen, qui et ipse ibi dormiebat, jacere, alterum autem quaerere: «Cur hoc tu facis, o lepidum caput, paleasque homini isti immittis?» illum vero respondere: «Invideo ei; mox enim rex erit eorum omnium, quibus nunc Sardanpallus imperat.» Haec ubi vidit et audivit Babylonius, e somno Medum excitat, et pro ea qua pollebat rerum divinarum scientia, conjectando assequitur quidnam somnium istud ominaretur. Hortatur deinde Arbacem, ut ad Tigrin fluvium, qui Ninum praeterfluebat ipsa moenia lambens, obambularent. Inter ambulandum quum formiliariter multa, uti fit, confabularentur, inter alia Belesys, «agedum, Arbace, inquit, si Sardanapallus rex satrapam te Ciliciae statuet, quid dares mihi laeta haec nuntianti?» Respondet ille: «Cur irrides me, o bone? Quam ob rem, quaeso, me Ciliciae satrapam constitueret prae aliis multis me praestantioribus?» Alter vero: «Sed fac eum hoc tibi largiri (et bene scio quid dicam); quamnam tunc mihi gratiam haberes?» Ad haec Arbaces: «Haud tu quereris, inquit: muneris partem haud minimam tecum communicabo.» Tum Belesys: «Sin te totius Babyloniae satrapam crearet, quid mihi praestares!» «Per Jovem, ait alter, desine conviciis tuis me proscindere Nam Medus ego non is, opinor, sum quem Babylonius vir irrisum habeat.» Et Belesys: «At per Belum maximum, non ut te irrideam haec ego dico, sed quid futurum sit ex indiciis conjectans.» Tum later, «Age, inquit, si Babyloniae ero satrapa, procuratorem totius satrapiae te constituam.» Et Babylonius; «Non ego certe tibi diffido. Jam hoc mihi dicas. Si tu rex osses regionis universae quam nunc Sardanapallus obtinet, quid mihi faceres?» Tum Arbaees: «Quodsi, inquit, Sardanapallus haec, o miser, te loquentem audiret, et tu et ego, bene teneas, male periremus. Sed quid in mentem tibi venit, ut ista blaters? Nonne finem facies nugarum?» At ille manum ejus prehensans firmiter: «Per carissimam hanc mihi dextram et per Beli numen maximum, non ludens haec dico, sed quid deus significet optime habens perspectum.» Ad haec Arbaces: «Dabo tibi, inquit, Babylonem, idque, quoad tu vixeris, a tributi pensione immunem.» Et ad fidem promissi dextram postulanti dat libenter. Tum Babylonius: «Regnabis igitur, bene scito; citra mendacium res est.» Haec inter se depecti ad fores palatii redierunt suetis functuri ministeriis. Non multo post Arbaces ex eunucho fidelissimo, cujus consuetudine utebatur, petivit, ut regem sibi ostenderet; nam magno se teneri desiderio dominum, qualis esset, conspiciendi. Ille autem dicente non posse hoc fieri, nec unquam ulli permissum esse, tunc quidem quievit. Sed paucis diebus interjectis, denuo adiens eum enixius precabatur, dictitans magna vi auri et argenti hanc se gratiam redempturum esse. Quibus subactus tandem eunuchus (benevolus enim erat quammaxime) ac nolens ingratus videri, pollicitus est se, quando tempus esset, hujus rei se velle memorem esse, ut domino...**. Ibi finivit. 9. Cod. Escorial. Fol. 75, 20 vso — 76, 15 vso. — 1. ἀνδρειότατον]ἀνδριότατον cod. — 2. συνεδρίτης]Nota vocabulum. — 3. τῇ]τὰ cod. Moxpro Ἀρβάκῃ codex ἀρβάκι. — 4. δαιμόνιε]δαίμονι ει cod. — 5. φθονῶ]φθόνῳ cod. — 6. καὶ δὴ]καὶ εἰ δὴ cod. Deinde πλεῖον pro πλέον, sed infra bis codex πλέον. — Κιλικίας]εἰ σε θέλησα τράπν. ἡλικίας cod. — »ἄν]codex αὑ. — 8. πλέον]πλέων cod. — 9. σοί]σύ cod. — 10. τεκμαιρ.]τεκμερόμενος cod. — 11. ὕπαρχον]ὕπαρ cod. — 12. ὑπὸ σεαυτῷ]ὑπὸ ταύτῃ codex. Sive melius ἔχειν ὑπὸ σαυτῷ καὶ ταῦτα ἀτ. De re cf. Diodor. 11, 28, 4: τὴν Βαβυλῶνα ἔχειν ἀτελῆ συνεχώρησεν. — 13. ἀδύνατον .. ὁρᾶν] ἀδυνάτω.. ἐρᾶν cod. — 14. νικόμενος cod. — 15. ὤκει]corruptum. Quid lateat, nescio. Folium in codice prototypo excidisse videtur. Quod ipsum fortasse significatur verbis ἔνθα ἐτελεύτησεν quae ab ipso scriba profecta esse putari possit. Ceterum tu videas.
359NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

10.

p. 359
Exc. De virt.:Ὅτι ἐπὶ Ἀρταίου (1;) τοῦ βασιλέως Μήδων, τοῦ διαδόχου Σαρδαναπάλλου τοῦ Ἀσσυρίων βασιλέως, ἦν ἐν Μήδοις τότε κατά τε ἀνδρείαν καὶ ῥώμην δοκιμώτατος Παρσώνδης, παρά τε βασιλεῖ μάλιστα ἐπαινούμενος καὶ ἐν Πέρσαις, ὅθεν ἦν γένος, ἐπί τε εὐβουλίᾳ καὶ κάλλει σώματος. Δεινὸς δὲ καὶ θῆρας αἱρεῖν, ἐν σταδίᾳ τε μάχῃ καὶ ἀπὸ ἅρματος καὶ ἵππου μάχεσθαι. Οὗτος ὁρῶν Νάναρον (2) τὸν Βαβυλώνιον διαπρεπεῖ κόσμῳ χρώμενον ἀμφὶ τὸ σῶμα, καὶ ἐλλόβια ἔχοντα, καὶ κατεξυρημένον εὖ μάλα, γυναικώδη τε καὶ ἄναλκιν, ἔπειθεν Ἀρταῖον ἀφελέσθαι αὐτὸν τὴν ἀρχὴν καὶ ἑαυτῷ δοῦναι, δυσχεραίνων σφόδρα τὸν ἄνθρωπον. δὲ ὤκνει συγχέας τὰ συγκείμενα ὑπ ̓ Ἀρβάκεω (3) ἀδικεῖν τὸν Βαβυλώνιον. Ἐπεὶ δὲ δὶς καὶ τρὶς Παρσώνδης ἐνέτυχεν (4) Ἀρταίῳ, καὶ ταὐτὸν ἤκουσεν, ἡσύχαζεν· οὐ μὴν τὸν Νάναρον ἔλαθεν. Αἰσθόμενος δ ̓ ἐκεῖνος τὴν γνώμην τἀνδρὸς, μεγάλα δῶρα τοῖς ἑαυτοῦ (5) ὑπέσχετο καπήλοις, εἴ τις αὐτῷ Παρσώνδην συλλαβὼν ἄγοι (6)· ἕπονται δ ̓ οὗτοι πολλοὶ τῷ βασιλέως στρατῷ. Καί ποτε κατὰ δαίμονα κυνηγετῶν Παρσώνδης ἐλαύνει πόρρω ἀπὸ τοῦ (7) βασιλέως εἴς τι πεδίον οὐχ ἑκὰς Βαβυλῶνος. Τοὺς δὲ θεράποντας εἰς τὴν πλησίον ὕλην τρέψας, ἐκέλευσε βοῇ τε καὶ (3) ἀλαλητῷ χρῆσθαι, ὡς δὴ τὰ θηρία σοβήσων (9) εἰς τὰ πεδία· καὶ πολλοὺς μὲν ὗς ἀγρίους, πολλοὺς δ ̓ ἐλάφους αἱρεῖ. Τέλος δ ̓, ὄνον ἄγριον διώκων, ἐπὶ πλεῖστον ἀποσπᾶται τῶν ἑαυτοῦ, καὶ μόνος ἐλαύνων ἧκεν εἰς τὴν Βαβυλωνίαν, ἔνθα ἦσαν οἱ κάπηλοι ἀγορὰς εὐτρεπίζοντες τῷ βασιλεῖ· οὓς θεασάμενος ὑπὸ δίψους πιεῖν ᾔτει. Οἱ δ ̓ ἄσμενοι ἰδόντες Παρσώνδην, προσίασιν αὐτῷ, πιεῖν τε ἐνέχεον, καὶ, τὸν ἵππον δεξάμενοι, ἀριστᾶν ἐκέλευσαν. δὲ, οἷα πανημέριος θηρῶν, οὐκ ἀηδῶς ἤκουσεν, ἐκέλευσέ τε ἀποπέμψαι βασιλεῖ τὸν ὄνον (10), ὃν κατέλαβε, καὶ τοῖς ἀνὰ τὸν δρυμὸν οἰκέταις φράσαι, ἔνθα εἴη. Οἱ δὲ, πάντα ποιήσειν ὑποσχόμενοι, κατακλίνουσι τὸν Παρσώνδην. Καὶ δαῖτα παρέθεσαν παντοίαν, οἶνόν τε ἥδιστον πίνειν ἐπέχεον (11), ἀκρατέστερον ἐπίτηδες; ὡς μεθυσθείη. Καὶ ἐπεὶ ἄδην εἶχεν, μὲν ᾔτει τὸν ἵππον, ὡς ἀπίοι ἐπὶ τὸ βασιλέως στράτευμα· οἱ δὲ γυναῖκας εὐπρεπεῖς παραγαγόντες, ἐδείκνυόν τε αὐτῷ καὶ ἐκέλευον κοιμηθέντα αὐτόθι, καὶ εἰς νύκτα χρησάμενον αὐταῖς, ἕωθεν ἀπιέναι. δὲ, εὐπρεπεῖς γυναῖκας ὁρῶν, ἔμεινέ τε καὶ ηὐλίσατο. Καὶ τὰ μὲν διὰ τὴν συνουσίαν, τὰ δὲ διὰ τὸν κόπον, ὕπνος αὐτὸν ἔλαβεν. Οἱ δ ̓, ἀναστήσαντες τὴν παρακοιμωμένην γυναῖκα, πολλοὶ ἅμα ἐπιπεσόντες, συνέδησαν τὸν ἄνθρωπον, καὶ ἐπὶ Νάναρον ἐκόμισαν. δ ̓, ὡς εἶδεν αὐτὸν (ἤδη δὲ ἀνένηψεν ἐκ τοῦ οἴνου, καὶ ἔγνω ἵνα ἦν κακοῦ), ἤρετο (12), «Ἆρα, Παρσώνδη, κακόν τι ὑπ ̓ ἐμοῦ πάλαι ἔπαθες, αὐτὸς τῶν σῶν τις; «Ὁ δ ̓ οὐκ ἔφη. «Τί δὲ, πείσεσθαι προσεδόκησας»; «Οὐκ ἔγωγε, εἶπεν». «Τί οὖν αὐτὸς ἀδικίας ἦρξας εἰς ἐμὲ, ἀνδρόγυνόν τε καλῶν, καὶ βασιλείαν τὴν ἐμὴν αἰτῶν παρὰ Ἀρταίου, ὡς δῆτα οὐδενὸς ἀξίου αὐτὸς γενναῖος ὤν; Πολλὴ δὲ χάρις Ἀρταίῳ οὐ πεισθέντι τὴν ὑπ ̓ Ἀρβάκεω (13) δεδομένην ἡμῖν ἀρχὴν ἀφελέσθαι. Διὰ τί δὴ (14) ταῦτ ̓ ἐποίεις, κακὴ κεφαλή;» δὲ, οὐδὲν ὑποθωπεύσας, εἶπεν· «Ὤιμην αὐτὸς ἀξιώτερος εἶναι τοῦτο τὸ γέρας ἔχειν, ἀνδρειότερός τε ὢν καὶ ὠφελιμώτερος βασιλεῖ σὺ κατεξυρημένος τε καὶ καθυπεστιμμισμένος (15) τὼ ὀφθαλμὼ, ψιμυθίῳ δὲ τὸ χρῶμα ἐναλειφόμενος.» Καὶ ὃς, «Εἶτ ̓ οὐκ αἰσχύνῃ, ἔφη, σὺ τηλικοῦτος ὑπὸ τοῦ χείρονος συνειλημμένος, ἐπειδὴ γαστρὸς ἥττων καὶ αἰδοίων ἐγένου; Ἀλλ ̓ ἐγώ σε, ἔφη, θήσω γυναικῶν ἁπαλώτερον καὶ λευκότερον τὴν χροιὰν οὐ πολλοῦ χρόνου.» Καὶ ἐπώμοσε τόν τε Βῆλον καὶ τὴν Μύλιττα (16)· οὕτως γὰρ τὴν Ἀφροδίτην καλοῦσι Βαβυλώνιοι. Καὶ ἅμα καλέσας τὸν εὐνοῦχον, τὸν τὰς μουσουργοὺς πεπιστευμένον, «Τοῦτον, ἔφη, ἄπαγε, καὶ ξυρήσας τὸ ὅλον σῶμα, καὶ κισηρίσας πλὴν κεφαλῆς, δὶς τῆς ἡμέρας λοῦε, καὶ σμῆχε ἀπὸ λεκίθου, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑπογραφέσθω, καὶ τὰς κόμας ἐμπλεκέσθω, ὥσπερ αἱ γυναῖκες· μανθανέτω δὲ ᾄδειν καὶ κιθαρίζειν καὶ ψάλλειν, ἵνα μοι μετὰ τῶν μοσουργῶν λειτουργῇ, γυναικὶ ὡμοιωμένος, μεθ ̓ ὧν καὶ δίαιταν ἕξει, λεῖος ὢν τὸ σῶμα, καὶ τὴν ἐσθῆτα τὴν αὐτὴν καὶ τὴν τέχνην ἔχων.» Ταῦτα εἰπόντος, εὐνοῦχος παραδεξάμενος τὸν Παρσώνδην, κατεξύρησέ τε ὅλον πλὴν κεφαλῆς, καὶ τὰ προσταχθέντα ἐδίδασκε, καὶ ἐσκιατράφει, λούων ἑκάστης ἡμέρας δὶς, καὶ λεαίνων, ὁμοδίαιτόν τε ποιῶν ταῖς γυναιξὶν, ὥσπερ δεσπότης προσέταξεν. Καὶ οὐ πολλοῦ χρόνου γίνεται ἄνθρωπός τε λευκὸς καὶ ἁπαλὸς καὶ γυναικώδης, ᾖδέ τε ἂν ἰδὼν αὐτὸν λειτουργοῦντα ἐν συμποσίῳ Νανάρῳ (17) οὐχὶ γυναῖκα ὑπέλαβε, καὶ πολύ γε ἐκείνων εὐπρεπέστερον, μεθ ̓ ὧν ἑκάστοτε ἐλειτούργει. Βασιλεὺς δὲ Μήδων Ἀρταῖος, ἐπειδὴ πάντη μαστεύων Παρσώνδην ἐξέκαμε, καὶ δῶρα προτείνων, εἴ τις αὐτὸν ἀνεύροι ζῶντα τεθνεῶτα, ὑπελάμβανέ που (18) ἐν κυνηγεσίῳ ὑπὸ λέοντος ἄλλου του θηρίου καταβεβρῶσθαι, καὶ μεγάλως ἐπ ̓ αὐτῷ ἠνιᾶτο, ἅτε ἀνδρειοτάτῳ ὄντι. Ὡς δ ̓ ἑπτὰ ἔτη ἐγένετο αὐτῷ τοιαύτην δίαιταν ἔχοντι ἐν Βαβυλῶνι, τῶν εὐνούχων τινὰ Νάναρος μαστιγοῖ τε χαλεπῶς καὶ τὸ σῶμα αἰκίζεται. Καὶ αὐτὸν Παρσώνδης, μεγάλαις ἐλπίσιν ἐπάρας, ἀναπείθει παρὰ τὸν Ἀρταῖον εἰς Μήδους ἀποδρᾶναι, καὶ πάντα φράσαι τὰ περὶ αὐτὸν βασιλεῖ, ὡς ζῇ τε καὶ λελώβηται, μετὰ μουσουργῶν δίαιταν ἔχων, Παρσώνδης σὸς φίλος ἐκεῖνος πολεμιστήριος. Καὶ ἐπειδὴ ταῦτ ̓ ἔφρασεν εὐνοῦχος βασιλεῖ, ἥσθη τε ἅμα καὶ μέγα στενάξας εἶπε, «Φεῦ λώβης ἀνδρὸς ἀγαθοῦ, πῶς ἠνέσχετο Παρσώνδης, ὃν ἐγὼ οἶδα, θηλυνόμενος τὸ σῶμα ὑπὸ ἐχθροῦ;» Καὶ ἅμα πέμπει τινὰ τῶν πιστοτάτων ἄγγαρον (18) παρὰ τὸν Βαβυλώνιον (οὕτω γὰρ ἐκάλουν τοὺς βασιλέως ἀγγέλους). δὲ Νάναρος ἀφικομένῳ τῷ ἀγγάρῳ, καὶ ἀπαιτοῦντι Παρσώνδην, ἔξαρνος γενόμενος, οὐδαμοῦ (19) ἔφη ἐκεῖνον ἑωρακέναι, ἐξ ὅτου ἀφανὴς ἐγένετο. Ὡς δὲ ταῦτα ἤκουσεν Ἀρταῖος, ἕτερον ἔπεμψεν ἄγγαρον πολὺ μείζω τοῦ προτέρου καὶ δυνατώτερον ἐπέστειλέ τε ἐν διφθέρᾳ, ῥίψαντα τὴν Βαβυλωνίαν ἀπάτην, ὀπίσω ἀποπέμπειν τὸν ἄνδρα παρ ̓ ἑαυτὸν, ὃν ταῖς μουσουργοῖς τε καὶ εὐνούχοις παρέδωκεν, ὅτι τὴν κεφαλὴν αὐτὸς οὐχ ἕξει. Ταῦτα ἔγραψε, καὶ ἅμα ἐκέλευσε τῷ ἀνδρὶ, εἰ μὴ παραδῷ Νάναρος τὸν Παρσώνδην, λαβόμενον τῆς ζώνης ἄγειν αὐτὸν ἐπὶ θανάτῳ. Ἀφικομένου δὲ τοῦ δευτέρου ἀγγάρου εἰς Βαβυλῶνα, καὶ ταῦτα ἀπαγγείλαντος, Νάναρος, δείσας περὶ τῆς ψυχῆς, παραδώσειν τε ὑπέσχετο τὸν ἄνθρωπον, καὶ προσέτι, ἀπολογούμενος τῷ ἀγγάρῳ, πείσειν ἔφη βασιλέα, ὡς δικαίως μετῆλθεν ἄνδρα ἄρξαντα μεγάλης (20) ἀδικίας εἰς ἑαυτόν· πεπονθέναι γὰρ ἂν αὐτὸς ὑπ ̓ ἐκείνου χαλεπώτερα, εἰ μὴ βασιλεὺς δεσπότης αὐτοῦ ὑπερέσχε (21) τὴν δεξιάν. Ἐκ τούτου ἐπὶ πότον ἐτράπετο καὶ συνουσίαν, ἑστιῶν τὸν ἄγγαρον. Καὶ τοῦ δείπνου παρακειμένου, εἰσεληλύθεσαν αἱ μουσουργοὶ, ἑκατὸν καὶ πεντήκοντα γυναῖκες (22), μεθ ̓ ὧν ἦν καὶ Παρσώνδης. Καὶ αἰ μὲν ἐκιθάριζον, αἱ δ ̓ ηὔλουν, αἱ δὲ ἔψαλλον, ἐν πάσαις δὲ διέπρεπε μάλιστα Παρσώνδης καὶ κάλλει καὶ τέχνῃ, γυνὴ καὶ αὐτὸς νομιζόμενος. Καὶ ἐπειδὴ δείπνου ἄδην εἶχον, ἤρετο (23) Νάναρος τὸν ἄγγαρον, ἥτις αὐτῷ δοκεῖ πασῶν προφέρειν εὐμορφίᾳ τε καὶ εὐμουσίᾳ. δ ̓, οὐδὲν μελλήσας, ἔφη ἐκείνην, Παρσώνδην δεικνύς. Καὶ Νάναρος, κροτήσας τὼ χεῖρε, ἐγέλα ἐπὶ πολὺν χρόνον, καὶ εἶπε, «Ταύτην ἆρα καὶ βούλει ἔχων εἰς νύκτα ἀναπαύεσθαι;» δὲ, «Πάνυ μὲν οὖν,» ἔφη. «Ἀλλ ̓ οὐ δώσω,» εἶπεν Νάναρος. «Τί οὖν, ἔφη ἄγγαρος, ἐμοῦ πυνθάνῃ;» Μικρὸν δὲ διαλιπὼν, «Οὗτός ἐστιν, ἔφη, Παρσώνδης, ἐφ ̓ ὃν ἤκεις.» Ἀπιστοῦντος δ ̓ ἐκείνου (24), ὤμοσεν. Καὶ ἄγγαρος, «Θαῦμά μ ̓ ἔχει, ἔφη, ὅπως ζῆν ὑπέμεινε γυναικιζόμενος ἀνὴρ ἄλκιμος, καὶ οὐ διεχρήσατο ἑαυτὸν, εἰ μὴ καὶ ἄλλους ἐδύνατο· πῶς δὲ ταῦτ ̓ ἀνέξεται δεσπότης ἀκούσας;» δὲ Νάναρος εἶπεν, «Ἐγὼ ῥᾳδίων αὐτὸν ἀναδιδάξω, ὡς οὐδὲν ἀδικῶ.» Τότε μὲν δὴ τοιαῦτα διελέγοντο, καὶ ἐκοιμήθησαν. Τῇ δὲ ὑστεραίᾳ ἐνθεὶς Βαβυλώνιος εἰς ἁρμάμαξαν Παρσώνδην ἀποπέμπεται σὺν τῷ ἀγγάρῳ. Ἐπεὶ δ ̓ ἧκον εἰς Σοῦσα, ἔνθα ἦν βασιλεὺς, δείκνυσιν αὐτῷ ἄγγαρος (26) τὸν ἄνδρα. Καὶ ἐπὶ πολὺν χρόνον ἀνδρὸς γυναῖκα γεγονότα, «Ὦ ταλαίπωρε, ἔφη, πῶς ὑπέμεινας ὧδε λωβηθῆναι, καὶ οὐ πρότερον ἀπέθανες;» δὲ ἀπεκρίνατο, «Ἥ τοι ἀνάγκη, δέσποτα, καὶ θεῶν λέγεται κρείττων ὑπάρχειν. Ἐγὼ δὲ ἔτλην καὶ ἐκ τοιῶνδε παθημάτων ζῆν (27), ἵνα ἅμα μέν σε ἐγγένοιτό μοι θεωρῆσαι, ἔπειτα δὲ Νάναρον τιμωρήσασθαι διὰ σοῦ, ἅπερ ἐμοὶ οὐκ ἂν ὑπῆρξε τετελευτηκότι· ἀλλὰ μή με, ἔφη, δέσποτα, ψεύσῃ τῆς ἑτέρας ἐλπίδος, ἀλλά μοι τὴν δίκην ἀπόδος παρ ̓ ἀνδρὸς κακοῦ.» Καὶ Ἀρταῖος ὑπέσχετο, ἐπειδὰν εἰς Βαβυλῶνα ἀφίκηται. Οὐ πολλοῦ δὲ χρόνου τε Παρσώνδης ἀπέλαβεν τὴν ἀνδρείαν φύσιν, καὶ βασιλεὺς (28) ἀφίκετο εἰς Βαβυλῶνα· κατεβοᾶτό τε ὁσημέραι ὑπ ̓ αὐτοῦ, ὅπως τιμωρήσεται τὸν Νάναρον. Καὶ ὃς ἧκε παρὰ βασιλέα, καὶ ἔφη δίκαια ποιῆσαι. «Πρότερος γὰρ ἐκεῖνος, οὐδὲν κακὸν παθὼν, ἐμὲ διέβαλεν, ἔφη, παρά σοι, ὥς με κτείνειάς τε καὶ τὴν Βαβυλῶνος ἀρχὴν αὐτῷ δοίης.» Ἀρταῖος δὲ ἔφη δικαιότερα Παρσώνδην αἰτεῖσθαι· χρῆναι (29) γὰρ μὴ σαυτῷ δικάζειν, μηδὲ τοιαύτας ἐξευρίσκειν δίκας, ἀλλὰ ἐμοὶ ἐπιτρέπειν τὴν κρίσιν· τέλος δέ σοι ἐς δεκάτην ἐξοίσω ἡμέραν τό σοι πρέπον. δὲ Νάναρος, ταῦτα ἀκούσας, ἐν δεινῷ φόβῳ ἦν καὶ ἐπὶ Μιτραφέρνην (30) καταφεύγει, ὃς ἦν τῶν εὐνούχων δυνατώτατος, καὶ ὑπισχνεῖτο αὐτῷ χρυσίου τάλαντα δέκα, καὶ φιάλας χρυσᾶς δέκα, καὶ ἀργυρᾶς διακοσίας, καὶ [Παρσώνδῃ]ἀργυρίου (31) νομίσματος τάλαντα ἑκατὸν, καὶ ἄλλας ἐσθῆτας πολυτελεῖς, βασιλεῖ δὲ χρυσοῦ μὲν τάλαντα ἑκατὸν, καὶ φιάλας χρυσᾶς ἑκατὸν, ἀργυρᾶς δὲ τριακοσίας, ἀργυροῦ δὲ νομίσματος τάλαντα χίλια, ἐσθῆτάς τε παμπληθεῖς, καὶ ἄλλα πολλὰ [καὶ]καλὰ δῶρα, εἰ τὴν ψυχὴν αὐτῷ ἐξαιτήσειεν καὶ τὴν Βαβυλῶνος βασιλείαν παρὰ Ἀρταίου. Καὶ εὐνοῦχος ᾤχετο παρὰ βασιλέα, καὶ πολλὰ δεηθεὶς, ἅτε ὢν τιμῆς τῆς πρώτης, εἶπεν ὅτι οὐκ εἴη θανάτου ἄξιος ἀνήρ· οὐ γὰρ κτείνειε Παρσώνδην, ἀλλὰ ὑβρισθεὶς καὶ δεινὰ παθὼν ἀνθυβρίσειεν. «Εἰ δὲ καὶ θανάτου εἴη ἄξιος, ἐμοὶ, δέσποτα, δὸς, ἔφη, τὴν χάριν ταύτην καὶ τὴν παραίτησιν ὑπὲρ αὐτοῦ. Δώσει δὲ ἀνὴρ σοὶ μὲν τῷ δεσπότῃ πολὺν (32) χρυσόν τε καὶ ἄργυρον, Παρσώνδῃ δὲ, ποινὴν ὧν ἔδρασεν, ἑκατὸν τάλαντα ἀργυρίου.» Πείθεται τούτοις βασιλεὺς, καὶ τοῦτο τὸ τέλος ἐκπέμπει Νανάρῳ. Καὶ μὲν προσεκύνησεν· Παρσώνδης δὲ, κινῶν τὴν κεφαλὴν, «Ὄλοιτο, ἔφη, πρῶτος χρυσὸν ἐξευρὼν εἰς ἀνθρώπων γένος· διὰ τοῦτο γὰρ ἐγὼ νῦν γέλως γέγονα ἀνδρὶ Βαβυλωνίῳ.» Καὶ εὐνοῦχος, αἰσθόμενος αὐτὸν βαρέως φέροντα, «Ὦ ̓γαθὲ, ἔφη, παῦσαι ὀργιζόμενος, καί μοι πείθου, φίλος τε γίνου Νανάρῳ, ταῦτα γὰρ δεσπότης βούλεται.» δὲ Παρσώδης καιρὸς ἐτήρει ἀμύνασθαι, εἰ δύναιτο, τόν τε εὐνοῦχον καὶ Νάναρον, καὶ εὗρεν, καὶ ἠμύνατο. Ζήτει ἐν τῷ Περὶ στρατηγημάτων. Regnante apud Medos Artaeo, [qui post Sardanpallum Assyrium Medis imperavit,]fuisse quidam dicitur in Media parsondas, vir robore et fortitudine singulari, qui et apud regem et inter Persas, a quibus originem ducebat, ob prudentiam ac pulcritudinem summo in honore erat. Ad haec in venatu feras interficere, equestri pedestrique pugna ac de curru dimicare promptissimus habebatur. Hic quum Nanarum Babylonlum, isigni corporis cultu conspicuum, inaures gestantem ac belle rasum prorsusque effeminatum atque imbellem conspexisset, aegre admodum id ferens petiit ab Artaeo, ut regnum Nanaro ademptum sibi conscederet. Sed Artaeus nequaquam induci poterat, ut contra leges ab Arbace constitutas ejusmodi injuriam Nanaro faceret. Parsondas autem postquam iterum ac tertio Artaeum hac de re interpellans idem semper responsum tulisset, in posterum tacuit. At Nanarus, de Parsondae consiliis certior factus, lixis, quorum maxima multitudo regis castra sectari solet, ingentia praemia pollicitus est, si Parsondam comprehensum ad se adducerent. Forte Parsondas procui a regis comitatu inter venandum cursu abreptus in planitiem baud procul Babylone sitam pervenit, servosque circa proximam silvam dispositos clamore contentissimo resonare jussit, quo territae ferae in campos profugerent. Ita quum apros cervosque haud paucos cepisset, tandem asinum silvestrem persecutus, procul a suis aberravit, devenitque ad eum Babyloniae locum, in quo forte fortuna lixae regii alimenta ac pabula regi praeparabant. Quos conspicatus, quum siti enecaretur, vinum petiit. At illi, qui Parsondam agnoscerent, laeti ac libentes ei vinum propinant, retentoque equo orant, ut prandium sumere velit. Parsondae, quippe qui per totum diem venando fatigatus esset, haud ingratus is sermo fuit. Itaque onagrum, quem ceperat, ut regi mitterent, jussit, utque famulis suis per silvam dispersis, quonam in loco esset, renuntiarent. Illi cuncta, quae imperaret, facturos se polliciti, Parsondam discumbere jubent, omnis generis dapes ei apponunt, vinum suavissimum merumque de industria ministrant, quo facilius inebrietur. Postquam Parsondam vini atque ciborum satietas cepit, extemplo equum sibi adduci petiit, quo ad regis castra pervolaret; ei coeperunt, orantes, ut pernoctare illic ac mulierum contubernio uti vellet, crastino sub ortum lucis commodius abiturum. Ille quum mulieres haudquaquam spernendae formae videret, noctem eo loco degere statuit. Tandem vero, quum partim ex venere, partim ex labore diurno in somnum esset solutus, lixae facto simul impetu in cubiculum irruunt, detractaque ex loecto muliere Parsondam vinciunt et ad Nanarum perducunt. Quem quum Nanarus vidisset (jam enim crapulam edormierat Parsondas, quantoque in discrimine esset, intelligebat):» Ecquando, inquit, aut tu aut tuorum quispiam aliquam a me injuriam passi estis?» «Nunquam profecto,» ait Parsondas. «An vero, ne forte patereris, timuisti?» «Minime vero.» «Cur igitur tu prior injuriam mihi intulisti, quum semivirum me appellans, regnum meum tanquam nullius pretii hominis tu fortis ac generosus ab Artaeo peteres? Cui certe maximas debeo grates, quod concessum ab Arbace majoribus meis imperium mihi eripere haudquaquam sustinuit. Cur ergo haec agebas, pessimum caput?» At Parsondas absque ulla tergiversatione, «Memet, inquit, hoc digniorem praemio existimabam, quum regi utilior, et fortitudine atque industria cessem majore quam tu, qui quotidie raderis, oculos stibio, vultum cerussa depingis.» Tum Nanarus, «Te vero, inquit non pudet, qui talis tantusque ab infirmiore captus sis, postquam gulae atque veneri succubuisti? At ego te faxo mulieribus molliorem candidioremque brevi spatio reddam.» Haec locutus, quum per Belum ac Mylittam (sic Assyrii Venerem appellant) juravisset, accersito eunucho psaltriis praefecto, «Hunc, inquit, mihi rasum ac pumicatum toto corpore, praeterquam capite, quotidie lava ac vitello ovi deterge: sed et oculos pictos, comam instar mulieris compositam habeat, discat ad citharam et psalterium canere, ut inter psaltrias posthac muliebri habitu mihi ministret, cum quibus laevigata cute degat in posterum eadem veste, eidemque maneipatus arti.» Igitur eunuchus acceptum mox Parsondam toto corpore, praeterquam capite, radit, eumque in umbra educans eodem cultu ac ceteras regias psaltrias, ac quotidie bis lavans atque laevigans, prout imperatum a rege erat, psallere docuit. Ita Parsondas brevi admodum tempore mollis et candidus prorsusque effeminatus evasit; canebatque ac citharam pulsabat multo elegantius quam reliquae artifices: adeo ut, quicunque illum in convivio regis ludentem vidisset, nunquam dubitaturus fuerit, mulierem esse, et quidem omnium, inter quas ministrabat, formosissimam. Interim Artaeus Medorum rex in conquirendo undique Parsonda defatigatus, propositis praemiis et qui vivum illum aut mortuum invenisset, postquam nihil de eo comperit, maximo moerore est affectus ob eximiam viri fortitudinem, quem inter venandum a leone aut hujuscemodi bestia devoratum esse existimabat. Tandem quum jam septennio eo cultu Babylone vixisset Parsondas, forte accidit ut eunuchus quidam flagris a Nanaro caederetur. Quem crudeliter tractatum Parsondas maximis pollicitationibus eo impulit, ut in Mediam ad Artaeum fugeret, remque omnem regi nuntiaret: Parsondam, regis Artaei amicynm fortissimum illum virum, vivere quidem, sed turpiter notatum inter psaltrias degere. Quae postquam eunuchus regi narravit, simul gaudio et dolore affectus Artaeus, «O facinus, inquit, indignum! Itane Parsondas is, quem ego novi, corpus suum ab inimico effeminari passus est! Statimque fidelissimum quendam angarum (sic tabellarii regii vocantur) ad Nanarum misit. Sed Nanarus, quum ad eum angarus venisset, ac Parsondam sibi reddi postulasset, negavit illum a se uspiam visum, ex quo comparer desierat. Quo responso ad Artaeyn oerkatim alterum mox priore longe ampliorem angarum majori cum potestate misit cum literis in membrana scriptis, quibus mandabat Nanaro, ut abjectis caniliationibus atque praestigiis Babylonicis, Parsondam, quem inter psaltrias atque eunuchos haberet, sibi quamprimum redderet, secus sciret, caput sibi demptum iri. Simulque angaro imperavit, si forte Nanarus Parsondam reddere detreetaret, ut arrepta et detracta zona eum ad supplicium abduceret. Igitur quum hic alter angarus Babylonem venisset, et cuncta, quae in mandatis habetbat, exposuisset, de salute sua metuens Nanarus, traditurum se hominem promisit, coque amplius persuasurum se regi affirmavit, recte atque ordine fecisse se, qui hominem, a quo gravissima injuria lacessitus esset, ultus fuerit: quippe multo graviora ab illo se passurum fuisse, nisi rex praesidio sibi adfuisset. Inde ad epulas conversus angarum convivio excepit. Ac simul appositis dapibus introgressae psaltriae centum et quinquaginta mulieres (inter quas et Parsondas erat), aliae cithara, aliae tibia, aliae psalterio ludere coepere; sed formae venustate et praestantia artis ceteras lenge anteibat Parsondas, quem cuncti pro muliere habebant. Post finitas epulas Nanarus angarum interrogavit, quaenam ex omnibus venustate ac psallendi arte excellere ei videretur. Qui, nihil cunctatus, Haec, inquit, Parsondam demonstrans. Tum Nanarus manibus plaudere ac ridere diutissime; «Num etiam, inquit, tecum eam habere hac nocte velles?» Qui angarus, «Maxime, ait, cuperem.» «At tibi id non concedam,» inquit Nanarus. Quumque angarus subjecisset, «Cur ergo me, an vellem, interrogabas?» Nanarus, postquam paululum interquievit, «Hic, inquit, est Parsondas, quem petis.» Quod quum angarus credere haudquaquam vellet, jurejurando Nanarus affirmavit. Tum angarus, «Valde, ait, miror, quo pacto ut fortissimus se in muliebrem cultum emolliri sustinuit, nec sibi ipse, siquidem aliis non potuit, mortem conscivit. Quo autem modo dominus rex, id quum acceperit, laturus est?» «Ego vero, ait Nanarus, hoc meum factum non difficulter ei approbabo.» His tum dicitis, uterque cubitum ivit. Postridie parsondam currul impositum Nanarus cum angaro dimisit. Qui quum Susa pervenissent, qua in urbe rex degebat, angarus Parsondam regi ostendit. Sed Artaeus, quum aliquando prae stupore obmutuisset (quippe pro viro mulierem videbat) tandem, «Qui, inquit, hominum miserrime, ejusmodi infamiam sustinuisti, nec te prius ex hac luce subduxisti?» Cui Parsondas, «Necessitati, ait, domine, deos etiam ipsos cedere aiunt. Ego vero tantis calamitatibus idcirco superesse sustinui, primum, ut te praesentem intueri, deinde, ut Nanarum tua ope ulcisci mihi liceret, quae profecto nequaquam mihi mortuo contigissent. Proinde noli me altera spe frustrari, sed injuriae mihi illat ab homine improbissimo poenas repete.» Artaeus, quum primum Babylonem venisset, sibi id curae fore spopondit. Nec multo post et Parsondas pristinam fortitudinem recuperavit et Babylonem Artaeus venit. Obstrepere igitur Parsondas ac quotidie regiem interpellare, ut de Nanaro supplicium sumeret. Sed Nanarus regem quum adiisset, jure optimo a se id factum defendit. «Quippe ille nulla a me injuria lacessitus, inquit, gratuita apud te calumnia me appetiit prior, utque, me sublato, regnum Babylonis sibi donaretur, petivit.» Verum Artaeus Parsondam nihil injusti petiisse dixit, illum vero in suamet ipsius causa arbitrum esse atque ejusmodi poenas sumere minime debuisse, sed potius judicium regi permittere; porro se decimo die eam quam commeritus sit sententiam in eum laturum. His non mediocriter territus Nanarus ad Mitraphernem confugit, qui ex eunuchis summa apud regem gratia valebat, et illi quidem auri decem, argenti centum talenta, ad haec phialas aureas decem, argenteas ducentas, ac [Parsondoe]centum argenti talenta et plurimam pretiosam vestem pollicetur; regi vero auri centum, argenti mille talenta, phialas aureas centum, argenteas trecentas cum pretiosa veste innumera aliisque quamplurimis muneribus daturum se spondet, dummodo salutem sibi ac Babylonis regnum incolume ab Artaeo deprecetur. Lgitur eunuchus recta ad regis cubiculum vadit, ac rege multum exorato (quippe maximo honore apud Artaeum erat), docet nihil ultimo supplicio dignum a Nanaro admissum esse; neque enim Parsondam neci dedisse, sed gravissima adfectum injuria par pari reddidisse. «Quodsi vero etiam extremum supplicium commeritus est, rogo, domine, inquit, mihi ut veniam et absolutionem illius gratificari velis; dabit enim tibi quidem domine, maximam auri argentique vim, Parsondae vero poenae nomine argenti centum talenta.» His eunuchi sermonibus inductus rex, eam mulctam Nanaro dixit. Qua sententia ad se perlata, Nanarus regem veneratus est; at Parsondas renuens, «Male, inquit, pereat, qui primus aurum induxit in hominum commercium, quippe hujus metalli causa nunc homini Babylonio ludum ac jocum praebeo.» Eunuchus autem, ubi Parsondam graviter id ferre animadverteret, «Parsonda, inquit, suaserim tibi, ut iram omnem abjicias et cum Nanaro in gratiam redeas; ita enim dominus jubet.» Exinde Parsondas ulciscendi eunuchi ac Nanari opportunum tempus circumspicere atque observare coepit, tandemque oblata opportunitate utrumque est ultus. Coetera pete ex Strategemalum excerptis. 10. Cod. Turonens. Fol. 225, 19 vso — 227, 27 r. — 1. Ἀρταίου]. Valesius; Ἀρβάκου codex, aperto errore, ut ex seqq. Apparet. Quamquam errorem non scribae, sed ipsius excerptoris fuisse indicare videntur verba: τοῦ διαδόχου Σαρδαναπάλλλου τ. Ἀσσ. βασιλέως, quae in Arbacen cadunt, non item in Artaeum, qui Arbianae successor, Medorumque rex sextus fuit (731-692 a. C.), uti ex Clesia refert Diodorus 11, 32, 6. Ceterum quae nostro tragmento narrantur, causa et origo fuerunt belli ingentis, quo Cadusii, Medis hucusque subjecti, in libertatem se vindicarunt. De ipso bello fusius exponit Dlodorus 11, 23; causam ejus verbo indicat. Ita habet: Ἐπὶ δὲ τούτου sc. τοῦ Ἀρταίου) συστῆναι μέγαν πόλεμον (Κτησίας λέγει) τοῖς Μήδοις πρὸς Καδουσίους διὰ τοιαύτας αἰτίας. Παρσώνδην τὸν πέρσην, θαυμαζόμενον ἐπ ̓ ἀνδρείᾳ καὶ συνέσει καὶ ταῖς ἄλλαις ἀρεταῖς, φίλον τε ὑπάρξαι τῷ βασιλεῖ καὶ μέγιστον ἰσχῦσαι τῶν μετεχόντων τοῦ βασιλικοῦ συνεδρίου. Τοῦτον δ ̓ ὑπὸ τοῦ βασιλέως ἔντινι κρίσει λυπηθέντα φυγεῖν μετὰ πεζῶν μὲν τρισχιλίων, ἱππέων δὲ χιλίων εἰς Καδουσίους, παρ ̓ οἷς ἦν ἐκδεδομένος τὴν ἰδίαν ἀδελφὴν τῷ μάλιστα δυναστεύοντι κατὰ τούτους τούτους τοὺς τόπους, κτλ. — 2. Νάναρον]Νάνυβρον codex h. l. Nanarus idem est, puto, quem Athenaeus XII, p. 530, B, dicit Ἄνναρον, laudato Ctesia (fr. 52; quod fragm. Itaque jungendum foret Ctes. fr. 25). — 3. Ἀρβάκεω]Ἀρβάκεως codex; forma ionica, uti Ὄννεω fr. 7. — 4. ἐνέτυχεν] Val. ἐνέτοιχεν cod. — 5. ἑαυτοῦ]Val. ἑαυτῶν cod. — 6. ἄγοι]Coray.; ἄγει cod.; ἄγῃ vgo. — 7. τοῦ]addidit Vales. — 8. καὶ]addidit Coray; codex nonnisi τε habet. — 9. σοβήσων]Coray., σοβήσειν cod. — 10. ὄνον]Val., οἶνον cod. — 11. ἐπεχεον]Coray., ὑπέχεον cod. Paullo ante cod. Παρσώδην. — 12. ἤρετο]Vales., εἴρετο cod. — 13. Ἀρβάκεω] πισθέντι... Ἀρβάκεως codex. — 14. δὴ]sic cod., δὴτα editt. — 15 καθυπηεστιμμισμένος] Orelli,... βισμένος Vales., καθυπεστιβασμένως codex; dein ψιμυθίῳ Orellius pro ψιμιθίω codicis, qui mox: ἐναφειλόμενος. Καὶ ὅσιν εἰτ ̓ — 16. Μύλιττα] Vales. Coray. Μόλιν cod., deinde Ἀφροδήτην et Βαβοιλώνιοι cod. — 17. Νανύβρῳ cod. — 18. ὑπέλαβέ που editt. — 18. ἄγγαρον]ἀγγάρων mavult Coray., quamquam Suidas quoque v. ἄγγαρος hunc locum exscriben, habet accusativum ἄγγαρον. — 19. οὐδαμοῦ]Coray; καὶ οὐδαμοῦ cod. — 20. μέγάλης]Vaies. μεγαπολλῆς cod., mox particulam ἂν post γὰρ inseruit Coray. — 21. Ὑπερέσχε]Coray; ὑπερέχοι cod. — 22. ἑκατὸν καὶ πεντήκοντα]Hinc Quoque Ctesiam agnoscis qui ita ap. Athenaeum XII, p. 530, B: Κτησίας ἱστορεῖ Ἅνναρoν τὸν βασιλέως ὕπαρχον καὶ τῆς Βαβυλωνίας δυναστεύοντα στολῇ χρῆσθαι γυναικείᾳ καὶ κόσμῳ· καὶ ὅτι βασιλέως δούδῳ ὄντι αὐτῷ εἰς τὸ δεῖπνον εἰσῄεσαν πεντήκοντα καὶ ἑκατὸν ψάλλουσαι καὶ ᾄδουσαι γυναῖκες. Ἔψαλλον δὲ αὗται καὶ ᾖδον ἐκείνου δειπνοῦντος. — 23. ἤρετο] Vales; εἴρετο codex; mox τὰ χεῖρε idem. — 24.δ ̓ ἐκείνου]editt., part. Δὲ deest in cod. — 25. Ὁ βασ... ὁ ἄγγαρος] Utrumque artic. Addidit Coray; ἢν βασιλεὺς δείκνυσειν αὐτῶν ἄγγαρος cod. — 26. ἀγνοίᾳ]Vales.; ἀνοίᾳ cod. — 27. ζἦν]Coray.; ζῶν cod. Mox Corayus mavult: ἔπειτα δὲ καὶ Νάναρον. — 28. ὁ βασ.]ὁ add. Coray. — 29. χρῆναι] χρῆν reponi vult Bremius ap. Orelli. At saere sic cum directa indirecta oratio miscetur. — 30. Μιτραφ.]Orelli et Coray.; Μητραρ. vgo. — 31. ἀργυρίου]ἀργυροῦ edilt. Παρσώνδῃ vocem in cod. Excidisse ex seqq. Colligitur, monente Corayo. Mox αἰσθῆτας codex. — 32. πολὺν]πολὺν μὲν cod.
363NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

11.

p. 363
Suidas. v.ἐξεκεκλήκει, ἐκ τοῦ δείπνου ἀνίστη· «Νυκτὸς δὲ γενομένης τοὺς οἰκέτας ἐξεκεκλήκει τοὺς Νανάρου.» Σφοδροῦ, λαμπροῦ, πολυδαπάνου. «Σφοδροῦ τε πότου γενομένου, ἐνεδρεύων Παρσώνδης αὐτὸς μὲν ὀλίγον ἔπινεν, ἐκείνοις δὲ πολὺν ἐγχεῖν τῷ θεράποντι ἐκέλευε.» Ἐξεκεκλήκει. A coena evocavit: «Quum autem nox ingruisset, Nanari famulos evocavit.» Σφοδροῦ, vehementis, sumptuosi. «Quum autem vehemens esset potatio, Parsondas convivis insidians ipse quidem paullum bibebat, illis vero multum ab famulo infundi jubebat.» 11. Suidae locos duos ex Excerptis Περὶ στρατηγημάτων quae in fr. Antecedente laudantur petitos esse monuit Valesins. «Sumpta autem de Nanaro ultione (Valesius ait) Parsondas ad Cadusios confugit, a quibus dux creatus bellum grave et diuturnum intulit Artaeo regi Medorum, ut ex Ctesia scribit Diodorus Siculus 11, 23.»
364NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

12.

p. 364
Exc. De virt.:Ὅτι Στρυαγγαῖος (1) μετὰ τὴν ἀναίρεσιν Μαρμάρεω (2) τοῦ Σακῶν βασιλέως εἴχετο ἔρωτι Ζαριναίας (3) σιγῇ πάλαι· κἀκείνη δὲ αὐτοῦ. Καὶ ἐπεὶ πλησίον γίνεται ἀνὴρ Ῥωξανάκης (4) τῆς πόλεως, ἔνθα Σάκαις τὸ βασίλειον ἦν, ὑπήντησεν αὐτῷ Ζαριναία, καὶ θεασαμένη σὺν πολλῇ χαρᾷ ἐδεξιοῦτό τε αὐτὸν, καὶ ἐφίλησε πάντων ὁρώντων, εἴς τε τὸ ἄρμα αὐτοῦ μετενέβη (5), καὶ διαλεγόμενοι ἧκον εἰς τὸ βασίλειον. Ὑποδέχεται δὲ Ζαριναία καὶ τὴν ἑπομένην αὐτῷ στρατιὰν λαμπρότατα. Ἐκ τούτου ἐπὶ (6) τὴν αὐτοῦ καταγωγὴν Στρυαγγαῖος ἀπελύετο, ὑποστενάζων διὰ τὸν Ζαριναίας ἔρωτα. Οὐ καρτερῶν δὲ κοινοῦται τῷ πιστοτάτῳ τῶν εὐνούχων, οἳ συνείποντό οἱ. δὲ (7) θαρρύνας αὐτὸν, παρῄνει τὴν πολλὴν ἀτολμίαν ῥίψαντα, αὐτῇ εἰπεῖν Ζαριναίᾳ. Καὶ ὃς, πεισθεὶς, ἀναπηδήσας ᾤχετο παρ ̓ αὐτήν· ἀσμένως δὲ ἐκείνης παραδεξαμένης αὐτὸν, πολλὰ διαμελλήσας καὶ στενάξας καὶ μεταβαλὼν τὸ χρῶμα, ἐτόλμησεν ὅμως, καὶ εἶπε πρὸς αὐτὴν, ὡς δι ̓ ἕρωτος εἴη σφοδροῦ καιόμενος τῷ πόθῳ αὐτῆς. δὲ πρᾴως μάλα ἀναινομένη, καὶ ἑαυτῇ ἔφη τὸ πρᾶγμα ἐπαισχὲς εἶναι καὶ βλαβερὸν, κἀκείνῳ πολὺ αἴσχιον καὶ βλαβερώτερον, γυναῖκα ἔχοντι Ῥοιταίαν τὴν Ἀστιβάρα θυγατέρα, ἣν ἀκούειν (8) πολὺ καλλίω καὶ αὐτῆς εἶναι καὶ ἄλλων πολλῶν γυναικῶν. Δεῖν οὖν αὐτὸν μὴ πρὸς πολεμίους μόνον ἀνδρίζεσθαι, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ τοιαῦτα, ἐπειδάν τι προσπέσῃ τῇ ψυχῇ· καὶ μὴ βραχείας τέρψεως χάριν, ἣν καὶ ἐκ παλλακίδων οἷόντ ̓ ἔχειν, τὸν πολὺν ἀνιᾶσθαι χρόνον, εἰ αἴσθοιτο Ῥοιταία. Τοῦτ ̓ οὖν μεθέντι ἔφη ἄλλο τι αἰτεῖσθαι· οὐδενὸς γὰρ ἀτυχήσειν παρ ̓ αὐτῆς. μὲν δὴ, τοιαῦτα εἰπούσης, ἐπὶ πολὺ ἥσυχος ἦν, αὖθις δ ̓ ἀσπασάμενος αὐτὴν ἀπέρχεται, καὶ ἐν πλέονι (9) ἀθυμίᾳ ἦν, πρός τε τὸν εὐνοῦχον ὠδύρετο. Τέλος δὲ γράψας εἰς διφθέραν ἐξώρκωσε τὸν εὐνοῦχον, ἐπειδὰν αὑτὸν διαχρήσηται, μηδὲν προκατειπόντα, τὴν διφθέραν ἀποδοῦναι Ζαριναίᾳ. Ἐγέγραπτο δὲ, «Στρυαγγαῖος Ζαριναίᾳ λέγει τάδε· Ἐγὼ μέν σε ἔσωσά τε καὶ τῶν νὺν παρόντων ἀγαθῶν αἴτιος γέγονα· σὺ δέ με ἀπέκτεινας καὶ πάντων ἀνόνητον πεποίηκας. Εἰ μὲν οὖν σοι ταῦτα πέπρακται δικαίως, σύ τε (10) πάντων τύχοις τῶν ἀγαθῶν καὶ εἴης μακαρία· εἰ δὲ ἀδίκως, σύ τε τοῦ αὐτοῦ πάθους ἐμοὶ πεῖραν λάβοις· σὺ γάρ (11) μοι παρῄνεσας τοιοῦτον γενέσθαι.» Ταῦτα γράψας ὑπὸ τῷ προσκεφαλαίῳ τίθησι, καὶ εἰς ᾅδου ἀπιὼν ἀνδρείως τὸ ξίφος ᾔτει. δὲ εὐνοῦχος****. [Λείπουσι δύο σελίδες.] Post Marmaris Sacarum regis caedem Stryangaeus, qui jam pridem Zarinaeae amore secretius flagrabat, tunc muito magis exarsit, neque secius Zarinaea Stryangaei amore capta erat. Igitur quum Stryangaeus haud procul ab urbe Roxanace esset, in qua Sacarum regia erat, Zarinaea obviam progressa eum maxima hilaritate excepit, atque in conspectu omnium exosculata in currum illius transcendit. Ita ambo inter se colloquentes palatium introierunt. Sed et cunctas Stryangaei copias Zarinaea excepit splendidissime. Inde in aedes sibi paratas Stryangaeus ob Zarinaeae amorem identidem suspirans se recepit. Qui quum amoris impotentia vinceretur, eunucho cuidam, omnium, quos secum habebat, fidelissimo, rem aperit. Ille confirmato Stryangaeo suadet, abjecta ut omni verecundia ipsi Zarinaeae amoris vim fateatur. Itaque Stryangaeus eunuchi bortatu extemplo ad Zarinaeam se contulit; a qua benigne exceptus, post multas cunctationes ac suspiria, colore vultus subinde commutato, tandem confirmatus Zarinaeae exponit, se illius amore ac cupidine penitus deperire. Sed Zarinaea leni quadam ac miti repulsa quum sibi damnosum id ac turpe facinus fore respondit, tum longe ipsi probrosius ac periculosius, qui Rhoetaeam Astibarae filiam in matrimonio haberet, mulierem, ut auditu acceperit, multo omnium pulcherrimam; porrom ipsu non ub bello solum adversus hostem, sed etiam contra ejusmodi cupiditates obfirmato animo esse debere, neque voluptatis brevissimae causa, quae velex pellicibus percipi posset, in diuturnas ruere calamitates, si quidem id senserit Rhoetaea; proinde orare, ut, hoc seposito, quidvis aliud posceret, nullius enim rei repulsam laturum. Hoc Stryangaeus responso accepto quum diu tacitus mansisset, tandem reginam osculatus discessit et longe majori, quam antea, aegritudine perculsus, coram eunucho gemitus edere coepit. Postremo literis ad Zarinaea in membrana exaratis, eunuchum sacramento adegit, postquam se interfcerit, extemplo Zarinaeae literas redditurum priusquam de ejus morte palam faciat. Nimirum literae erant ejusmodi: «Stryangaeus Zarinaeae S. Ego te quum servaverim ac praesentis felicitatis tuae auctor fuerim, a te sum neci datus, nec collata in te beneficia quicquam mihi profuere. Quodsi id tuum facinus ab omni culpa abest, in summa felicitate aevum degas; sin culpa haud vacas, opto, eundem ut affectum, quem ego, experiare; quandoquidem tu me, ut ejusmodi essem, cohortata es.» His literis sub pulvino collocatis, Stryangaeus forti animo e vita discessurus gladium poposcit. Sed eunuchus*** [Excidit folium.] 12. Cod. Turon. Fol. 228, 28 r. — 228, 32 vso. Post Artaeum, de quo in fr. Antecedente sermo erat, apud Medos rgnavit per annos viginti duos Artynas, cui deinde successit Astibaras. Sub hoc quum a Medis Parthi ad Sacas defecissent, bellum inter Sacas Medosque conflatum est. Committitur proelium. Inter proeliantes eminet Sacis mulier, Marmarae regis uxor, venustissima. Vulneratam Stryangaeus, Medorum regis gener, insequitur, attingit, de equo deturbat, at perecibus ejus motus incolumem dimittit. Paullo post Stryangaeus a Marmara captus destinatur supplicio. Deprecatur pro eo Zarina. Non obtemperante Marmara, caede mariti redimit salutem servatoris sui; cum Medis pangit foedus amicitiae, regnumque iis tradit. Sequuntur quae nostro loco legimus. Antecedentia delibavi e Diodoro 11, 34; Anonymo De claris mulierib. c. 2, Demetrio De elocut. § 218, Tzetze Hist. XII, 824. Qui omnes laudant Ctesiam (fr. 25–28), quem. Nicolaus quoque sequitur. — 1. Στρυαγγαῖος]sic etiam Anonym. De mul. l. l., nisi quod codex ibi pro Στρυαυγαίου exhibet τοῦ ἀγγαίου; Demetrius l. l.: Στρυάγλιος, Tzetzes l. l.: Στυάλιος. — 2. Μαρμάρεω]Μερμέρου Anonymus. Deinde Σακῶν Valesius scripsit pro Θρᾳκῶν, quod codex praebet. — 3. Ζαριναίας]sic etiam Anonymus; Ζαρίναν dicit Diodorus. — 4. Ῥωξανάκης]Cf. Stephan. Byz.: Ῥοξονοκαία,· πόλις· τὸ ἐθνικὸν Ῥοξονοκαῖος καὶ Ῥοξονοκαιάτης καὶ Ῥοξονοκαιανός. Aliunde de urbe non constat. Articulum ante ἀνὴρ addidit Coray. — 5. μετενέβη] Malim cum Bremio μετανέβη. — 6. ἐνὶ]sic cod.; εἰς editt. — 7. συνείποντό οἱ. Ὁ δὲ βαρρ.]σ. οἶα δὲ θ. Codex; ὁ δὲ οἶα δὴ editt.; οἶα δὴ ejici voluit Coray. — 8. ἀκούειν]Vail.; ἀκούει cod. — 9. πλέονι]cod., πλείονι editt. — 10. σύτε]Coray.: σὺ δὲ cod. Mox εἴης Coray. Pro lect. Cod ἦς. Cf. Demetrius De elocut. l. l.: Ἐρασθεὶς τῆς γυναικὸς, ἀπετύγχανεν· ἐδέδοκτο μὲν αὐτῷ ἀποκαρτερεῖν· γράφει δὲ πρότερον ἐπιστολὴν τῇ γυναικὶ μεμφόμενος τοιάνδε· «Ἐγὼ μὲν σὲ ἔσωσα, καὶ σὺ μὲν δι ̓ ἐμὲ ἐσώθης· ἐγὼ δὲ διὰ σὲ ἀπωλόμην.» — 11. σὺ γὰρ κτλ.] Sic locum adornavit Coray. Codex: ἀλλὰ γάρ μοι παρῄνεσας τοιοῦτον γενέσθαι. Ταῦτα γράψας ὑπὸ τῷ προσκ. Τίθησι, εἰς ᾄδου ἀπιὼν ἀνδρείως, σὺ γάρ μοι παρῄνεσας τοιοῦτον γενέσθαι, καὶ τὸ ξίφος ᾔτει.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

12.

p. 364
Suidas v. ὠμή:«Δέδοικα μὴ δόξῃς ὠμή τις εἶναι δεινῶς οὕτω τιμωρουμένη,» Νικόλαος Δαμ. Φησι. «Vereor ne videaris crudelis esse, quae tam atrox supplicium sumas.» Verba sunt Nicolai Damasceni. Quae e Suida subjecimus eunuchi berba sunt ad Zarinaeam, monente valesio.
365NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

13.

p. 365
Etym. M. P. 180, 43:Ἀχαιμένης, ἥρως, ἀφ ̓ οὗ καὶ οἱ Πέρσαι Ἀχαιμενίδαι· γέγονεν υἱὸς Περσέως· ὠνόμασται δὲ ἀπὸ τοῦ εἶναι τὸν προπάτορα αὐτοῦ ἀπὸ τῆς Ἀχαίας. Οὕτω Νικόλαος ἐν δευτέρῳ τῶν Ἱστοριῶν. Achaemenes heros a quo Persae Achaemenidae dicti, filius fuit Persei (Persoe). Nomen vero inde accepit, quod (Perseus) avus Achaemenis ex Achaia oriundus erat. Ita Nicolaus Historium libro secundo. 13. Quae h. l. leguntur Nicolaus in Medorum historiis, nescio quo ejus loco, attulisse putandus est. Ex Ctesia vix fluxerint, sed ex graecissante logographo, ex Hellanico, suspicor, assumpta sunt. Achaiam, Persei Acrisio nati patriam, intellige Ἄργος Ἀχαῖκόν. Ceterum Persel filius apud reliquos scriptores (Herodot. VII, 61, Apollodor. II, 4, 5; Tzetzes ad Lycophr. 838 etc.) non Περσεὺς, sed Πέρσης dicitur, excepto loco Hellanici apud Stephan. Byz., ubi: Ἀρταῖα, Περσικὴ χώρα, ἣν ἐπόλισε Περσεὺς, ὁ Περσέως καὶ Ἀνδρομέδας. Sed fortasse utroque loco scriba peccavit. De Achaemene ut Cyri avo regiaeque Persarum stirpis auctore, ex Herodoto VII, 11. I, 122 constat; de Achaemene Persae filio nihil reperi praeter locum memorabilem schol. Ad Dionys. Perieg. 1053: Πέρσῃ (l. Περσέι) ἐξ Ἀνδρομέδας γίνεται υἱὸς, ὃν ὁ πάππος Κηφεὺς παρ ̓ ἑαυτῷ τρέφων Πέρσην ὠνόμασε, καὶ τελευτῶν αὐτῷ κατέλιπε τὴν τῶν Κηφήνων ἀφχήν. Χαλδαῖοι δὲ ἐπιθέμενοι αὐτῷ ἐξήλασαν τῆς χώρας. Ὁ δὲ τῶν Κηφήνων οὐκ ὀλίγους ἐπαγόμενος ἀπῆλθεν εἰς τὸ Ἀργείων ἔθνος, καὶ σταστάζοντας εὑρὼν προσθέμενός τε θατέροις κρατεῖ, καὶ Πέρσας ἀφ ̓ ἑαυτοῦ ὀνομάζει. Καὶ ἔσχεν υἱὸν Ἀχαιμενέα, ἀφ ̓ οὖ Ἀχαιμενίδαι οἱ Πέρσαι ἐκλήθησαν. In his vox Ἀργείων ferri nequit. Reponendum censeo Ἀρταίων. Nam Artoeorum regionem Perseum urbibus frequentasse ex Hellanico modo vidimus. Hellanici autem esse ea quae scholiasta affert colligo ex loco Stephani Byz.: Χαλδαῖοι οἱ πρότερον Κηφῆνες ... Ἑλλάνικος δέ φησιν ἐν πρώτῳ Περσικῶν οὕτω (sic cod. Vrat.; vg. ὅτι)· «Κηφέως οὐκέτι ζῶντος, στρατευσάμενοι ἐκ Βαβυλῶνος ἀνέστησαν ἐκ τῆς χώρας, καὶ τὴν Χογὴν ἔσχον (ἔχον cod. Vrat.).**οὐκέτι ἡ χώρα Κηφηνίη καλέεται οὐδὲ οἴ ἄνθρωποι οἱ ἐνοικοῦντες Κηφῆνες, ἀλλ ̓ Χαλδαῖοι.» De re aliunde non constat. Ceterum Stephani locus mutilus. Pro Χογὴν Salmasius ad Solin. p. 1226, B reponi jussit Κωχήν. Etenim Κωχὴν vicum ad Tigridem prope Seleuciam situm memorat Stephanus ex Arriani libro decimo (sc. τῶν Παρθικῶν). Postea e vico facta urbs est, quae apud citerioris aevi scriptores (Greg. Nazianz. or. 2 in Jul. p. 203, Ammian. 24, 8, cf. Eutrop. 9, 18) Κωχὴ nominatur. Cauchios campos in his regionibus memorat Plinius H. N. VI, 31. At num nomen istius vici in Hellanici narrationem inferendum sit, magnopere dubito. Malim scribere: τὴν Κηφηνίην, vel τὴν Κηφ. Γῆν. Nam mentionem Cepheniae factam esse arguunt quae sequuntur: [Ἐκ τούτου δὲ vel tale quid] οὐκέτι ἡ χώρα Κηφηνίη καλέεται. Igitur secundum Hellanicum Κηφῆνες et Ἀρταῖοι non erant ejusdem populi nomina diversa (ut ap. Herodot. VII, 61: ἐκαλέοντο, sc. οἱ Πέρσαι, ὑπὸ μὲν Ἑλλήνων Κηφῆνες, ὑπὸ μέντοι σφέων αὐτῶν καὶ τῶν περιοίκων Ἀρταῖοι), sed ita inter se juncti erant, ut Cephenes victores essent ordo optimatium et principum in Artaeorum populo. [Artaeos vero eosdem esse atque Arios (I. e. Medos, teste Herodoto VII, 62) censent viri rerum harum peritissimi Lassenius, Benfeyus, Müllerus, quos vide ap. Forbiger. Geogr. II, p. 575 not.]

ΙΣΤΟΡΙΑΙ

ΙΣΤΟΡΙΑΙ
[ΕΚ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Γ’]
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

14.

p. 365
Exc. De insid.:Ὅτι Ἀμφίων καὶ Ζῆθος οἱ τῆς Ἀντιόπης υἱοὶ, γεννηθέντες καθ ̓ ὁδὸν (1) ἐξετέθησαν. Λύκου δὲ τῆς βασιλείας ἐκπεσόντος, καὶ Λαίου ἤδη βασιλέως καταστάντος ὑπὸ Καδμείων, Ζῆθος καὶ Ἀμψίων ἐφοίτων ἐκ τοῦ Κιθαιρῶνος εἰς Θήβας πρὸς τὸν Λύκον καὶ τὴν μητέρα· καὶ ᾔδεσαν οἷα πάσχει καὶ ἥτις εἴη, οὐ μέντοι μόνοι ἐδύναντο ἀφικέσθαι εἰς λόγους· εἴργετο (2) γὰρ τὰ πολλὰ ὑπὸ τῆς Δίρκης. Λαίου δὲ βασιλεύοντος, ἀφικομένοις εἰς τὸν Λύκου κῆπον μήτηρ αὐτῶν Ἀντιόπη ὑδρευομένη διψῶσι τὸν γαυλὸν προσσχοῦσα πιεῖν ἔδωκεν καὶ μονωθεῖσα ὠδύρετο τὰς πάθας, προπεπυσμένη ὅτι παῖδές εἰσιν αὐτῆς, ἱκέτευέ τε ἀμφιπίπτουσα τὴν μητέρα κακῶν ἐξελέσθαι, ἐδήλωσέ τε ὅτι ταῦτα πάσχοι διὰ τὸν ἐκείνων τόκον. Οἱ δ ̓ ἐπεὶ πάντα ἔγνωσαν, ἀχθόμενοι τοῖς κακοῖς τῆς μητρὸς, Λύκον εὐθέως ἀπέκτειναν, καὶ Δίρκην καταλεύσαντες εἰς ποταμὸν ἔρριψαν, ὃς, ἀπὸ τοῦ πάθους Δίρκη καλεῖται. Λάϊος δ ̓ αὐτοῖς συνέγνω ταῦτα δράσασι, καὶ τὸν Λύκου καὶ Νυκτέως οἶκον ἔδωκεν ἀνθ ̓ ὧν ἠδίκηντο. Καὶ οὕτω μητέρα ἐρρύσαντο. Amphion et Zethus, quos in itinere Antiope pepererat, expositi sunt. Postea ubi Lycus regno exciderat et Laium Cadmei regem jam constituerant; Zetheus et Amphion e Cithaerone itabant ad Lyci domum, ut matrem viserent. Noverant enim quae illa esset et quae pateretur; attamen in colloquium soli cum sola venire hucusque non potuerant, quoniam inclusa utplurimum mater a Dirce detinebatur. Regnante autem Laio quum ad hortum Lyci quondam venissent, Antiope mater aquam hauriens sitellam ad bibenbendum ori sitientlum admovet, et quum sola esset, de aerumnis suis conqueritur. Nam ipsa quoque illos filios suos esse jam compererat. Atque supplex eos amplexa precabatur, ut malis istis se eximerent, et haec se perdurare dicebat, quod ipsos poperisset. Illi, re omni cognita, sortem matris aegre ferentes, Lycum confestim occidunt, atque Dircen lapidibus obrutam in fluvium conjiciunt, cui Dirces nomen a casu isto inditum. Laius vero facinus hoc condonavit, et domum Lyci Nycteique iis dedit, injurias quas passi essent dono hoc compensaturus. Atque sic illi matrem liberarunt. 14. Cod. Escorial. Fol. 76, 16 vso. — 77, 1 r. DE re prae ceteris v. Apollodor. III, 5, 5; Pausan. II, 6, 4; IX, 5, 6; Hygin. Fab. 7. 8; schol. Apoll. IV, 1090; Palaephatus ap. Malalam p. 45 sqq. ed. Bonn. Nullus horum cum altero prorsus concinit. Nicolaus propius accedit ad Apollodorum. Propria habet haec: primum quod Laium jam regnasse ait, pulso Lyco. Apud Apollodorum Lycus regni anno vicesimo a Zetho et Amphione interfectus est. Deinde de ratione qua Antiope cum filiis in colloquium venerit, aliter plane narrat Apollodorus. Denique quae de nece Dirces leguntur a vulgari traditione recedunt. — 1. καθ ̓ ὁδὸν] καθοδοῦ codex. Scripsi ex usu loquendi. Quamquam erunt, qui tueantur genitivum. De re cf. Pausan. VI, 6, 6,: ὡς ἐς Θήβας (Sicyone) ἤγετο τὴν ἀπ ̓ Ἐλευθερῶν, ἐνταῦθα καθ ̓ ὁδὸν τίκτει. Apollodor. l. l.; Ῥασθίαν vicum affert Palaephatus. Ceterum primam narrationis partem ab excerptre in breve contractam esse patet. — 2. εἴργετο]εἴρητο codex.
366NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

15.

p. 366
Ibid.:Ὅτι βασιλεύοντι τῷ Λαίῳ καὶ γήμαντι Ἐπικάστην παῖδες οὐκ ἐγίνοντο. Τούτων ἕνεκα εἰς Δελφοὺς χρησόμενος τῷ μαντείῳ ἀφίκετο. θεὸς δὲ αὐτῷ ἔχρησε παῖδα ποιήσεσθαι (1) ὅστις αὐτὸν ἀποκτείνας τὴν μητέρα γυναῖκα ἕξει. Μετὰ δὲ τὸν χρησμὸν γίνεται τῷ Λαίῳ κόρος, ὅντινα εὐθὺς γενόμενον ἀπέθετο ἐν Κιθαιρῶνι, ὅπως ἂν φθαρείη. Βουκόλοι δὲ Πολύβου τοῦτον ἀνείλοντο· λέγεται δὲ Πόλυβος Ἑρμοῦ εἶναι· ὃν ἐφευρόντες ἀπεκόμισαν τῷ δεσπότῃ. δὲ λαβὼν ἔτρεφεν ὡς ἂν αὐτοῦ γενόμενον, Οἰδίπουν ὀνομάσας· ᾤδει γὰρ τοὺς πόδας ὑπὸ σπαγράνων (2). Περιιόντι δὲ τῷ χρόνῳ ἐπεὶ ἀνὴρ ἐγένετο, ἐπὶ ζήτησιν ἵππων εἰς Ὀρχομενὸν ἀφικνεῖται τῆς Βοιωτίας, καί πως αὐτῶ Λάϊος ἀπαντᾷ, θεωρὸς εἰς Δελφοὺς βκδίζων μετὰ τῆς γυναικὸς Ἐπικάστης. δὲ κήρυξ, ὅστις συνῆν αὐτοῖς, ἐκέλευσε προϊὼν τὸν Οἰδίπουν εἶξαι τῷ βασιλεῖ τῆς ὁδοῦ. δὲ ὑπὸ μεγαλοφροσύνης τῷ ξίφει πλήξας αὐτὸν καὶ Λάϊον ἐπιβοηθοῦντα ἀπέκτεινε, τῆς δὲ γυναικὸς οὐχ ἥψατο. Ταῦτα δὲ πράξας ἀνέφυγεν εἰς τὸ ὄρος καὶ ἐν τῇ ὕλῃ ἀφανὴς ἐγένετο. Ἐπικάστη δὲ ὀλίγον ὕστερον, ἀφικομένων τῶν θεραπόντων, ἐζήτει τὸν φονέα τοῦ Λαίου· ἐπεὶ δὲ οὐχ εὑρίσκετο, θάψασα αὐτόθι ἐν Λαφυστίῳ Λάϊόν τε καὶ τὸν κήρυκα, ἵναπερ καὶ ἀπέθανον, ἐπανῆλθεν εἰς Θήβας. δὲ Οἰδίπους ἐκ τοῦ Ὀρχομενοῦ εἰς Κόρινθον παρὰ Πόλυβον ἀφίκετο, καὶ τὰς ἡμιόνους τοῦ Λαίου, ἤλαυνε γὰρ καὶ ταύτας, ἀγαγὼν Πολύβῳ ἔδωκεν, καὶ λευκαδί (3) συνῆν, καὶ ὡς πάλαι πατέρα αὐτὸν ἐνόμιζεν. Lalo regi ex Epicaste uxore non nascebantur liberi. Propterea Delphos ut oraculum consuleret est profectus. Respondit vero deus fore ei filium, qui ipsum interfecturus deinde et matrem suam uxorem habiturus sit. Atque post dei responsum nascitur Laio puer, quem vix editum exposuit in Cithaerone monte, ut ihi periret. At bubulci Polybi, quem Mercurii filium perhibent, sustulerunt eum et repertum infantem attulerunt ad dominum, qui, quasi lpso genitus esset, eum nutrivit, Oedipumque vocavit quod pedes fasciarum involucris tumentes habebat. Labente tempore ubi vir evaserat, ad equos quacrendos Orchomenum, quae in Boeotia urbs est, profectus est; ac forte obviam ei fit Laius, qui ad Delphlcum oraculum una cum Epicaste uxore contendebat. Praeco, qui cum iis erat, progrediens Oedipum de via cedere jubet. Ille vero qua erat animi superbia, gladio feriens praeconem et auxiliantem ei Laium occidit, a muliere autem manum abstinuit. Quibus peractis in montem aufugit, ubi silva absconditus conspici amplius non poterat. Epicaste vero paullo post, ubi amuli advenerant, quaeri jubet Laii percussorem, et quum ille reperiri non posset, Laium et praeconem eo ipso loco quo ceciderant in Laphystio sepelivit Thebasque est reversa. Oedipus vero Orchomeno Corinthum rediit atque mulas Laii (nam has quoque agebat) Polybo tradidit et cum Leucade versabatur et sicuti antea Polybum patrem suum esse opihabatur. 15. Cod. Escorial. Fol. 77, 1-23 R. Quo notior est Oedipus tragicorum, tanto pauciora de priscis fabulae rationibus comperta habemus. Quare nostra narratio, quae a decantata illa longe recedit, admodum memorabilis est. Equidem et haec sicuti alia plurima, quae de mythicis Graeciae temporibus apud Nicolaum leguntur, ex Hellanico, quem in multis narrationes usu sancitas deseruisse novimus, petita esse suspicor. Logographus sua hauserit vel ex Minyade poesi, vel ex Chersiae Orchomenii carminibus, vel e Callippi Corinthii De Orchomeniis libro. Certe Minyarum fabulam nostra narratione exprimi dubium non est. Spondet hoc tum Orchomeni tum loci mentio, quo Laium Oedipus occiderit. Etenim quum vulgo in Σχιστῇ, quae Daulidem inter et Delphos est, vel uti Aeschylus dixerat, apud Potnias (v. schol. ad Sophocl. O. R. 733. Müller. Min. 37) res accidisse perhibeatur, Noster Oedipum Laio obviam factum esse dicit ad Laphystium montem, qui inter Orchomenum et Lebadeam est paucis stadiis a Lebadea distans. Ibi vero locorum est Hercyna, fons Cereris Orcinae et ad inferos descensus Trophonius et cultus Jovis Laphystii, qui quasi cardo est fabularum praecipuarum, quas apud Minyas viguisse scimus (v. Müller. Min. passim et Eunenid. p. 139. 144). Sponte intelligitur quam praeclare haec scena facinori Oedipi sit a accommodata. Verho etiam moneo uxorem Laii dic Epicasten, uti apud Homerum est (od. XI, 271). Idem nomen etiam in Lebadensium cultu occurrit. Nam Epicasten matrem Τροφωνίου σκοτίου fuisse Charax refert ap. Schol Arist. Nub. 508. — 1. ποιήσεσθαι]ποιήσασθαι codex. Mox pro ἀπέθετο codex: ἀπέθοντο, et pro γενόμενον habet γενομένου. — 2. σπαργάνων]Cf. Schol ad Eur. Phoen. 26: Οἱ δὲ ἀπὸ τῶν σπαργάνων φασὶν αὐτὸν ἐξῳδηκέναι ἐκ ταυτομάτου τὼ πόδε. — 3. λευκαδί] sic codex. Num Λευκάδι? Id nomen muliebre e Caylo in Recueil, vol. II, tab. 52, 2 affertur in Steph. Thes. An καὶ τὰ σκεύη ἃ συνῆν, seu τὰ ποικίλα ἃ συνῆν ἄρματα? An καὶ διετέλει συνὼν, conjecit doctissimus noster Piccolo.
367NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

16.

p. 367
Exc. De virt.:**εἴτε Βελλεροφόντης, εἴτε τὸ θηρίον ἀποθάνοι. Κτείνει δ ̓ οὖν τὴν Χίμαιραν Βελλεροφόντης, καὶ τὴν Λυκίαν ἐλευθεροῖ τῶν φόβων. Ἀγασθεὶς δ ̓ αὐτοῦ τὸ γενναῖον Ἀμφιάναξ, τήν τε θυγατέρα ἔδωκε καὶ [τὴν] βασιλείαν ἔχειν. Μετὰ δὲ ταῦτα, Σθενεβοίας ἀπαγξαμένης, ἀνάπυστος ἔρως ἐγένετο, καὶ Βελλεροφόντου δικαιοσύνη· καὶ Προῖτος αὐτῷ ὑπέχειν δίκας ἕτοιμος ἦν. .. seu Bellerophon, seu Chimaera intereat, lucro cessurum ratus. Sed quum Bellerophon Chimaeram confecisset, ac maximo metu Lyciam liberasset, fortitudinem juvenis miratus Anphianax, et filiam et regnum dotis nomine ei tradidit. Nec multo post, quum Sthenoboea laqueo sibi fauces fregisset, et nefarius amor mulieris et Bellerophontis innocentia detecta est; quin etlam Proetus ipsi satisfacere erat paratus. 16. Cod. Turon. Fol. 229, 1-6 r. Primam narrationis partem supplere licet e Diodori Exc. De insid. fr. 1, nisi quod ibi lobates dicitur, qui nostro fragm. Est Amphianax. Quae nominis diversitas etiam apud alios occurrit.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

17.

p. 367
Exc. De insid.:Ὅτι ἐπὶ Περσέως (1) ταῦτα ἐγένετο. Τάνταλος Τμώλου, ἀφ ̓ οὗ τὸ ὄρος Τμῶλος ἐν Λυδίᾳ καλεῖται, πόλεμον ἔχων πρὸς Ἶλον τὸν Τρῶα Φρυγῶν βασιλέα, ἡττηθεὶς μάχῃ ἐκλείπει τὴν χώραν (2)· μέλλων δὲ εἰς Πελοπόννησον ἐξοικίζεσθαι, αὐτὸ μὲν ὑπὸ γήρως ἐν Λυδίᾳ ἔμεινεν, τὸν υἱὸν δὲ Πέλοπα σὺν στρατῷ ἔπεμψεν εἰς τὴν γῆν. δὲ ἐπεὶ ἀφίκετο [ὑπὸ] πολλῷ (3) πλούτῳ τὴν ἀδελφὴν Νιόβην ἄγων, ὁρμηθεὶς τὸ τελευταῖον ἐκ Σιπύλου, ταύτην μὲν ἔδωκεν Ἀμφίονι τῷ Θηβαίῳ, αὐτὸς δὲ τῆς Πελοποννήσου ἦλθεν εἰς Πίσαν, ἔνθα ἐβασίλευσεν Οἰνόμαος θυγατέρα ἔχων Ἱπποδάμειαν, ἣν ἄλλοι τε ἐμνῶντο καὶ δὴ καὶ Μυρτίλος Ὑπεροχίδου (4), συγγενὴς Οἰνομάου. Ταύτης πατὴρ ἐρῶν οὐδενὶ ἤθελε καταινεῖν πρὸς γάμον· δ ̓ ἀναινομένη ἔφευγε (5) τὸν πατέρα. Ὡς δὲ ἦλθεν εἰς Πίσαν Πέλοψ ὑπὸ πολλῷ στρατῷ, πέμψας Μυρτίλον Οἰνόμαος (6) πρὸς αὐτὸν, ἐπυνθάνετο, ὅτου χάριν ἀφίκοιτο· προσεδόκε δὲ μνηστῆρα αὐτὸν γενέσθαι τῆς θυγατρός. δὲ ἀπεκρίνατο πρὸς τὸν Μυρτίλον, ὅτι τὴν χώραν οἰκήσων. Καὶ Μυρτίλος εἶπεν ὅτι οὐκ εὐπετὲς εἴη ἄκοντος Οἰνομάου· αὐτὸς μέντοι δύνασθαι ἀντ ̓ ἐκείνου πρᾶξαι, εἰ ὑπόσχοιτο Οἰνομάου κρατήσας δώσειν αὐτῷ πρὸς γάμον τὴν ἐκείνου θυγατέρα. δ ̓ ὑπέσχετο καὶ ὤμοσε ταῦτα ποιήσειν. Μετὰ ταῦτα ἔρχεται πρὸς Οἰνόμαον Μυρτίλος, καὶ τὰ παρὰ Πέλοπο διηγήσατο· δὲ τὸν στρατὸν ἀλίσας καὶ αὐτὸς ὁπλισθεὶς ἐξῆλθεν εἰς μάχην ἐκβαλεῖν Πέλοπα χρῄζων ἀπὸ τῆς χώρας. δὲ αὐτῷ ὑπαντιάζει μετὰ τῶν ἑπομένων, καὶ ἀρχομένης τῆς μάχης, Μυρτίλος παραιβάτης ὢν ἐπὶ τοῦ ἅρματος, πλήξας ξίφει τὸν Οἰνόμαον ἀπὸ τοῦ δίφρου (7) κατέβαλε, καὶ ταῦτα πράξας πρὸς Πέλοπα ἀπεχώρησεν. Πεσόντος δὲ Οἰνομάου, στρατὸς διεσκεδάσθη, καὶ ἄλλοι ἄλλῃ ἔφευγον. δὲ Πέλοψ, καθ ̓ ἡσυχίαν εἰς Πίσαν ἐλάσας, ἐκείνην κατέσχε καὶ τὴν Οἰνομάου πᾶσαν ἀρχήν. Ὕστερον δὲ Ἱπποδάμειαν γῆμαι θέλων, τὸν Μυρτίλον, διά τε τοῦτο καὶ Ἱπποδαμείᾳ χαριζόμενος δεομένῃ τιμωρήσασθαι τὸν φονέα τοῦ πατρὸς, ἀγαγὼν εἰς πέλαγος ἐπόντωσεν, καὶ μετὰ ταῦτα ἔγημε (3) τὴν Ἱπποδάμειαν. Sub Perseo evenerunt haec. Tantalus, Tmoli, a quo Tmolus mons Lydiae nomen habet, filius, ab Ilo Trojano Phrygum rege proelio victus, relicta patria in Peloponnesum sedes transferre instituit; et quum ipse senio manere in Lydia cogeretur, Pelopem filium cum exercitu illuc ablegavit. Is vero cum multis opibus Nioben sororem secum ducens, ubi demum a Siplyo profectus esset, hanc quidem Amphioni Thebano elocavit, ipse autem in Pisae regionem Peloponnesiacam venit, ubi Oenomaus regnabat, pater Hippodamiae, cujus nuptias ambiebant tum alii tum vero etiam Myrtilus, Hyperochidae filius, Oenomai cognatus. At quum ipse pater filiam deperiret, nemini eam in matrimonium despondere volebat. Quamquam Hippodamia aversata patris amorem defugiebat. Jam ubi ad Pisam Pelops magno cum exercitu accessit, misso Myrtilo Oenomaus ex eo quaesivit quonam veniret consilio; exspectabat eum nuptias ambiturum filiae. Verum Pelops respondit adesse se ut terram hanc inhabitaret. Tum Myrtilus haud facile hoc fieri posse invito Oenomao, ipsum tamen pro pelope rem effecturum esse dicit, siquidem polliceretur se, victo Oenomao, filiam ejus in matrimonium ipsi daturum. Promisit ille et juravit ita se facturum esse. Post haec Myrtilus ad Oenomaum reversus de consilio Pelopis certiorem facit. Rex, collecto exercitu, armis se instruxit et ad proelium exiit, quo Pelopem regione expelleret. Ille, sua stipatus caterva, contra progreditur. Sed vix ad manus ventum est, quum Myrtilus ex eodem cum Oenomao curru pugnans, gladio hunc ferit, de sede deturbat, et ad Pelopem transit. Sic caeso Oenomao, exercitus universus dissipari, et alii alio aufugere. Pelops igitur nemine prohibente Pisam ingressus et reliqua Oenomai ditione potitus est. Postea autem quum Hippodamiam uxorem ducere cuperet, tum hanc ob causam tum ut gratificaretur Hippodamiae caedem patris ulturae, Myrtilum ad mare abductum demersit, et deinde connubio sibi junxit Hippodamiam. 17. Cod. Escorial. Fol. 77, 33 r. — 77, 22 vso. Haec quoque a vulgo fabularum differunt. — 1. Ἐπὶ Περσέως τ. ε.] Hinc colligis auctorem tempora rerum Peloponnesiacarum ad seriem regum Argivorum revocasse, vel Pelei historiam n. l. narratam propterea afferri, ut historiam de Argivo Pelopidarum regno introduceret. Pro Τρῶα fort. Scr. Τρωός. — 2. Aliter Pausanias II, 22, 2: οὐδὲ ἀνάγκη συνέπεσεν ἐκ τῆς Σιπύλου φυγεῖν αὐτὸν (Τάνταλον), ὡς Πέλοπα ἐπέλαβεν ὕστερον, ἐλαύνοντος Ἴλου τοῦ Φρυγὸς ἐπ ̓ αὐτὸν στρατιᾷ. Cf. Tamen V, 13, 7. — 3. ὑπὸ] vocem supplevi. — 4 Ὑπεροχίδου ὑπερχίδου codex. Vulgo Myrtilus filius est Mercurii. Jove natum dicit schol. Eur. Or. 1002. Quod reposui nomen occurrit inter Elenses heroes ap. Homer. II. Λ, 672, ubi Ὑπειροχίδης dicitur Itymoneus Elensis a Nestore occisus. Ceterum cum nostris componendus est Tzetzes ad Lycophr. 149, ubi Oenomaus Hyperochi et Steropes filius dicitur. Myrtili nomen in codice scribitur bis Μυρτίλος sicuti debet, semel Μύρτιλος, ter Μυρτῖλος. — 5, ἔφευγε] ἔφυγε codex. De Oeuomao filiam deperiente cum Nostro faciunt Tzetzes ad Lyc. 156, Hygin. fab. 263, Lucian. Charidem. c. 19. — 6. Οἰνόμαος]οἰνόμενος codex; idem paullo ante Πέλωψ, et mox προσέδωκα pro προσεδόκα. — 7. δίφρου]δήφρου cod. — 8. ἔγημε]ἔγειμε codex.
368NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

18.

p. 368
Exc. De virt.:Ὅτι οἱ Ἀργοναῦται πλέοντες ἐπὶ Κόλχους, ἐπεὶ ἐγένοντο ἐν Λήμνῳ ὑπὸ γυναικῶν τότε οἰκουμένῃ, ἧς Ὑψιπύλη ἐβασίλευεν (οἱ δὲ ἄνδρες (1) ἤδη κατέλιπον τὰς γυναῖκας ὑπὸ ζηλοτυπίας, ὅτι ταῖς Θρῄσσαις ἐμίγνυντο καταλιμπάνοντες ταύτας), ἔρχεται εἰς λόγους Ἰάσονι Ὑψιπύλη· καὶ δῶρα δοῦσα ἔπεισεν αὑτῇ (2) συγκοιμηθῆναι, καὶ τοὺς ἄλλους πεῖσαι ταῖς λοιπαῖς συνευνᾶσθαι, ὡς ἂν ἐγγεννήσειαν παῖδας ἐξ αὐτῶν. δὲ ἐπείσθη, καὶ συγγίνονται ταῖς Λημνίαις οἱ Ἀργοναῦται· καὶ Ὑψιπύλη παῖδα ἔσχεν Εὔνεον (3). Καὶ μείναντες ὀλίγον χρόνον, πάλιν ᾤχοντο. Quum Argonautae, qui Colchos navigabant, ad insulam Lemnum venissent, quam tum mulieres habitabant, (nam que viri tum jam interfecti erant ab uxoribus prae invidia, quod spretis iliis cum Thressis rem haberent,) Hypsipyla, Lemniarum regina, oblatis lasoni muneribus persuasit, secum ut concumberet, sociosque hortaretur, ut cum ceteris cubare quoque vellent, quo ex eorum satu soboles nasceretur. Quod quum Iason praestitisset, Argonautae cum Lemniis mulieribus rem habuere, et aliquamdiu in insula commorati, postea vela fecere. Hypsipyla vero puerum peperit, nomine Euneum. 18. Cod. Turon. Fol. 229, 7 — 14 r. — 1. οἴ δὲ ἄνδρες ... ταύτας]Verba hiulca et corrupta sunt. Coragus: «Οὐ συνᾴδει τὰ λεγόμενα τοῖς παρὰ τῷ Ἀπολλοδώρῳ (Α’, θ’)μεμυθολογημένοις περὶ τῶν Λημνίων γυναικῶν. Ἐνδέχεται τοίνυν ἐξ ἑτέρων μυθογράρων αὐτὰ παραλαβεῖν τὸν Νικόλαον· ... ἐνδέχεται δὲ καὶ τὴν γραφὴν ἡμαρτῆσθαι τοῖς ὕστερον, ὧδέ πως ἔχουσαν τέως· Τοὺς δὲ ἄνδρας ἤδη κατέκτειναν (ἢ κατέλυσαν) αἱ γυναῖκες ὑπὸ ζηλοτυπίας.» — 2. αὐτῇ]Val.; αὐτῷ cod. — 3. Εὔνεον]Val., εὔναιον codex. V. II. Η’, 468, et plura apud Muller. Min. 304.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

19.

p. 368
Exc. De insid.:Ὅτι Λάρισσα ὑπὸ Πιάσου τοῦ πατρὸς ἐρασθεῖσα καὶ βιασθεῖσα καὶ βαρέως φέρουσα τὸ πάθος, τῶν τινὰς οἰκετῶν προσποιησαμένη, τὸν πατέρα κεκυφότα εἰς πίθον οἴνου ὤσασα ἐπὶ κεφαλῆς ἀπέκτεινεν. Larissae Piasus pater, amore ejus flagrans, vim intulerat. Illa casum aegre gerens, assumptis famulis nonnullis, patrem, dum in dolium vini plenum pronus spectat, in caput ejus trudens injecit atque sic interfecit. 19. Cod. Escorial. Fol. 77, 28-25 vso. Codex: Λάρισα. Eandem rem sic narrat Strabo XIII, p. 621: Ἐν δὲ τῇ Φρικωνίδι Λαρίσσᾳ (quae a Cume distat stadiis 70) τετιμῆσθαι λέγεται Πίασος; ὅν φασιν ἄρχοντα Πελασγῶν ἐρασθῆναι τῇς θυγατρὸς Λαρίσσης· βιασάμενον δ ̓ αὐτὴν, τῖσαι τῆς ὕβρεως δίκην· κύψαντα γὰρ εἰς πίθον οἴνου καταμαθοῦσαν, τῶν σκελῶν λαβομένην ἐξᾶραι, καὶ καθεῖναι αὐτὸν εἰς τὸν πίθον. Ex his igitur videtur liquere de eadem Larissa etiam apud Nieelaum sermonem esse. Nihilominus Thessalicam potius Larissam intelligendam esse puto. Etenim apud Suidam leguntur haec: Ἀθέμιστα, ἄδικα. Ἀθέμιστος, ἄνομος. Λέγεται δὲ καὶ ἄθεσμος, ὁ παράνομος· «Ἠράσθη Πίασος Θετταλὸς Λαρίσσης τῆς ἑαυτοῦ θυγατρὸς ἔρωτα ἄθεσμόν τε καὶ δυστυχῆ.» Quae uti alia multa Suidas ex Nicolao execripsisse, atque ipsissima ejus verba exhibere videtur. Cf. Etiam Parthenius Amat. 38: Διαφόρως δὲ ἱστορεῖται περὶ Κυζίκου τοῦ Αἰνέου· οἱ μὲν γὰρ αὐτὸν ἔφασαν ἁρμοσάμενον Λάρισσαν τὴν Πιάσου, ᾗ ὁ πατὴρ ἐμίγη πρὸ γάμου, μαχόμενον ἀποθανεῖν, τινὲς δὲ προσφάτως γήμαντα Κλείτην συμβαλεῖν δι ̓ ἄγνοιαν τοῖς μετὰ Ἰάσονος ἐπὶ Ἀργοῦς πλέουσι. Schol. Apollon. Rh. I, 1063: Ὁ μὲν Ἀπολλώνιος νεόγαμον τὸν Κύζικον καὶ ἄπαιδα (τεθνηκέναι) ἱστορεῖ· τὴν δὲ Κλείτην (γαμετὴν em. Meinek. Euphor. p. 60) οὐ Μέροπος λέγει θυγατέρα, Θρῆσσαν (Λάρισσαν em. M.) δὲ τὴν Πιάσου· οὐδὲ παθεῖν τι ἐπὶ τῷ τοῦ ἀνδρὸς θανάτῳ, ἀπαχθῆναι δὲ οἴκαδε ὑπὸ τοῦ πατρός. Ex his de patria quidem Larissae nihil docemur; verum probabili admodum ratione inde colligimus, Nicolaum de Larissa Thessala in narratione de Argonautis dixisse, unumque fuisse eorum, qui uxorem Cyzici ab Argonautis interfecti non Clyten, sed Larissam fuisse tradiderunt. Clyte suspendio vitam finiisse dicitur (v. Apollon. Rh. I, 1065). Idem etiam de Larissa narratum esse suspicor, quamquam aliter statuit Euphorio. Certe ejusmodi fabulam facillime suppeditahat Thessaliae Λάρισσα Κρεμαστή, ὑπὸ τινῶν δὲ Πελασγία λεγομένη, urbs regionis εὐύδρου καὶ ἀμπελοφύτου (Strabo IX, p. 440). Quod denique Piasum (i. e. πιαρὸν) attinet, heros ille optime cadit in quamvis Larissam, quae pingui fertilique planitiei immineret. Hanc enim pingnis agri notionem Piasi nomine innui optime monet Muller. Min. p. 126, idque ipse etiam Strabo sensisse videri possit, qui iis quae de Piaso modo adscripsimus, praemittit haecce: Ἴδιον δέ τι τοῖς Λαρισσαίοις συνέβη, τοῖς Καῦστρινοῖς καὶ τοῖς Φρικωνεῦσι καὶ τρίτοις τοῖς ἐν Θετταλίᾳ· ἄπαντες γὰρ ποταμόχωστον τὴν χώραν ἔσχον, οἱ μὲν ὑπὸ τοῦ Καῦστρίου, οἱ δὲ ὑπὸ τοῦ Ἑρμοῦ, οἱ δ ̓ ὑπὸ τοῦ Πηνειοῦ.
369NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

20.

p. 369
Exc. De virt.:Ὅτι μετὰ τοὺς γάμους Ἡρακλῆς, εἴτε χολῆς ζεσάσης, εἴτε ἄλλῳ τρόπῳ παραφρονήσας καὶ μανεὶς, κτείνει μὲν δύο τῶν Ἰφικλέους παίδων· τὸν γὰρ πρεσβύτατον Ἰόλαον πατὴρ ἐξήρπασε· κτείνει δὲ τοὺς Μεγάρας υἱεῖς, ὧν τὸν νεώτατον, ἐπιμαστίδιον ὄντα, ἀποσπάσας βίᾳ τῆς μητρὸς, ὀλίγου ἐδέησε Μεγάραν ἀποκτεῖναι ἀντεχομένην τοῦ παιδὸς, εἰ μὴ καὶ ταύτην ἐρρύσατο ἐπελθὼν Ἰφικλῆς. Μετ ̓ οὐ πολὺ δὲ ταῦτα δράσας, ἔννους ἐγένετο καὶ ἐσωφρόνισεν, ἐκλιπεῖν τε διενοεῖτο τὰς Θήβας, ἀχθόμενος ἐπὶ τῇ συμφορᾷ. Ἰφικλῆς δὲ καὶ Λικύμνιος παρεκάλουν αὐτὸν ἀπενιαυτίσαντα, ὡς νόμος ἐστὶν, ἔξω, καὶ καθηράμενον ἐπανελθεῖν εἰς Θήβας, καὶ οἰκεῖν. Ὡς δ ̓ οὐκ ἔπειθον καὶ αὐτοὶ συνεξώρμησαν. Μεγάρα δὲ καὶ αὐτὴ συνεξώρμα, τῆς μητρὸς κωλυούσης (1), τοῦ δὲ πατρὸς συνεπαινοῦντος Κρέοντος. Εὐρυσθεὺς δὲ Σθενέλου τοῦ Περσέως, αἰσθόμενος τὰ καταλαβόντα Ἡρακλέα, μετεπέμπετο αὐτὸν εἰς Τίρυνθα· δὲ, εἰς νοῦν βαλόμενος τὸ Ἀμφιτρύωνι χρησθὲν, ὅτι χρεὼν εἴη πείθεσθαι Εὐρυσθεῖ, καὶ ἐσαῦθις μέγα ἕξειν κλέος, ἐναγόντων (2) ἅμα Λικυμνίου καὶ Ἀλκμήνης κατὰ τὴν συγγένειαν, ὥρμησεν εἰς Τίρυνθα μετὰ πάντων. Καὶ ἐπεὶ ἀφίκοντο, Εὐρυσθεὺς Λικυμνίῳ μὲν καὶ Ἰφικλεῖ εὐθέως φίλος ἦν, Ἡρακλέα δὲ ὑφεωρᾶτο, καὶ οὐδαμῶς ᾠκειοῦτο, προσέταττέ τε αὐτῷ τοὺς πόνους ἐκτελεῖν, οὕστινας ἄθλους καλοῦμεν. δὲ ἐπείθετο, τῷ μαντείῳ ἑπόμενος. Ζήτει ἐν τῷ Περὶ ἀνδραγαθημάτων. Peractis nuptiis, Hercules, sive inflammata bile, sive alia qua ex causa amens ac in furorem versus, duos duos Iphiclis filios necavit; namque maximum natu Iolaum pater e periculo subduxerat. Ad haec communes liberos, quos e Megara sustulerat, interfecit: quorum quidem minimum natu ad huc lactentem quum a matre per vim abriperet, minimum abfuit quin et Megaram ipsam contra renitentem perimeret; sed eam superveniens Ipsam contra renitentem perimepost Hercules, quum ad saniorem mentem reversus facinus suum agnovisset, gravi dolore affectus, Thebis excedere statuit. Cui quum Iphicles ac Licymnius suaderent, ut post anni (magni) exilium ex more institutoque Graeciae lustratus, Thebas reverti ibique considere vellet, nihilque admodum suasionibus suis proficerent, ipsi quoqueeum Thebis abeuntem secuti sunt. Quin et Megara, multum licet reclamante matre, patre tamen Creonte minime invito, virum conmitata est. At Eurystheus, Stheneli filius, Persei nepos, comperto Herculis casu, Tirynthem eum accersivit. Igitur Hercules, recordatus oraculum illud Amphitryoni redditum, quo praedictum erat in fatis esse, ut ipse Eurystheo pareret, exinde se maximam gloriam consecuturum; simulque Alcmena ac Licymnio adhortantibus illum ob congnationis necessitudinem, quae ipsis cum Eurystheo intercedebat: Tirynthem cum omni comitatu est profectus. Quo quum pervenissent, Eurystheus Licymnium quidem atque Iphiciem statim benevolentia complecti coepit, Herculem vero aversabatur suspectumque habebat, eique labores, quos vulgo vocant, imperavit. Hercules vero, oraculo morem gerens, haudquaquam imperata facere detrectavit. Cetera pete ex excerptis De fortiter faclis. 20. Cod. Turon. Fol. 229, 16 r. — 229, 6 vso. — 1. κωλυούσης]Coray., καλούσης codex, ἀνακαλούσης Valesius. Mox verba δὲ ὁ Post v. Εὐρυσθεὺς supplevit Valesius. — 2. ἐναγόντων]Val., ξεναγόντων codex. Deinde codex λικυμναίου.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

21.

p. 369
Ibid.:Ὅτι Σκάμανδρος βασιλεύσας (1) πρῶτος τῶν Τρώων, Σάμωνι χρησάμενος συνεργῷ, τοὺς ἐν τῇ Τρωάδι ἐνίκησεν· ἀποθανόντος δὲ Σάμωνος (2) κατὰ τὴν μάχην, τὴν γυναῖκα αὐτοῦ Δάδαν, μητέρα τῶν νεανίσκων, εἰς τὸ Πόλιον (3) ἐξέπεμψε διὰ κήρυκος, ὡς ἂν ἐκεῖ συνοικήσειεν ὅτῳ βούληται. δὲ κήρυξ κατὰ τὴν ὁδὸν βιασάμενος αὐτὴν ᾔσχυνεν. δὲ τὸ ξίφος ἔχουσα Τὸ τοῦ ἀνδρὸς, αὑτὴν διεχρήσατο. Αἰσθόμενοι δὲ οἱ Κρῆτες τὸν κήρυκα κατέλευσαν, ἔνθα χῶρος Ἀναιδείας (4) ὠνομάσθη. Scamander, qui primus Trojanis imperavit, Samonis opera usus, barbaros, qui Troadem incolebant, subegit. Samone autem in pugna interfecto, uxorem illius Dadam, matrem adolescentum, una cum caduceatore Polium misit, uti eo loco nuberet cui vellet. Sed quum caduceator in itinere eam vi illata constuprasset, mulier gladio mariti, quem secum habebat, se ipsam transfixit. Quod quum Cretenses comperer, caduceatorem eo ipso loco, qui vulgo Impudentiae appellatur, lapidibus obruerunt. 21. Cod. Turon. fol. 229, 7-14 vso. — 1. βασιλεύσας]Coray. Βασιλεὺς cod. «Scamander Cretensis, quum Creta frugum inopia laboraret, cum part tertia populi ad exteras sedes quaerendas profectus est, ab Apolline monitus, ibi eum habiturum sedes, ubi a terrigenis esset oppugnatus. Delatus ergo in Phrygiam, quum castra ad Idam posuisset, mures arcuum nervos et lora scutorum arroserunt, quos Scamander hostes terrigenas interpretatus, ibi urbem condidit et cum finitimis bella gessit, ut ex Trogo Pompejo refert Servius ad Aen. III, 104 et Eustath. Ad II. α’[p. 35,4] quam. quam Isaacus Tzetzes in Lycophr. [1302] non Scamandro sed Teucro filio id accidisse scribit.» Valesius. — 2. Σάμωνος] «Samon hic Cretensis fuit, una cum Scamandro profectus e Creta, a quo Samonium Cretae promontorium apud Ptolemaeum dictum esse existimo, quamquam Apollonius Argon. IV, 1693, et Eustathius ad Dionys. 83, Σαλμωνίδα ἄκραν appellant. Sed Strabo, Mela et Plinius Samonicum defendunt.» Valesius. Uxor Sami vocatur Δάδα; legendum puto Λάδα. — 3 Πόλιον] «Πόληον in exemplari erat. Oppidum Trojani agri significari opinor, quod Astypalaeenses ad Simoentem condiderant, quod Πόλιον initio dictum est, postea Πόλισμα, teste Strabone, XIII, p. 601.» Valesius. «Sed temporis ratio admittere non videtur hanc sententiam. Oppidum enim illud, cujus Strabo meminit, post Trojae ἅλωσιν ab Astypalacensibus conditum est et mox dirutum. Videtur potius illud Polium intelligi, cujus Stephanus meminit: Πόλιον.. ἐν Λέσβῳ τόπος, ὅπου τὸ ἡρῷον Ταντάλου.» Holstenius ad Steph. Byz. l. l. At Dadam in Lesbum insulam a praecone transvectam esse vix credo. Polium ab Astypalaeeusibus conditum veteris oppidi memoriam renovaverit, sicuti Novum Ilium. — 4. Ἀναιδείας] in textu codicis omissum notatur in margine. Cf. Ἄτης collis, in quo postea Ilus Ilium condidit. Apollodor. III, 12, 3; Tzetz. Ad Lyc. 29. — Ceterum priscas illas trojanorum res Nicolaus praemisisse putandus historiae belli Trojani, quam subjunxit narrationi de Argonautis et de Herculis rebus gestis. Usque ad finem belli Trojani librum tertium Historiarum pertinuisse probabile est. Ex Constantinianis excerptis Nicolai deprompta esse Hemsterhusius probaliliter statuit ea, quae apud Suidam leguntur ν. Μίνως. Haec sunt: Μίνως. Οὗτος ἐθαλαττοκράτει, καὶ πανταχόσε ἔπλει, ξενίας τε πολλοῖς ἐπήγγελλεν. Ἀφικόμενος δὲ ἐς τὴν Ἀσίαν, καὶ ἀκούων κλέος μέγα ἐν Φρυγίᾳ τοῦ τε Τρωὸς τῆς Τροίας βασιλέως, καὶ τῶν παίδων αὐτοῦ, ἦλθεν εἰς πόλιν Δάρδανον, ἐν ᾖ ᾤκει ὁ Τρώς. Ἦσαν δ ̓ αὐτῷ τρεῖς παῖδες, Ἴλος, Ἀσσάρακος, Γανυμήδης, οὗ δὴ μέγιστον ἦν ὄνομα κάλλους πέρι. Ξενιζόμενος οὖν παρὰ τὸν Τρῶα ὁ Τρῶα ὁ Μίνως. Καὶ δῶρα διδούς τε καὶ δεχόμενος ἐκέλευσε τῷ Τρωὶ καλεῖν τοὺς παῖδας, ἵν ̓ αὐτοὺς ἴδοι τε καὶ δῶρα δοίη. Ὁ δὲ ἔφη ἐς κυνηγέσιον ἐστάλθαι. Ὁ δὲ καὶ αὐτὸς ἤθελε ξυγκυνηγεῖν αὐτοῖς. Πρῶτον δὲ θεραπόντων ξυνέπεμψέ τινα εἰς τὸν χῶρον, ἴνα οἱ παῖδες ἐκυνήγουν, περὶ τὸν Γρανικὸν ποταμόν. Ὁ δὲ Μίνως τὰ πλοῖα προεκπέμψας ἐς τὸν ποταμὸν ὀλίγον ὕστερον ἦλθε πρὸς τοὺς παῖδας, καὶ τὸν Γανυμήδην θεασάμενος ἔρωτι αὐτοῦ ἔσχετο· ἐγκελευσάμενος δὲ τοῖς Κρησὶν, ἁρπάσας τὸν παῖδα, ἐνέθετο εἰς τὴν ναῦν καὶ ἀπέπλει. Ὁ δὲ τόπος ἐκλήθη Ἁρπάγια. Ὁ δὲ Μίνως ἔχων τὸν παῖδα ἦλθεν ἐς Κρήτην. Ὁ δὲ παῖς κατ ̓ εὐπέτειαν ὑπὸ λύπης ἑαυτὸν ξίφει διειργάσατο· καὶ αὐτὸν ὁ Μίνως ἐν τῷ ναῷ ἔθαψεν. Ἐξ οὔ δὴ καὶ λέγεται Γανυμήδην μετὰ Διὰ Διὸς ὑπάρχειν.
370NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

21.a

p. 370
Schol. Hom. Odyss. a, 21:Ἐγὼ δὲ καὶ Νικόλαος λέγει ὅτι Ὀδυσσεὺς λέγεται παρὰ τοῦ ὀδυσσεύω, τὸ μισῶ. Οὕτω γὰρ ἐκλήθη διὰ τὸ συμβεβηκὸς, ὡς καὶ ἐκ τῶν ῥαψῳδιῶν ἔξεστι μαθεῖν. Ego vero cum Nicolao puto Odysseum (Ulyssem) dici a verbo ὀδυσσεύω, odi. Hoc enim nomine vocatus est propter ea quae evenerunt, uti ex Homericis rhapsodiis licet discere.

ΙΣΤΟΡΙΑΙ

ΙΣΤΟΡΙΑΙ
ΕΚ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Δ’
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

22.

p. 370
Steph. B.:Τόρρηβος, πόλις Λυδίας, ἀπὸ Τορρήβου τοῦ Ἄτυος. Τὸ ἐθνικὸν Τορρήβιοι, καὶ θηλυκὸν Τορρηβίς. Ἐν δὲ τῇ Τορρηβίδι ἐστὶν ὄρος Κάριος καλεόμενον (1) καὶ τὸ ἱερὸν τοῦ Καρίου ἐκεῖ. Κάριος δὲ Διὸς παῖς καὶ Τορρηβίας, ὡς Νικόλαος τετάρτῳ· ὃς πλαζόμενος περί τινα λίμνην, ἥτις ἀπ ̓ αὐτοῦ Τορρηβία ἐκλήθη, φθογγῆς Νυμφῶν ἀκούσας, ἃς καὶ Μούσας Λυδοὶ καλοῦσι, καὶ μουσικὴν ἐδιδάχθη, καὶ αὐτὸς [τοὺς] 2) Λυδοὺς ἐδίδαξε, καὶ τὰ μέλη· διὰ τοῦτο Τορρήσια ἐκαλεῖτο. Torrhebus urbs est Lydiae sic dicta a Torrhebo Atyis filio. Gentile Torrhebii, et feminino genere Torrhebis dicitur. In agro autem Torrhebiorum mons est Carius, in quo Carii fanum visitur. Carius vero filius fuit Jovis ac Torrhebiae, teste Nicolao Damasceno libro quarto, qui quum circa paludem quandam, quae ex matris nomine Torrebia dicta est, vagaretur, audiisse dicitur vocem Nympharum, quas Lydi Musas vocant, a quibus musicam edoctus, ipse Lydos canere postea docuit, atque cantilenae illae propterea solebant Torrhebia vocari. 22. Postquam libro tertio Nicolaus historiam exorsus esse videtur (fr. 22-29). Lydi secundum Diodorum ap. Euseb. Chron. p. 169 Mai. Per 92 annos inde a Trojana epocha maris imperium tenuisse perhibentur. Quibus illud significatur temporis mtervallum quod inter Trojanum bellum et motus Heraclidarum descensum subsecutos interjectum est (cf. Castoris fragm. p. 180). Illud ipsum temporis spatium, quo Lydorum res floruisse debent, prae ceteris in hoc libro tractandum sibi Nicolaus sumpsisse putandus est. Praemiserit pro more suo quae de antiquissima Lydorum memoria tradita reperit. Ceterum quae libro III de Atyadis, libro sexto de Heraclidis et libro septimo de Mermnadis Lydorum regibus leguntur, omnia hausta esse e Xanthi Lydiacis, saepius viri docti monuerunt. Neque vero genuinum logographi opus, sed tale quale postea Dionysius Mytilenaeus ediderat, Nicolaus ante oculos habuit. — 1. καλεόμενον] sic cod. Vratislav.; καλούμενον vgo. Illud fontem Ionicum arguere dixeris. Ex eodem cod. Vratisl. Articulum τὸ addidi ante v. ἱερόν. — 2. αὐτὸς[τοὺς]; sic Westermannus edidit αὐτὸς Λυδοὺς cod. Vrat.; αὐτοὺς Λυδοὺς ceteri. Deinde vulgo legitur: ἐδίδαξε μέλη. Διὰ τοῦτο Τορρηβία ἐκαλεῖτο. Postrema sensu laborant. Itaque e cod. Vratisl. Recepi καὶ ante v. μέλη, et deinde scripsi Τορρήβια. — Quod rem attinet, de Lydo et Torrhebo Atgis filiis constat e Xantho (fr. 1) ap. Dionysium Hal. A. R. I, 20. Apud HerodotumI, genealogia est: Manes: Atys; Tyrrhenus. Nihil de Tyrrheno apud Xanthum dictum fulsse expresse testatur Dionysius. Patrem Atyis Xanthus quoque Manem posuerit. Certe nomen proprium Μάσνης (Μάνης cod. Barocc.) e Xanthi Lydiacis affert Hephaestio De metr. p. 13 ed. Gaisf. Eadem forma, Μάσνεω (vgo Μάνεω), est apud Donys. Hal. I, 27 in cod. Vaticano. Creuzerus (Wiener. Jhrb. Tom. 106 p. 41) Hephaestionis loco fluvium significari putat; nam Masmes fluvius memoratur ap. Etym. M. v. Δάσκληρα.. Sed hoc rem non dirimit, quum omnia fere regum antiquorum nomina simul sint fluviorum, lacuum, regionum. — Aliam genealogiam Dionysius l. l. ex mythologis affert hanc: Juppiter; Manes; Cotys et hujus filii Lydus et Tyrrhenus. Denique ap. schol. Platon. p. 207 series haec est: Lydus; Atys; Agron; Tyrrhenus. Mitto alia stemmata, in quibus nomina a Xantho memorata omnino non occurrunt. Vide Baehr. Excurs. Ad Herodot. I, 94. — Κάριος Διός est Carius filius Jovis Καρίου, cujus cultus Lydis Mysisque cum Caribus communis erat, teste Herodoto I, 171: Ἀποδεικνῦσι δὲ ἐν Μυλάσοισι Διὸς Καρίου ἱρὸν ἀρχαῖον, τοῦ Μυσοῖσι μὲν καὶ Λυδοῖσι μέτεστι, ὡς κασιγνητοῖσι ἐοῦσι τοῖσι Καρσί· τὸν γὰρ Λυδὸν καὶ τὸν Μυσὸν λέγουσι εἶναι Καρὸς ἀδελφεούς. Cf. idem v, 66; Strabo XIV, p-. 659. Hunc Jovem Carium eundem esse atque Στράτιον monet Aelianus N. A. XII, 30. Quod si est, proxime ad nos pertinet locus Eustathit Dionys. Per. 793: Καὶ δημιουργόν τινα ἱστορεῖ (Ἀρριανὸς) παρὰ Βιθυνοῖς Δαίδαλον καλούμενον, οὖ ἔργον ἐν Νικομηδείᾳ γενέσθαι θαυμαστὸν ἄγαλμα Στρατίου Διός. De Jove Καραίῳ Thessalorum et Boeotorum v. Hesych. et Photius v. καραῖος. Quod τὰ μέλη Τορρήβια attinet, non ad omnem haec Lydorum musicam et poesin, sed ad certum quoddam cantilenarum genus pertinere puto.
371NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

23.

p. 371
Idem:Λυκοσθένη, πόλις Λυδίας· Ξάνθος πρώτῃ Λυδιακῶν· ἣν καὶ Λυκοσθενείαν Νικόλαός φησιν. πολίτης Λυκοσθενεὺς, ὡς Βερενικεύς· παρὰ δὲ Λυδοῖς Λυκοσθενίτης, ὡς Δικαιαρχίτης. Lycosthene, urbs Lydiae; Xanthus De regus Lydorum libro primo; eandem Lycostheniam dicit Nicolaus. Civis Lycosthenensis, quemadmodum Berenicensis; apud Lydos tamen Lycosthenites appellatur, sicuti Dicaearchites. 23. Lycosthenes urbis nusquam mentio sit. Holstenius quidem ad Stephan. l. l. affert numum Golzianum in quo scriptum sit: Λυκοσθενέων μητροπόλεων: at Golzianos istos numos maximam partem confictos esse docet Eckhel. Doctr. Num. Prolegg. p. 145, monente Creuzero ad Xanthi fr. p. 193.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

24.

p. 371
Exc. De virt.:Ὅτι Μόξος Λυδὸς, πολλὰ καὶ καλὰ ἐργασάμενος, καὶ τὸν Μήλην (1) τῆς τυραννίδος καθελὼν, τοῖς Λυδοῖς παρεκελεύσατο τὴν δεκάτην ἀποδοῦναι, καθὰ (2) ηὔξατο, τοῖς θεοῖς. Οἱ δὲ ἐπείθοντο, καὶ ἀπαριθμοῦντες τὰ κτήματα ἐξῄρουν τὴν δεκάτην ἁπάντων, καὶ κατέθυον. Ἐκ τούτου μέγιστος αὐχμὸς (2) καταλαμβάνει Λυδίαν, καὶ οἱ ἄνθρωποι ἐπὶ μαντείαν (4) κατέφευγον. **Πολλὰς δὲ στρατείας λέγεται πεποιῆσθαι οὗτος ἀνδρείᾳ καὶ δικαιοσύνῃ. Ταῦτα δὲ πράξας αὖθις ἐπὶ τὴν Κράβον (5) ἐστάλη, καὶ πολὺν χρόνον αὐτὴν πολιορκήσας εἷλε (6) καὶ ἐπόρθησε, τοὺς δὲ ἀνθρώπους εἰς τὴν πλησίον λίμνην ἀγαγὼν οἷα ἀθέους (7) ἐπόντωσεν. Moxus Lydus quum post multa egregiaque facinora etiam Melem tyrannide expulisset, Lydis auctor fuit, ut decimam omnium bonorum, prout ipse voverat, diis offerrent. Cujus dictis obtemperantes Lydi, pecorum numerum instituentes, decimam omnium sepositam diis consecrarunt. Posthaec quum gravis siceitas Lydiae incubuisset, Lydi oraculum consuluere.** Hic idem vir saepius exercitus ductasse dicitur, maximaque ejus tum ob fortitudinem tum ob justitiam fama apud Lydos erat. Porro his peractis, contra urbem Crabum denuo profectus, post diuturnam obsidionem oppidum cepit ac diruit, incolas vero, utpote deorum contemptores, vicino in lacu submersit. 24.Cod. Tur. Fol. 229, 14-24 vso. Eadem habet Suidas v. Μόξος. Moxus hic idem est quem Mopsum dicit Mnaseas ap. Athen. V. infra. Falsum essu Sevinum (Mem. De l'Acad. X, p. 250), qui Moxum eundem esse putavit cum Myrso, cui Candaules, Herodoto teste, successit, vel ex serie Excerptorum patel. De Myrso illo Nicolaus libro sexto demum loquitur. — 1. Μήλην] Meles ὁ πρότερον Σαρδέων βασιλεὺς, cui pellex leonem peperit, quem circa Sardium muros rex circumtulit, memoratur apud Herodotum I, 84. 18 num idem sit cum nostro, haud liquet. Nam duo saltem hujus nominis reges Lydorum erant, is qui hoc loco memoratur, et alter, qui post Ardyn Heraclidam regnavit, de quo videbimus intra ad fr. 49. Posteriorem apud Herodotum intelligi malim — 2. Καθὰ] καθ ̓ ὃ Suidas. — 3. αὐχμὸς] ἀγὼν Suidae codices plurimi, sed αὐχμὸς recte habet cod. A. — Mox verba καὶ οἱ ἄνθρωποι.. κατέφευγον omisit Suidas. Contra in nostris plura omissa sunt post vocem κατέφευγον. Nam narrandum erat, quidnam deus de mali remedio responderit, etc. — 4. μαντείαν] μαντίαν cod. Idem mox στρατίας et ἀνδρίας. Lectionem ἀνδρίας ap. Suidam e codd. Nonnullis recepit Bernhardy. — 5. Κράβον] sic etiam Suidas in optimo codice A; in reliquis κράμβον. Urbs ignota. Fortasse Crambusam Lyciae (Strabo XIV, p. 666.) indicari censet Orellius. Ceterum cum nostra narratione conferendus Xantus apud Mnaseam, cujus meminit Athenaeus VIII, p. 346, E: Ἡ δὲ Ἀτεργάτις, ὥσπερ Ξάνθος λέγει ὁ Λυδὸς, ὑπὸ Μόψου (l. Μόξου) τοῦ Λυδοῦ ἁλοῦσα κατεποντίσθη μετὰ Ἰχθύος τοῦ υἱοῦ ἐν τῇ περὶ Ἀσκάλωνα λίμνῃ διὰ τὴν ὕβριν, καὶ ὑπὸ τῶν ἰχθύων κατεβρώθη. De Ascalone a Lydis condita vide fr. 26. Jam consentaneum est etiam τὴν Κράβον esse urbem Syriae. Facillime hoc nomen corrumpi potuit ex τὴν Νήραβον. Nerabum vero Syriae urbem ex Nicolao (fr. 25) affert Stephanus Byz. Quamquam etiam de Nerabo urbe aliunde non constat. — 6. Καὶ ... εἱλε] Brevius Suidas: καὶ ταύτην εἰλε. — 7. οἱα ἀθέους] omisit Suidas; deinde pro ἐπόντωσε habet κατεπόντωσε, quod etiam nostro l. reponi velim.
372NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

25.

p. 372
Steph. Byz.:Νήραβος, πόλις Συρίας. Νικόλαος τετάρτῳ. Τὸ ἐθνικὸν Νηράβιος, ὡς τοῦ Τόρρηβος Τορρήβιος. Nerabus, urbs Syriae, ut Nicolaus testatur libro quarte. Nomen gentile Nerabius, sicuti a Torrbebo formatur Torrhebius.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

26.

p. 372
Steph. Byz.:Ἀσκάλων, πόλις Συρίας πρὸς τῇ Ἰουδαίᾳ. Ξάνθος ἐν τετάρτῃ Λυδιακῶν φησὶν, ὅτι Τάνταλος καὶ Ἄσκαλος παῖδες Ὑμεναίου· τὸν δὲ Ἄσκαλον ὑπὸ Ἀκιαμοῦ τοῦ Λυδῶν βασιλέως αἱρεθέντα στρατηγὸν εἰς Συρίαν στρατεῦσαι, κἀκεῖ παρθένου ἐρασθέντα πόλιν κτίσαι, ἣν ἀφ ̓ ἑαυτοῦ οὕτως ὠνόμασε. Τὰ αὐτὰ καὶ Νικόλαος ἐν τετάρτῃ ἱστορίᾳ. Ascalon, urbs Syriae juxta Judaeam posita, condita est ab Ascalo, ut refert Xanthus De rebus Lydorum libro quarto. Fuit autem Ascalus Hymenaei filius, frater Tantali, qui quum ab Aciamo rege Lydorum dux constitutus esset, exercitum in Syriam duxit, ubi virginis cujusdam amore captus urbem condidit de suo nomine appellatam. Eadem Nicolaus quoque narrat Historiarum libro quarto. 26. Hanc expeditionem cohaerere aliquo modo cum altera fr. 24 memorata probabiliter statuit Sevinus l. l. p. 240. Alcimius rex non confundendus cum Alcimo rege, cujus Xanthus (fr. 10) meminit ap. Suidam v. Ξάνθος, et ipse Nicolaus fragm. 49. Tantalus non est ille Niobes pater; nam hunc Xanthus (fr. 13) Assaonem appellavit.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

27.

p. 372
Exc. De virt.:Ὅτι Σαλμωνέως (1) θυγάτηρ ἐγένετο, ἥτις ἐρασθεῖσα τοῦ πατρὸς ὑπ ̓ ἀμηχανίας αὑτὴν διειργάσατο (2), πρὶν γάμου κυρῆσαι. πατὴρ δὲ αὐτῇ τιμὴν ἔταξεν ἀνὰ πᾶν ἔτος πανήγυριν ἄγεσθαι. Salmonei filia, quum amore patris capta esset, prae anxietate animi adhuc virgo sibi mortem conscivit. Sed pater in honorem filiae sollenne quotannis festum celebrari instituit. 27. Cod. Tur. Fol. 229, 25-27 vso. — 1. Salmoneus non est notissimus ille Graecus, sed Lydus aliquis. Modo recte se nomen habeat. In mentem venit pro Σαλμωνέως fortasse fuisse Καλαμῶνος, fabulamque pertinere ad Καλαμίνην (Κολόην Strabo) λίμνην nymphis sacram, ad quam festum quotannis Lydi celebrabant (v. Plinius II, 96. Sotion Mir. 43 ed. Westerm.; Varro R. R. III, 17, 4 et plura ap. Forbiger. Geogr. II, p. 177). Sed haec nimis incerta. Probabilius est fabulam Lydicam componendam esse cum ea quae de Smyrna, Thiantis vd Phoenicis vel Cinyrae patris amore capta circumferebatur, festumque illud simile fuisse Adoniis.—2. διειργάσατο] διεργάσατο codex; διεχρήσατο editt.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

28.

p. 372
Ibid.:Ὅτι Καμβλίτας (1) βασιλεὺς Λυδίας. Τοῦτον λέγεται οὕτω γαστρίμαργον σφόδρα γενέσθαι. ὥστε καὶ τὴν αὑτοῦ γυναῖκα ἐπιθύσαντα (2) καταφαγεῖν. Αὐτός γε μὴν, (3) ἑαυτὸν δόξας ὑπὸ φαρμακῶν βεβλάφθαι, περιβοήτου τοῦ πράγματος γενομένου, ξίφος ἔχων, πληθούσης ἀγορᾶς ἐν μέσῳ στὰς εἶπεν· «Ὦ Ζεῦ, εἰ μὲν ἀπ ̓ ἐμαυτοῦ δέδρακα ταῦτα δέδρακα, τίσαιμι ἐν ἐμαυτῷ τὰς δίκας· εἰ δὲ ὑπὸ φαρμακῶν διαφθαρεὶς, οἱ ἐμὲ φαρμάξαντες πάθοιεν.» Ταῦτα εἶπε, καὶ, ὁρώντων πάντων, ἑαυτὸν ἀπέσφαξε. Καὶ οἱ μὲν τοῦτον ἐκερτόμουν ὡς γαστρίμαργον, οἱ δὲ ᾤκτειρον ὡς φρενοβλαβῆ ὑπὸ φαρμακῶν. Ἐδόξαζον δὲ τὸν Ἰάρδανον (4) ταῦτα πεποιηκέναι διὰ τὸ ἔχθος. Camblitas rex Lydiae tatae voracitatis fuisse perhibetur, ut suam quoque uxorem in sacrificio manderit. Cujus rei fama quum ubique divulgata esset, ipse a veneficis appetitum se credens, nudato gladio stans in confertissimo foro: «Juppiter, inquit, si quidem mea sponte id facinus suscepi, dem ipse sceleris mei poenas: sin veneficiis quorundam hominum in furorem versus, tum in maleficos, qui me malis artibus appetierunt, sceleris poena recidat.» His dictis, semet in conspectu omnium interfecit. Quem alii conviciis onerarunt, ut voracem alii, partim ut furiosum nec mentis compotem miserati sunt. Porro Iardanum hujus maleficii auctorem fuisse suspicabantur, ob inimicitias quas cum Camblita exercebat. 28. Cod. Tur. Fol. 229, 28-32 vso. et fol. 154, 1-6 r. Scilicet ordo foliorum turbatus est. Folium 229 desinit in verba εἰ μὲν ἀπ ̓ ἐ—,for. 154 incipit: μαντοῦ δέδρακα κτλ. Historiam nostram e Xantho brevius narrat Athenaeus X, p. 415, D. — 1. Καμβλίτας] Κάμβλητα τὸν βασιλεύοντα Λυδῶν, Athenaeus. Corrupte Aelianus V. H. I, 27 inter ἀδδηφάγους recenset Κάμβητα τὸν Λνδόν. Ex Athenaeo sua hausit Eustathius in Hom. p. 356, 49, ubi nomen regis corrple Καμβύσις scribitur. — 2. ἐπιθύσαντα] Coray:; ἐπιθυμήσαντα codex; κατακρεουργήσαντα Xanthus ap. Athenaeum. — 3. αὐτός γε μὴν κτλ.] Athenaeus sic habet: Ἔπειτα πρωὶ εὑρόντα τὴν χεῖρα τῆς γυναικὸς ἐνοῦσαν ἐν τῷ στόματι, ἑαυτὸν ἀποσφάξαι περιβοήτου τῆς πράξεως γενομένης. Quae narratio rudiorem antiquitatem redolet, et ex antiquo logographi opere manavit, dum nostra e Xantho Dionysii Mytilenaei depromta fuerint. — 4. Ἰάρδανον] His admonemur Camblitem ex postremis fuisse regibus Atyadis, quos subsecuti sunt Heraclidae. Etenim Herodotus I, 7: Παρὰ τούτων (sc. τῶν πρότερον Ἄγρωνος βασιλευσάντων τῆς Λυδίης) Ἡρακλεῖδαι ἐπιτραφθέντες ἔσχον τὴν ἀρχὴν ἐκ θεοπροπίου, ἐκ δούλης τε τῆς Ἰαρδάνου γεγονότες καὶ Ἡρακλέος. Herculis e serva filius sec. Herodotum est Ateoeus, hujus Belus, hujus Ninus, Nini filius Agron, ὃς πρῶτος Ἡρακλειδῶν βασιλεὺς ἐγένετο Σάρδεων. Hellanicus (fr. 102) acelum, Aceles urbis in Lycia conditorem, filium fuisse dicit τοῦ Ἡρακλέους καὶ Μαλίδος παιδὸς, δούλης τῆς Ὀμφαλίδος (quod non est cur cum Salmasio mutetur in Ὀμφάλης Λύδης. V. Unger. Theb. Paradox: p. 360). Num eadem Malis Alcaei Herodot ei mater fuerit in medio relinquo. Conferre vero cum Malide licet Δάμαλιν, ex qua Sandon Herculls filius (I. e. Hercules Sandon) Dalisandum genuisse dicitur ap. S. Basil. Miracul. S. Theclae 2, 10, citante Wesselingio ad Hieroclem p. 516 ed. Boun. Ad Malidem Omphalae servam retulerim versum poetae Aeolici, quem laudat Hephaestion (v. Dindorf. In Steph. Thes. v. μόγις): Μᾶλις μὲν ἔννη λέπτον ἔχοισ ̓ ἐπ ̓ ἀτράκτῳ λίνον. Μηλεὺς et Maleus Herculis et Omphalae f. memoratur ap. Schol. Hom. II. 18, 219, Statium Theb. 4, 224 (Pro quo Lamum ponit Diodor. 4, 31, 7). Meles inter Lydorum reges He raclidas occurrit.
373NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

29.

p. 373
Steph. Byz.:Ἀσκανία, πόλις Τρωική. Νικόλαος τετάρτῃ Ἱστορίᾳ· «Σκαμάνδριος Ἕκτορος καὶ Ἀνδρομάχης ἐκ τῆς Ἴδης καὶ τοῦ Δασκυλείου καὶ τῆς Ἀσκανίας καλουμένης, ἣν ἔκτισεν Αἰνείου Ἀσκάνιος**.» Ascania, urbs Troica. Nicolaus Historiarum libro quarto. «Scamander, Hectoris et Andromaches filius, ex Ida et Dascylio et Ascania, quam vocant ab conditore ejus Ascanio, Aeneae filio,**. 29 Anaxicrates libro secundo Ἀργολικῶν (in corruptissimo schol. Venet. Ad Eurip. Med. 222 ed. Cobet) dicit Σκαμάνδριος δὲ (post Trojae excidium) ἀφίκετο εἰς Ταναίδα. Haec vel simillima quaedam supplenda sunt apud Stephanum, qui ea tantum attulit, quae ad rem suam pertinerent. Dascylii reglonem (cujus regem post Trojae eversionem per tempus aliquod fuisse Ascanium refert Dionys. Hal. I, 47, 53) Aeoles sub Archelao Argivo, Penthili filio, occupasse narrat Strabo VII, p. 582. Et de hac migratione Aeolica loquens Anaxicrates in Argolicis de Scamandrio reliquisque Trojanis, quorum alii in alias regiones abierint, exposuisse videtur. Similiter Nicolai fragmentum in historia de rebus Graecorum locum habere poterat. Ego ad Lydica haec retull, iisque jungo Xanthi testimonium ap. Strabon. XIV, p. 680: Ὁ μὲν γὰρ Ξάνθος ὁ Λυδὸς μετὰ τὰ Τρωικά φησιν ἐλθεῖν τοὺς Φρύγας ἐκ τῆς Εὐρώπης καὶ τῶν ἀριστέρων τοῦ Πόντου· ἀγαγεῖν δ ̓ αὐτοὺς Σκαμάνδριον ἐκ Βερεκύντων καὶ Ἀσκανίας. Utrumque ita conjungendum, ut statuamus, Scamandrium post Trojae excidium ex Dascylio et Ascania Lydia populum eduxisse in Europaea Ponit Euxini, deinde cum Europaeis Phrygibus ex Ascania (quam Scamandrium ad similitudinem relictae ab ipso Ascaniae Asiaticae debinubasse barratyn fuerit) in Asiam esse reversum. De phrygibus in Asiam ex Europa advenis cf. Herodot. VII, 173; Strabo V, p. 295. X, p. 471; Plinius H. N. V, 41; Stephan. v. Βρίγες; Conon Narr. 1. De Ascania regione v. Strabo XIV, p. 681; plinius v, 40. 43. Dascylium urbem Lydiae esse originis dubitari vix potest, quum nomen Dascyli in Lydorum stirpe regia frequentissimum sit, uti suo loco videbimus. Cf. Marquardt. Cyzicus p. 51; Grotefend. In Paulys Realenc. v. Dascylium; Forbiger. Geogr. II, p. 288. — Verbo moneo nihil esse cur illa: ἐν τετάρτῃ ἱστορίᾳ, jubente viro docto ap. Orellium, mutemus in ἐν τ. Ἱστοριῶν. Hoc sane usitatius, illud vero haud infrequens.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

30.

p. 373
Josephus Ant. Jud. I, 7, 2:Νικόλαος δὲ Δαμασκηνὸς ἐν τῇ τετάρτῃ τῶν Ἱστοριῶν λέγει οὕτως· «Ἀβράμης ἐβασίλευσε Δαμασκοῦ, ἔπηλυς σὺν στρατῷ ἀφιγμένος ἐκ τῆς γῆς τῆς ὑπὲρ Βαβυλῶνος Χαλδαίων λεγομένης. Μετ ̓ οὐ πολὺν δὲ χρόνον μεταναστὰς καὶ ἀπὸ ταύτης τῆς χώρας σὺν τῷ σφετέρῳ λαῷ εἰς τὴν τότε μὲν Χαναναίαν λεγομένην, νῦν δὲ Ἰονδαίαν, μετῴκησε, καὶ οἱ ἀπ ̓ ἐκείνου πληθύναντες, περὶ ὧν ἐν ἑτέρῳ λόγῳ διέξειμι τὰ ἱστορούμενα. Τοῦ δὲ Ἀβράμου ἔτι καὶ νῦν ἐν τῇ Δαμασκηνῇ τὸ ὄνομα δοξάζεται, καὶ κώμη ἀπ ̓ αὐτοῦ δείκνυται Ἀβράμου οἴκησις λεγομένη.» Nicolaus Damascenus in quarto Historiarum libro sic scribit: «Abrahamus regnavit apud Damascum advena, utpote qui cum exercitu venerit e regione supra Babylonem sita, quae. Chaldaeorum dicitur. Nec multo post, hino quoque cum populo migrans sedes transtulit in regionem quae tum quidem Chananaea dicebatur, nunc Judaea, ibique« habitavit et ipse et qui ab eo sunt orti plurimi; quorum historiam alio loco persequar. Ceterum Abrabami nomeu etiamnum Damasci percelebre est, et vicus ostenditur quem vocant Abrahami sedem.» 30. Quae fr. 30 et 31 de Damasci historia leguntur, eorum exponendorum opportunitatem Damasceno dederit narratio de Lydorum in Syriam expeditionibus. Cf. Eusebius P. E. p. 427; Justinus XXXVI, 2.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

31.

p. 373
Idem ibid. VII, 5, 2:Μέμνηται δὲ τούτου τοῦ βασιλέως (Ἀδάδου) καὶ Νικόλαος ἐν τῇ τετάρτῃ (1) τῶν Ἱστοριῶν, λέγων οὕτως· «Μετὰ δὲ ταῦτα πολλῷ χρόνῳ ὕστερον τῶν ἐγχωρίων τις, Ἄδαδος ὄνομα (2), πλεῖον ἰσχύσας, Δαμασκοῦ τε καὶ τῆς ἄλλης Συρίας, ἔξω Φοινίκης, ἐβασίλευσε. Πόλεμον δὲ ἐξενέγκας πρὸς Δαυίδην (3) βασιλέα τῆς Ἰουδαίας καὶ πολλαῖς μάχαις κριθεὶς, ὑστάτῃ τῇ παρὰ τὸν Εὐφράτην, ἐν ἡττᾶτο, ἄριστος ἔδοξεν εἶναι βασιλέων ῥώμῃ καὶ ἀνδρείᾳ.» Πρὸς τούτοις δὲ καὶ περὶ τῶν ἀπογόνων αὐτοῦ φησιν, ὡς μετὰ τὴν ἐκείνου τελευτὴν ἐξεδέχοντο παρ ̓ ἀλλήλων καὶ τὴν βασιλείαν καὶ τὸ ὄνομα, λέγων οὕτως· «Τελευτήσαντος δ ̓ ἐκείνου οἱ ἀπόγονοι ἐπὶ δέκα γενεὰς ἐβασίλευον, ἑκάστου παρὰ τοῦ πατρὸς ἅμα τῇ ἀρχῇ καὶ τοὔνομα τοῦτο ἐκδεχομένου, ὥσπερ οἱ Πτολεμαῖοι ἐν Αἰγύπτῳ. Μέγιστον δὲ πάντων δυνηθεὶς τρίτος, ἀναμαχέσασθαι βουλόμενος τὴν τοῦ προπάτορος ἧτταν, στρατεύσας ἐπὶ Ἰουδαίους ἐπόρθησε τὴν νῦν Σαμαρεῖτιν καλουμένην.» Οὐ διήμαρτε δὲ τῆς ἀληθείας· οὗτος γάρ ἐστι Ἄδαδος στρατευσάμενος ἐπὶ Σαμαρίαν, Ἀχάβου βασιλεύοντος τῶν Ἰσραηλιτῶν. Adadi regis meminit etiam Nicolaus Historiarum libro quarto in bcae verba: «Multo post haec tempore indigenarum quidam nomine Adadus, praepollens factus, et Damascum et Syriae, praeter Phoenicen, cetera regno tenuit. Suscepto autem in Davidem Judaeae regem bello, quum multis praeliis docertasset, postremo ad Euphratem commisso, in quo victus est, praestantissimus regum esse quum robore tum fortitudine visus est.» Ad haec autem et de posteris ejus narrat quod post illius obitum alius ab alio regnum simul et nomen acceperunt. hisce verbis: «Eo mortuo, posteri ejus in decem aetates regnarunt, unoquoque a patre simul cum imperio hoc etiam nomen accipiente, ut Ptolemaei in Aegypto. Horum vero tertius, quum multum invaluisset, avi cladem bello instaurare volens, regionem, quae nunc Samaritis dicitur, populatus est.» In hoc autem a veritate non aberravit. Hic enim est Adadus qui, Achabo apud Israelitas regnante, Samariam invasit. 31. Vide Scaliger. De emend. tempp. Append. p. 47. — 1. ἐν τῇ τετάρτῃ] ἐ. τ. Πέμπτῃ Rufinus — 2. Ἄδαδος ὁνομα] «Omnes reges Damasci ita vocabantur, ut illis mox significatur, ἑκάστου παρὰ τοῦ πατρὸς καὶ τοὔνομα τοῦτο ἐκδεχομένου. Hinc accepit Hieronymus id, quod de regibus Damasci scribit: «Hazaeli in regnum successit filius ejus Benhadad, a quo omnes postea reges Aram, i. e. Syriae et Damasci, Benhadad vocabulum possederunt.» Hoc nomen scribendum ד ד ד quomodo vocabatur adversarius Salomonis, homo regiae stirpis Idumaeorum, Regg. I, 9, 44. Hinc etiam Benadad rex Syriae dictus fuit, filius Tabremon, nepos Hezion, Regg. I, 15, 18, ut hinc sciamus, nomina quidem propria illis Damascenis regibus fuisse, sed communi cognomine Adadi. Nam cui melius de hac re credetur quam Nicolao, qui Damascenus erat et ex Damascenorum tabularibus ista depromserat.» Scaliger. — 3. πόλεμον.. πρὸς Δανίδην] Cf. Samel. II, 8, 5; Chron. I, 18.
374NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

32.

p. 374
Const. Porph. De them. II, 6, p. 52 Bonn.: δὲ Πελοπόννησος τρεῖς ἔχει ἐπωνυμίας, ὡς Νικόλαος Δαμασκηνὸς γράφει ἐν τετάρτῃ Ἱστορίᾳ· «Μέγιστον οὖν τῶν τότε ἴσχυον οἱ Πελοπίδαι, καὶ Πελοπόννησος εἰς αὐτοὺς ἀφεώρα, καὶ αὐτὸ τοὔνομα ἔχουσα ἀπ ̓ ἐκείνων, τρεῖς ἔδη πρότερον ἀλλάξασα τὰς ἐπωνυμίας. Ἐπὶ μὲν γὰρ Ἄπεως τοῦ Φορωνέως ἐκαλεπῖτο Ἀπίη, ἐπὶ δὲ Πελασγοῦ τοῦ αὐτόχθονος Πελασγία, ἐπὶ δὲ Ἄργου καὶ αὐτὴ ὁμωνύμως ἐκαλεῖτο Ἄργος, ἐπὶ δὲ Πέλοπος τοῦ τὸν Οἰνόμαον νικήσαντος Πελοπόννησος ἔσχε τοῦτο τὸ κύριον ὄνομα.» Peloponnesus trifariam appellata est, ut scribit Nicolaus Damascenus libro quarto Historiarum his verbis: «Qua tempestate super ceteros potestate longe eminebant Pelopidae, totaque eis Peloponnesus parebat, ab iis qnoque illud nomen sortita, quum antea tribus diversis nominibus appellata jam fuisset. Api enim regnante (qui Phoronei flius fuit) Apia vocitata est. Pelasgo autem indigena res tenente Pelasgia est vocala. Argo deinde imperante, ex ejus nomine dicta Argos est. Postremo sub Pelope, qni Oenomaum vicerat, Peloponnesus cognominata in eo nomine acquievit.» 32. Res Peloponnesi. Nicolaus libro quarto Peloponnesi historiam inde a Trojanis temporibus, et prae ceteris rerum conversiones, quae Heraclidarum descensum secutae sunt, exposuit. Antiquiorem Peloponnesi historiam, certe fabulas ejus celeberrimas, jam narraverat libro tertio. Verum denuo ad antiqua illa in hoc libro adscendit, sivi; quod nunc demum singularun Graeciae civitatum historiam ex professo sibi tractandam sumsit, sive quod priscas rerum conversiones paucis comprehendere voluit, antequam ad magnum istum Heraclidarum motum accederet. Idque non tam suo Marte Nicolaus fecerit, quam quod sic fecerat Ephorus, qui initium suae histo(??)iae reditum Heraclidarum posuerat, quemque in hac Historiarum parte Nicolaus ducem sibi selegit. — Quod rem attinet h. I. narratam, cum nostris componere licet Apollodor. II, 1. Alii aliter rem adornarunt.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

33.

p. 374
Exc. De virt.:Ὅτι ἐδόκει φρονήσει τὸ τῶν Ἀμυθαονιδῶν (1) γένος τὸ παλαιὸν ἐν τοῖς Ἕλλησι πρωτεύειν· ὥσπερ καὶ Ἡσίοδός φησιν ἐν τούτοις· Ἀλκὴν μὲν γὰρ ἔδωκεν Ὀλύμπιος Αἰακίδῃσι, νοῦν δ ̓ Ἀμυθαονίδαις, πλοῦτον δ ̓ ἔπορ ̓ (2) Ἀτρείδῃσι. Amythaonidae olim apud Graecos prae ceteris prudentia valuisse videnlur, quemadmodum Hesiodus quoque testatur his versibus: Juppiter Aeacidis robur donavit, opesque Atridis, mentem vobis, Amythaone nali. 33. Cod. Tur. Fol. 154, 7-10 r. 1. Ἀμυθ.] Ἀμαθ. Cod. — 2. Δ ̓ ἕπορ ̓] correx. Viri ddl; δὲ παρ ̓ codex; δέ περ Suidas v. ἀλκῄ, ubi ex nostris Exc. Versus hi afferuntur. V. Hesiod. fr. 163, p. 64 ed. Didot. De Amythaonidis (Biante, Melampo, Amphiarao) v. Apollodor. I, 9, 10 ibique Heyn.; Eckermann. Melampus u. sein Geschlechi. Goetting. 1840.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

34.

p. 374
Exc. De insid.:Ὅτι Αἴγισθος Ἀγαμέμνονα κατείνας τὸν βασιλέα συμβουλῇ τῆς γυναικὸς Κλυταιμνή- στρας, καὶ τὸν Ὀρέστην τὸν τοῦ Ἀγαμέμνονος υἱὸν ἔμελλεν ἀνελεῖν. Τοῦτον δὲ ἐρρύσατο Ταλθύβιος (1) ἐξαρπάσας, καὶ ἐκθέμενος εἰς τὴν Φωκίδα παρὰ Στρόφιον. Δεκάτῳ (2) δ ̓ ἔτει ἐκ Φωκέων ἐλθὼν μετὰ Πυλάδου τοῦ Στροφίου, Αἴγισθον καὶ τὴν μητέρα κτείνας, τῶν Μυκηνῶν ἐβασίλευεν. Ἐλαυνόμενος δὲ ὑπὸ τῶν Αἰγίσθου φίλων, κατὰ δὲ τὸν πλεῖστον λόγον ὑπὸ Ἐρινύων, ὡς ἐναγὴς, θεοῦ κελεύσαντος, εἰς Ἀθήνας ἀφίκετο, καὶ ἐν Ἀρείῳ πάγῳ κριθεὶς ἀπέφυγεν. Αὕτη δίκη φόνου τετάρτη (3) ἐν Ἀθήναις ἐκρίθη. Aegisthus postquam Agamemnonem regem consilio Clytaeemnestrae uxoris interfecerat, Orestem quoque filium Agamemnonis occidere volebat. Hunc vero servavit Talthybius caedi surreptum, et in Phocidem ad Strophium portandum curavit. Unde decimo anno post reversus cum Pylade Strophii filio Aegisthum et matrem interfecit regnoque Mycenarum potitus est. Verum quum ab amicis Aegisthi vel, ut plurimi narrant, a Furiis, utpote caede pollutus, exagitaretur, dei jussu Athenas venit ibique in Areopago judicium subiens absolutus est. Atque hoc quartum fuit de caede judicium, quod Athenis in Areopago institutum est. 34. Cod. Escor. Fol. 77, 26 vso—78, 4 r. — 1. Ἐρρύσατο Ταλθύβιος] Sic etiam Dictys Cret. VI, 2 Pro Talthybio Pindarus Pyth. XI, 25 Arsinoen, Pherecydes (fr. 96) Laodamiam, Aeschylus Coeph. 721 Cilissam nutricem, Sophocles Electram sororem, Euripides paedagogum ponunt. — 2. δεκάτῳ] ὀγδοάτῳ sec. Homer. Odyss. 3, 306.— 3. τετάρτη] Fluxisse haec puto ex Hellanico (fr. 82), qul de Orestis judicio agens simul priora judicia in Areopago habita recenset ap. Schol. Eur. Orest. 1643. Loci corrupti neque Sturzius neque ego olim neque Prellerus (De Hellanico p. 24) medelam attulerunt. Emendandum censeo hunc in modum: Οἱ Ἀθηναῖοι τὴν δίκην (sc. de Oreste) ἔστασαν ἕνδεκα (ἐννέα vulgo) γενεαῖς ὕστερον ἢ (δὲ vgo) Ἄρης καὶ Ποσειδῶν περὶ Ἁλιρροθίου δίκην (supple ἔφυγον vel simile quid.). Εἶτα Κέφαλος ὁ Δηιονέως, ὅστις Πρόκριν τὴν Ἐρεχθέως ἔχων γυναῖκα καὶ ἀποκτείνας ἐξ Ἀρείουπάγου δίκην ὥς δικασθεὶς ἔφυγεν ἐξ γενεαῖς ὕστερον. Μετὰ δὲ τὴν τὴν Δαιδάλου δίκην, ἀδελφιδοῦν τὸν τάλων ἀποκτείναντος δολόεντι θανάτῳ καὶ φυγόντος δίκην τρισὶ γενεαῖς ὕστερον αὕτη ἡ Τυνδαρὶς Κλυταιμνήστρα, Ἀγαμέμνονα ἀποκτείνασα καὶ ὑπὸ Ὀρέστου ἀποκτανθεῖσα, [supple τρισὶ γενεαῖς ὕστερον] συγκροτηθῆναι δίκην τῷ Ὀρέστῃ ὑπὸ Εὐμενίδων παρεσκεύασεν. Videlicet quum quattuor judicia memorentur, et duo tantum temporis intervalla indicentur, aperte desideratur intervallum tertium, ideoque, si recte se habent illae ἓξ γενεαί et τρεῖς γενεαί, quae in vulgatis apponuntur, falsa esse debet summa γεωεῶν ἐννέα. Undecim vero γε(??)εαί, quas reposuimus, optime quadrant. Nam inde a cecrope usque ad Demophontem, sub cujus initio de Oreste judicatum est, ut praeter alios ipse Nicolaus (fr. 34) docet, undecim fuerunt reges sive generationes. Usque ad Cephali judicium sex fuisse dicuntur γενεαί. Judicatum vero esse constat sub Erechtheo II, qui rex est sextus.
375NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

35.

p. 375
Setph. B.:Καρνία, πόλις Ἰωνίας. Νικόλαος τετάρτῳ. Carnia, urbs Ioniae, ut Nicolaus refert ilbro quarto. 35. Urbs aliunde non nota. Recte vero, puto, Holstenius ad Steph. l. l. Carniam, quam Nicolaus dicit, non diversam esse censet a carne, cujus Stephanus meminit v. Κάρνη. Ἔστι δὲ ἄλλη Αἰολίδος, ἧς τὸ ἐθνικὸν Καρναῖος, τὸ κτητικὸν Κάρνιος, τριγενές. Mentionem hujus urbis Nicolaus injecerit de migrationibus Aeolicis loquens, quae Orestis tempore et deinceps in Asiam factae sunt. Nomen urbis in mentem revocat Apollinem Carneum, cujus cultum jam ante Heraclidarum adventum in Peloponneso viguisse inter doctos satis constat.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

36.

p. 375
Exc. De virt.:Ὅτι τὸν Ἀμυκλαῖον νομὸν κατὰ τὰς ὁμολογίας τῷ προδότῃ Φιλονόμῳ ἐξελόντες οἱ Ἡρακλεῖδαι ἀνέμητον ἀφῆκαν. δὲ αἰσχυνόμενος ἐπὶ τῇ προδοσίᾳ, οὐδαμοῦ ἐφαίνετο. Οἱ δὲ Ἡρακλεῖδαι ἀναδασάμενοι καὶ τοῦτον ἐνέμοντο. Ὕστερόν γε μὴν ἀφικομένῳ ἐκ Λήμνου σὺν λαῷ, ὅντινα ἐπὶ τῇ ἴσῃ καὶ ὁμοίᾳ [συνεπήγετο], πάλιν ἀπέδοσαν. Καὶ ὃς τοῖς ἥκουσι διελὼν τὴν γῆν, ᾤκει ἅμα αὐτοῖς βασιλεύων Ἀμυκλῶν. Quum Heraclidae Amyclaecum agrum Plilonomo preditori, ut convenerat, extra sortem reservassent, isque prae pudore admissae proditionis nullibi compareret, Heraclidas instituta iterum divisione eum agrum sorte distribuerunt. Sed postmodum reverso Philonomo cum haud exigua manu, quos, pari et aequo honore et jure proposito, e Lemno adduxerat, Heraclidae ei Amyclaeum agrum concessere. Igitur Philonomus quum agros colonis divisisset, Amyclarum regnum obtinuit. 36. Cod. Tur. fol. 154, 10-17 r. 1. συνεπήγετο] vocem supplevit Corayus; μεθ ̓ ἑαυτοῦ ἦγε suppl. Valesius. Haec ex Ephoro pelita esse saepius viri docti monuerunt. Etenim Strabo VIII, p. 364 ex Ephoro (fr. 18) narrat Eurystheum et Proclem leconicam διελεῖν εἰς ἔξ μέρη, καὶ πολίσαι τὴν χώραν· μίαν μὲν οὗν τῶν μερίδων, τὰς Ἀμύκλας, ἐξαίρετον δοῦναι τῷ προδόντι αὐτοῖς τὴν Λακωνικὴν κτλ. V. Muller. Dor. p. 48 sqq. Nomen Philonomi, quod hoc loco multis lacunis mutilo excidisse videtur, Strabo memorat paullo post p. 365 Ex Lemno colonos Amyclas a Philonomo ductos esse praeter Nicolaum tradit Conon Narr. 31: Φιλόνομος ὁ Σπαρτιάτης προδοὺς Δωριεῦσι δῶρον ἔχει Ἀμύκλας, καὶ συνοικίζει ταύτην ἐξ Ἴμβρου καὶ Λήμνου· τρίτῃ δὲ γενεᾷ στασιάσαντες πρὸς Δωριέας μετανίστανται Ἀμυκλῶν κτλ. Cf. Narr. 47; Pausanias III, 2, 60; Servius ad Aen. X, 364.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

37.

p. 375
Steph. B.:Θόρναξ, ὄρος τῆς Λακωνικῆς. Νικόλαος τετάρτῃ. Thornax mons Laconiae est, ut Nicolaus refert libro quarto. 37. Thornax mons (postea Κοκκύγιος, Pausan. II, 36, 1) clarus erat statua Apollinis, ἀγάλματι Πυθαέως Ἀπόλλωνος κατὰ τὰ αὐτὰ τῷ ἐν Ἀμύκλαις πεποιημένῳ. Pausan. III, 10, 8. De habitu Apollinis illius Amyclaei v. Pausan. III, 19. Repraesentasse Apollinem Carneum censet Müller. Dor. I, p. 358. De Apoll. In Thornace v. Herodot. I, 69. Hesych. v. Θόρναξ. Cf. idem: Θοράτης(?), Ἀπόλλων παρὰ Λάκωσι, quae nescio an huc pertineant.
376NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

38.

p. 376
Exc. De ins.:Ὅτι Τήμενος ὑπὸ τῶν ἑαυτοῦ παίδων ἀπέθανε δι ̓ αἰτίαν τοιάνδε. Ἦσαν αὐτῷ τέτταρες υἱεῖς, Κεῖσος (1) καὶ Φάλκης καὶ Κερύνης (2) καὶ Ἀγαῖος (3), θυγάτηρ δὲ τοὔνομα Ὑρνηθὼ (4), ἥντινα ἔδωκε γυναῖκα Δηιφόντῃ τῷ Ἀντιμάχου τοῦ Θρασυάνορος τοῦ Κτησίππου τοῦ Ἡρακλέους. Στέργων οὖν ταύτην καὶ τὸν γαμβρὸν πολὺ μᾶλλον (5) τοὺς υἱεῖς καὶ εἰς ἅπαντα χρώμενος διετέλει. Ἐπὶ τούτῳ (6) οἱ νεανίσκοι βαρέως φέροντες, ἐξεῦρον κακούργους ἀνθρώπους οὓς (7) ἐπὶ μισθῷ ἔπεισαν τὸν Τήμενον ἀνελεῖν. Ἀγαῖος δὲ νεώτατος οὐ μετεῖχε τοῦ βουλεύματος. Καὶ οἱ μὲν τὸν ἄνθρωπον λουόμενον παρὰ τὸν ποταμὸν ἐν ἐρημίᾳ ἐπιπεσόντες καὶ κατατρώσαντες, ἐκποδὼν ἐγένοντο, ἔτι ζῶντα ὑπὸ θορύβου λιπόντες. δὲ κομισθεὶς εἰς τὸ στράτευμα, ἀγνοῶν τοὺς φονέας θνήσκει, τὴν ἀρχὴν Ὑρνηθοῖ καὶ Δηιφόντῃ καταλιπὼν, καὶ τὰ λόγια φράσας ἅπερ ᾔδει τοῦ πολέμου πέρι. Μετὰ ταῦτα δὲ ζητουμένου τοῦ φόνου, τὸ σύμπαν ἐγνώσθη. Ὅτι ὑπὸ τῶν περὶ Κεῖσον ἐπεβουλεύθη (8), καὶ ἅμα διὰ τὴν Τημένου ἐπίσκηψιν (9) ἐξεώσθησαν ἐκ τῆς ἀρχῆς, Δηιφόντης δὲ καὶ (10) Ὑρνηθῶ ἐβασίλευον διά τε ταῦτα καὶ ὅτι τὰ λόγια ᾔδεσαν, ἐν οἷς τῆς καθόδου ἐλπὶς ἦν. Οἵ γε μὴν παῖδες ἔξαρνοι ἦσαν τὸν φόνον κοὐκ ἄρα (11) ἔμελλον τῆς ἀρχῆς πέρι ἀτρεμήσειν. Τοὐντεῦθεν Δηιφόντης πρῶτον μὲν ὑποπέμψας πρέσβεις κρύφα Τροιζηνίους καὶ Ἀσιναίους καὶ Ἑρμιονεῖς καὶ πάντας ὅσοι τῇδε Δρύοπες ᾤκουν, ἀφίστησι τῶν Ἀργείων ἐθελοντὰς καὶ αὐτοὺς, μὴ τῷ χρόνῳ ὁμοῦ κείνοις ὑπὸ Δωριέων (12) ἐξανασταῖεν. Temenus a filiis suis interfectus est ob causam hujusmodi. Quattuor ei filii erant, Cisus, Phalces, Cerynes et Agaeus; filia autem Hyrnetho, quam in matrimonium dederat Deiphonti, Antimachi, Thrasyanoris, Ctesippi, Herculis. Hanc igitur atque generum quum filiis suis anteferret, iisque ad omnia sociis et consiliariis uti soleret, graviter id ferentes juvenes invenerunt homines quosdam perditos, quos pretio adduxerunt, ut Temenum de medio tollerent. Itaque Temenum lavantem ad fluvium in regione deserta adorti sunt, vulnusque inflixere, sed strepitu territi vivum adhuc relinquentes aufugerunt. Ille vero in castra deportatus, auctores caedis ignorans exspiravit, postquam Hyrnethonem et Deiphontem regni successores designaverat et oracula dixerat, quae de bello comperta habebat. Post haec vero quum de caede inquirentibus lota res patefacta esset, propter insidias patri a Ciso ejusque sociis structas et propter Temeni morientis mandata illi pulsi sunt regno, quod Hyrnethoni et Deiphonti traditum est et ob haec et quod sciebant oraculum spem reditus faciens. Sed filii caedem a se commissam infitias ibant et de regno nequaquam quiescebant. Dehinc Deiphontes primum quidem missis clanculum legalis Troezenlos et Asinaeos et Hermionenses et reliquos qui illic habitabant Dryopes adduxit, ut ab Argivis deficerent, idque haud invitos, metuentes scilicet ne aliquando una cum illis sedibus suis a Doriensibus expellerentur. 38. Cod. Escor. fol. 73, 5-25 r. Rem eandem ex eodem fonte (Ephoro) brevius narrat Diodorus in Exc. De insid. (fr. r. V. tom. II, p. VIII) — 1. Κεῖσος] Κράσσος codex. De variis hujus nominis formis vid. Not. Ad Diodor. l. l. — 2. Κερύνης] sic Diodor. Et Pausanias; κορύνης codex. — .3. Ἀγαῖος] sic etiam Strabo VIII, p. 389 ex Ephoro (fr. 16). De diversa hujus nominis scriptura v. Diodor. fr. 4 not. 6. — 4. Ὑρνηθὼ] ὡρν. Cod.; mox δηιφόντι cod. Genealogiam Deiphontis eodem modo tradit Pausanias II, 19, 1, cujus narratio omnino cum nostra comparanda est, coll. II, 28, 3. — 5. ἢ] supplevi. — 6. Τοῦτο codex. Agaeus, qui non particeps conjurationis fuisse dicitur, una cum Deiphonte Acten sive septemtrionalem Argolidis oram (Epidaurum, Troezenem) obtinebat. Vid. Strabo VIII, p. 389; Ephor. fr. 16. — 7. οὓς] supplevi. — 8. Ὑπὸ... ἐπεβουλεύθη] ὑπὸ τὸν περικισσον ἐβουλεύθη codex. Cisus filiorum erat natu maximus. Pausan. II, 19, 2. — 9. ἐπίσκηψιν] ἐπισκίασιν codex. De re cf. Apollodor. II, 8, 5: Γενομένου δὲ τοῦ φόνου (sc. conflatum esse, nisi Ephorus tradidit, Euripides certe finxisse videtur, si quid colligere licet ex fragmentis p. 795 sqed. Didot. — 10. καὶ] addidi. Μοχ ἐξαρνοίησαν codex. — 11. Κουρκάρα codex. — 12. Δωριέων] Δωριήων vel Δωριένων codex. Asine et Herrnione incolebantur a Dryogibus qui meridionalem Argolidis partem tenebant. Terminos dilionis Dryopicae notat Pausanias II, 28, 2. 36, 5. Vides ex nostro loco Dryopes illos sec. Ephorum jam Temeni temporibus subjectos Doriensibus fuisse. In universum de ratione parum probabili, qua de his omnibus Ephorus exposuit, v. Müller. Dor. I, p. 63 sqq.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

39.

p. 376
Ibidem:Ὅτι Κρεσφόντης (1) πάντων ἐβασίλευσεν τῶν στρατιωτῶν (2)· ὃς ἐπειδὴ διένεμε τὴν γῆν εἰς ε’ (3)*, μετεμέλησε δ ̓ αὐτῷ ἴσου διελόντι εἰς συνετέλουν οἱ λοιποί. Ταῦτα δὲ μεταβουλευσάμενος κινεῖν τὰ πράγματα ἐπειρᾶτο, ἐκ μὲν τοῦ εὐπρεποῦς λέγων ἅπερ καὶ οἱ ἐν Λακεδαίμονι, ὅτι οὐ δίκαιον εἴη τῶν ἴσων μετέχειν τοὺς ἐγχωρίους τοῖς Δωριεῦσι. Συνέβη δ ̓ αὐτῷ πρός τ ̓ ἐκείνους διαβεβλῆσθαι καὶ πρὸς τοὺς Δωριέας, οἳ καὶ τότε (4) αὐτοῦ ἤχθοντο τῇ βίᾳ οὐκ ἀνεχομένου τὸ ἰσόμοιρον καὶ πάλαι δ ̓ αὐτῷ (5) προσεκεκρούκεσαν ἄνευ σφῶν συμβαίνοντι τοῖς ἐγχωρίοις καὶ μετὰ ταῦτα τῶν ἴσων αὐτοῖς μεταδιδόντι· πάντων δὲ μάλιστα [οἱ ἐγχώριοι] ὑφεωρῶντο τὴν μετακόσμησιν τῶν τότε καθεστώτων, πρὸς (6) ἧς ἄμεινον ἡγήσαντο εἶναι ἀνελόντες αὐτὸν κατὰ χώραν ἀτρεμεῖν. Καὶ ἐποίησαν ταῦτα, καὶ Κρεσφόντην (7) μὲν δι ̓ ἐπιβουλῆς ἀπέκτειναν. Ταχὺ δὲ καὶ τοὺς υἱεῖς ἤθελον, οὓς τότε μητροπάτωρ ἅμα τῇ θυγατρὶ κυούσῃ θύειν μέλλων Διὶ ἀκραίῳ (8) εἰς Τραπεζοῦντα μετεπέμψατο· καὶ παρ ̓ αὐτῷ ἔτεκεν θυγάτηρ Αἴπυτον τὸν τρίτον (9), Ἐτεχνάσαντο οὖν οἱ φονεῖς ἀφικόμενοι παρὰ Κύψελον, ὡς ἂν παραλαβόντες τοὺς Κρεσφόντου παῖδας ἀνέλοιεν, λέγοντες ὅτι πατὴρ αὐτοὺς εἰς Μεσσήνην (10) μέτεισιν ἱερὰ θύειν μέλλων εὐκταῖα. δὲ Κύψελος τοὺς μὲν δύο ἐξέπεμψε σὺν αὐτοῖς ἐξαπατηθεὶς, οὓς ἐκεῖνοι κατὰ τὴν ὁδὸν ἀπέκτειναν, τὸν δὲ τρίτον ἄτε νεογενῆ οὐκ ἔδωκε φήσας ἐν σπαργάνοις εἶναι· καὶ οὗτος μὲν παρὰ τῷ μητροπάτορι ἐτρέφετο. Ὅτι Αἴπυτος (11) υἱὸς Κρεσφόντου ἐπεβουλεύθη παρὰ τῶν· ἐμπρησάντων τὴν αὐτοῦ οἰκίαν, καὶ τῆς ἐπιβουλῆς ἀνώτερος γέγονεν. Αὖθις δὲ πάλιν ἐπεβουλεύετο ὑπὸ τοῦ δήμου καὶ αὐτὸς καὶ οἱ ἀπόγονοι, καὶ οὐ διέλιπον ἀλλήλοις διαστασιάζοντες, ἄχρις ὅτου ὑπὸ Λακεδαιμονίων (12) ἠνδραποδίσθησαν. Cresphontes omnibus imperans Messeniis, quum regionem in quinque divisisset civitates, mox poenitebat eum ex aequo inter Dorienses et indigenarum optimates distribuisse regnum, in quod reliquus populus tributa conferebat. Igitur mutata sententia innovare reipubliae formam tentabat, speciosa ratione dictitans eadem tuae Lacedaemonii quoque dicebant, videlicet iniquum esse indigenas pari cum Dorlensibus frui jure. Verum accidit ut eo non apud Messenios modo invidiam sibi contraberet, sed apud ipsos etiam Dorienses, qui et tunc ejus exprobrabant violentiam, qua concessam semel juris aequalitatem non sustineret, et jam olim in eum offenderant, quod invitis ipsis pacta cum indigenis iniisset ac deinde jus aequale iis dedisset. Omnium vero maxime indigenoe status reipublicae commutationem suspectabant, qua potius duxerunt fore, si, Cresphonte interfecto, loco suo manerent immoli Consiliumque exsequentes, Cresphontem ex insidiis occiderunt. Mox vero etiam filios ejus e medio tollere volebant, quos avus maternus (Cypselus) una cum filia sua (Merope) tunc nterum gerente, sacra Jovi Actaeo facturus, Trapezuntem arcersiverat. Apud hunc filia peperit Aepytum tertium. Dolum igitur percussores ad Cypselum profecti excogitarunt, quo liberorum corporibus potiti occidere eos possent. Nuntiarunt patrem eos in Messeniam advocare, ut sacra votiva offerret. His deceptus Cypselus duos filiorum cum iis ablegavit, quos illi in itinere trucidarunt; tertium vero recens natum non tradidit, aiens eum in fasciis adhuc esse. Atque hic quidem apud avum maternum educatus est. Aepytus Cresphontis filius insidiis appetitus est ab iis qui domum ejus incenderunt. Sed salvus tunc evasit. Postea vero iterum insidiae paratae sunt tum ipsi tum prosapiae ejus; ac omnino continuae inter eos discordiae obtinebant, usquedum a Lacedaemoniis oppressi in servitutem redigerentur. 39. Cod. Escorial. Fol. 78, 26 r — 78, vso. — 1. Κρεσφόντης] κρεφόντης cod. — 2. Στρατιωτῶν] Vox procul dubio corrupta. In prima fragmenti parte narratio Nicolai pessime contracta est. Pauca illa, quibus nostra haec illustrare possumus, apponam. Sequitur Nicolaus Ephorum (fr. 20), ex quo haecce affert Strabo VIII, p. 361: Ἔφορος δὲ τὸν Κρεσφόντην, ἐπειδὴ εἷλε Μεσσήνην, διελεῖν φησιν εἰς πέντε πόλεις αὐτὴν, ὥστε Στενύκλαρον μὲν ἐν τῷ μέσῳ τῆς χ[ώρας ταύτης] κειμένην, ἀποδεῖξαι βασίλειον αὑτῷ, [εἰς δὲ τὰς ἄλλας] τῆς βασιλείας πέμψαι, ἐς Πύλον καὶ Ρίον [καὶ Μεσόλαν καὶ] Ὑαμεῖτιν, ποιήσαντα ἰσονόμους πάντας τοῖς Δωριεῦσι τοὺς Μεσσηνίους. Ἀγανακτούντων δὲ τῶν Δωριέων, μεταγνόντα μόνην τὸν Στενύκλαρον νομίσαι πόλιν· εἰς τοῦτον δὲ καὶ τοὺς Δωριέας συναγαγεῖν πάντας. Apollodor. II, 8, 5, 5: Κρεσφόντης δὲ οὐ πολὺν Μεσσήνης βασιλεύσας χρόνον μετὰ δύο παίδων φονευθεὶς ἀπέθανε. Pausanias IV, 3, 7: Κρεσφόντης δὲ ἐν Στενυκλήρῳ τὸν βασιλέα οἰκεῖν κατεστήσατο. Διοικούμενον δὲ αὐτὸν τὰ πολλὰ ἐς χάριν τοῦ δήμου μᾶλλον, οἱ τὰ χρήματα ἔχοντες αὐτόν τε Κρεσφόντην ἐπαναστάντες καὶ τοὺς υἱοὺς ἀποκτείνουσι τοὺς λοιπούς (sc. reliquos, excepto Aepyto). Quae eatenus inter se differunt, quatenus Pausanias nimio plebis studio, Ephorus sive Nicolaus Doriensium studio ab optimatibus Messeniae interfectum Cresphontem perhibent. — 3. Ἐς πέντε] ex voce sequente μετεμέλησε farillime elisimus vocem μέρη h. l. supplendam. Significantius Strabo dicit: πέντε πόλεις. Quarum quattuor exhibent libri mss. Strabonis, qui l. l. mutili omnes sunt. Quintam civitatem e Nicolao (v. fr. 40) supplevit Müllerus Dor. I,— p. 95. Plura deinceps ab excerptore omissa sunt. Hinc illud δὲ post μετεμέλησε. — 4. Καὶ τότε] καί ποτε codex. — 5. αὐτῷ] αὐτὸ cod. In seqq. Supplevi: οἱ ἐγχώρριοι. — 6. Πρὸς] fortasse πρὸ; sed vel sic inusitata foret locutio. — 7. Κρεσφόντην] καρεσφόντη codex. Caedis auctor secundum Hyginum fab. 137 et 184 et Apollodorum l. l. Polyphontes fuit, qui deinde regno potitus est, et Meropen, occisi uxorem, in matrimonium duxit. Hygini narratio ex Euripidis Cresphonte fabula (vide Eurip. fr. p. 726 ed. Didot) manaverit. Secundum Nicolaum Merope una cum Aepyto apud Cypselum versabatur. Igitur eam non duxerit Polyphontes. Apollodorus Meropen Cypselo Aepytum educandum tradidisse narrat. Apud Hyginum pro Aepyto nominatur Telephontes (fortasse leg. Cresphontes; certe apud Euripidem nomen filio erat Cresphonti), quem mater absconse ad hospitem in Aetoliam mandavit. — 8. ἀκραῖος] Ζεὺς ἀκραῖος in numo ap. Eckhel. D. N. II, p. 502, citante B. Hase in Steph. Thes. 8. v. Idem nomen pro ἀκταῖος ap. Dicaearch. fr. 60, p. 263, restitui vuit Osannus. Frequens aliorum numinum epitheton. — 9. Τὸν τρίτον] num filium tertium? At tum dixisset auctor τρίτον ἔτεκεν... Αἴπυτον, ut ap. Apollodor. l. l.: τρίτον γὰρ ἔχουσα παῖδα Μερόπη καλούμενον Αἴπυτον. Intellige Aepytum, qui hujus nominis tertius est. Stemma dat Pausanias VIII, 5, 4: Elatus; Aepytus (1) et stymphalus; Agamedes Stymphali f.; Cercyon; Hippothous; Aepytus (II); Cypselus; Merope; Aepytus (III). — 10 αὐτοῦ εἰς Μεσσήνην ἐν μέτεισιν codex. — 11. Αἴπυτος] Aepytum hunc patris caedem ultum esse traditur ap. Apollodorum, Hyginum (coll. fragm. Euripid. l. l.), Pausaniam IV, 3, 8, ubi haec: Ὁ δὲ Αἴπυτος... ὡς ἀνὴρ ἐγένετο, οἱ Ἀρκάδες (duce Holaeo, Cyrseli filio, VIII, 5, 7) κατάγουσιν αὐτὸν ἐς Μεσσήνην. Συγκατήγαγον δὲ καὶ οἱ λοιποὶ βασιλεῖς τῶν Δωριέων, οἴ τε Ἀριστοδήμου παῖδες καὶ Ἴσθμιος (1. Κίσσος Vel Κίσσιος) ὁ Τημένου. Αἴπυτος δὲ ὡς ἔβασίλευσεν, ἐτιμωρήσατο μὲν τοῦ πατρὸς τοὺς φονέας, ἐτιμωρήσατο δὲ καὶ ὅσοι τοῦ φόνου παραίτιοι καθειστήκεσαν· προσαγόμενος δὲ τοὺς ἐν τέλει τῶν Μεσσηνίων θεραπείαις, ὅσοι δὲ ἦσαν τοῦ δήμου, δωρεαῖς, ἐς τοσοῦτον προέβη ὡς καὶ τοὺς ἀπογόνους Αἰπυτίδας ἀντὶ Ἡρακλειδῶν καλεῖσθαι. Aeryti filius Glaucus, item vir optimus ac piissimus fuit; successores ejus Isthmias, Dotades, Sybotas, phintias, ascrorprum institutione structisque templis sunt clarissimi. Sic Pausanias; quem Messeniorum sacerdotum narrationem reddere vix dubium esse potest. Contra Ephorus sive Nicolaus contraria plane (de quibus aliunde non constat) tradens, ex Lacedaemoniorum narratione pendere videtur. Conferri possit Isocratis commentum in Archidamo § 23 et 31 p. 78 3d. Didot. Ubi Cresphontis liberi occiso patre, Spartam aufugiunt ἐξιοῦντες βοηθεῖν τῷ τεθνεῶτι καὶ τὴν χώραν διδόντες ἡμῖν κτλ. — 12. Λακεδαίμονι cod.
378NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

40.

p. 378
Stephan. Byz.:Μεσόλα, πόλις Μεσσήνης, μία τῶν πέντε. Νικόλαος τετάρτῳ. Mesola, urbs Messeniorum, una ex quinque. Nicolaus libro quarto.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

40.

p. 378
Stephan. Byz.:Ὑάμεια, πόλις Μεσσήνης, τῶν πέντε μία. Hyamia, urbs Messeniae, ex quinque una. 40. Cf. fr. 39, not. 2. Hyamiae mentio ex eodem Nicolao manare putanda est.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

40.

p. 378
Stephan. Byz.:Νηρίς, πόλις Μεσσήνης. Νικόλαος τετάρτῳ. Neris, urbs Messeniae. Nicolaus quarto. — Nerin Messeniae urbem etiam Suidas (e Stephano) memorat; aliunde non nota est. Vicum quendam Νῆριν ad Parnonem montem in confinils Laconicae et Argolidis affert Pausanias II, 38, 6.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

41.

p. 378
Exc. De insid.:Ὅτι Φείδων κατὰ φιλίαν στασιάζουσι Κορινθίοις βοηθῶν, ἐπιθέσεως (1) ἐκ τῶν ἑταίρων γενομένης, ἀπέθανες. Ὅτι Κορίνθῳ, ἐξ οὗ Κόρινθος πόλις, ὑπὸ τῶν ἐγχωρίων ἐξ ἐπιβουλῆς σφαγέντι, Σίσυφος ἀμύνων τούς τε αὐτόχειρας ἐτιμωρήσατο, καὶ ἀντὶ τούτου βασιλεὺς γίνεται (2). Phidon propter amicitiam Corintbiis seditione laborantibus auxilians, aggressione a factionis sociis facta, occubuit. Corinthum, a quo Corinthus urbs nomen habet, ab indigenis per insidias occisum ulciscens Sisyphus percussores punivit, et pro eo rex creatus est. 41. Cod. Escor. Fol. 78, 21-26 vso. — 1. Ἐπιθέσεως] ἐπὶ θέσεως codex. Phidon num est Φείδων ὁ Κορίνθιος, ὣν νομοθέτης τῶν ἀρχαιοτάτων, ut Aristoteles (Polit. II, 4, 6) tradit?—2. Aliter de his tradit Eumelus apud Pausan. II, 3. 11, ubi regnm series haec est: Aeetes Solis f.; Buno Mercurii f., Epopeus Aloei f., Marathon Epopei f., Corinthus Marathonis filius. Corintho, a quo Ephyra deinceps Corinthus nominata est (II, 1, 1; cf. Heraclid. Pont. fr. 5, p. 212), absque liberis mortuo, Medea ex Iolco in regnum vocatur, quae Iasoni regia negotia committit, et postea cum Iasone Colchos rediens Sisypho imperium tradit.

ΙΣΤΟΡΙΑΙ

ΙΣΤΟΡΙΑΙ
ΕΚ ΒΙΒΛ. Ε’
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

42.

p. 378
Stephan. Byz.:Ἀρκαδία· ἐκαλεῖτο δὲ Πελασγίη, ὡς Νικόλαος πέμπτῃ. Arcadia olim Pelasgia vocabatur, ut Nicolaus reftert libro quinto. 42. Cf. Charax ap. Stephan. Byz. v. Παρρασία.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

43.

p. 378
Exc. De virt.:Ὅτι Λυκάων Πελασγοῦ υἱὸς, βασιλεὺς Ἀρκάδων, ἐφύλαττε τὰ τοῦ πατρὸς εἰσηγήματα ἐν δικαιοσύνῃ. Ἀποστῆσαι δὲ (1) βουλόμενος καὶ αὐτὸς τῆς ἀδικίας τοὺς ἀρχομένους, ἔφη τὸν Δία ἑκάστοτε φοιτᾶν παρ ̓ αὐτὸν, ἀνδρὶ ξένῳ ὁμοιούμενον εἰς ἔποψιν τῶν δικαίων τε καὶ ἀδίκων. Καί ποθ ̓, ὡς αὐτὸς ἔφη, μέλλων ὑποδέχεσθαι τὸν θεὸν, θυσίαν ἐπιτελεῖν (2). Τῶν δὲ υἱῶν αὐτοῦ (3) πεντήκοντα, ὥς φασιν, ὄντων ἐκ πολλῶν γυναικῶν, βουλόμενοι γνῶναί τινες οἱ τῇ θυσίᾳ παρόντες, εἰ τῷ ὄντι θεὸν μέλλουσι ξενοδοχεῖν, θύσαντές τινα παῖδα, ἐγκατέμιξαν τοῖς ἱερείου (4) κρέασιν, ὡς οὐ λήσοντες, εἴπερ ὄντως θεὸς ἔπεισιν. Ὑπὸ δὲ τοῦ δαιμονίου χειμώνων μεγάλων καὶ κεραυνῶν ῥαγέντων, φασὶ τοὺς αὐτόχειρας ἅπαντας τοῦ παιδὸς ἀπολέσθαι (5). Lycaon Pelasgi filius, Arcadum rex, patris praeceptis obtemperans, justitiam colebat; quumque subditos ab omni fiagitio avertere vellet, affirmavit Jovem peregrini hominis specie quotidie domum suam ventitare, ut recte aut secus facta inspiceret. Ac semel deum, ut aiebat, hospitio excepturus quum sacrificium appararet, ex filiis, quos quinquaginta ex variis susceptos mulieribus habebat, ii, qui sacrificio intererant, quum certo scire vellent an vere praesentem deum hospitio essent excepturi, pueri cujusdam membra carnibus victimae miscuere, rati , ita deprehensum iri, an revera deus adsit. Verum subito immissis coelitus procellis ac fulminibus, cunctos, qui puerum jugulaverant, interiisse aiunt. 43. Cod. Tur. Fol. 154, 17-29 r. Eadem suidas v. Λυκάων. — 1. δὲ] Suidas; in cod. Deest. — 2. ἐπιτελεῖν] sic codex; Valesius tacite posuit ἐπιτελεῖ. Suidae codd. ABVE item ἐπιτελεῖν pro vulgata ἐπιτελεῖ exhibent «Ratio structurae, Bernhardyus ait, minime recondita (v. nostra De Syntaxi gr. p. 464 sq.), sed quae peritissimis hominibus frandi fuerit, ut Reiskio in Dion. Chrysostom. Tom. I, p. 325.» — 3. αὐτοῦ] vocem hanc et codex et Suidas praehent; Valesius omisit. — 4. ἱερείου] sic suidas; ἱεροῦ codex. — 5. Apollodor. III, 3, 2, 1,: Ἔνιοί φασι διὰ τὴν τῶν Λυκάονος παίδων δυσσέβειαν γεγενῆσθαι τὸν κατακλυσμόν. Cf. Hygin. Fab. 176; Tzetzes ad Lycophr. 488; schol. Eurip. Or. 1646. Facinus istud ad ipsum Lycaonem transferunt Ovid. Met. I, 198, Eratosth. Cataster. c. 8, alii. Cf. Pausanias VIII, 2, 1.
379NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

44.

p. 379
Steph. Byz.:Βωταχίδαι (1), τόπος Ἀρκαδίας, ἀπὸ Βωτάχου. Νικόλαος πέμπτῃ· «Ἰοκρίτου δὲ τοῦ Λυκούργου Βώταχος, ἀφ ̓ οὗ τόπος Βωταχίδαι ἐν τῇ Τεγέᾳ ἐκλήθη.» Botachidae locus est in Arcadia ita dictus a Botacho, ut scribit Ncolaus Damascenus libro quinto: «Iocriti Lycurgo nati filius Botachus, a quo Botacbidae locus in Tegeatica ditione nomen habet.» 44. 1. Βωταχίδαι] demus Tegeaticus, quem Πωταχίδας dicit Pausan. VIII, 45, 1. «Verior scriptura si est Βωταχίδαι, nomen non dubitem forma tantum, non origine differre cum Βουτακίδης, quod v.» L. Dindorf. In Steph. Thes. v. Βωταχ. De locrito Lycurgi Arcadis f. aliunde non constat.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

44.

p. 379
Idem:Παρώρεια, πόλις Ἀρκαδίας. Λέγεται δὲ καὶ Παρωραία. Οἱ πολῖται Παρωρεῖς. Νικόλαος Παρωρεάτας (2) φησίν. Parorea oppidum est Arcadiae, quod etiam Paroraea dicitur. Incolae ejus Parorenses dicuntur. Nicolaus vero eos Paroreatas dicit. — 2. Παρωεάτας] sic etiam Herodotus IV, 148, 4 (Παρωρεήτας).
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

45.

p. 379
Idem:Μεσημβρία, πόλις Ποντική. Νικόλαος πέμπτῳ. Ἐκλήθη ἀπὸ Μέλσου. Βρίαν γὰρ τὴν πόλιν φασὶ Θρᾷκες. Ὡς οὖν Σηλυμβρίας τοῦ Σήλυος πόλις, Πολτυμβρία Πόλτυος, οὕτω Μελσημβρία Μέλσου πόλις, καὶ διὰ τὸ εὐφωνότερον λέγεται Μεσημβρία. Mesembria urbs est Thraciae a Melse sic nominata. Nicolaus quinto. Thraces enim urbem appellant βρίαν. Itaque ut Selymbria dicta est urbs a Selye condita, itemque Poltymbria a Poltye, sic a Melse Melsembria primum vocata est, post euphoniae causa Mesembria. 45. Cf. Strabo VII, p. 319: Μεσημβρία, Μεγαρέων ἄποικος, πρότερον Μενεβρία, οἶον Μενάπολις, τοῦ κτίσαντος Μένα καλουμένου, τῆς δὲ πόλεως βρίας (cf. Hesych v. Βρία) καλουμένης Θρᾳκιστί· ὡς καὶ ἡ τοῦ Σήλυος πόλις Σηλυβρία προσηγόρευται, ἥ τε Αἶνος Πολτυοβρία ποτὲ ὠνομάζετο. Mesembria a Megarensibus et Chalcedoniis Darii Hystaspis tempore condita dicitur ap. Anonym. Peripl. Pont. Euxin. p. 14 et Herodot. VII, 108. Ex Stephani loco atque inde quod quinto libro Nicolai eam memoratam vidmus, colligimus Messembriam multo ante conditam, Darii vero temporibus Megarensium colonia frequentatam esse.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

46.

p. 379
Socrates Hist. Eceles. VII, 25:Χρυσόπολις ἐπίνειον ἀρχαῖόν ἐστιν, κεῖται μὲν ἐν ἀρχῇ τοῦ Βοσπόρου, μέμνηνται δὲ αὐτοῦ πολλοὶ τῶν παλαιῶν συγγραφέων, καὶ Στράβων τε καὶ Δαμασκηνὸς Νικόλαος καὶ ἐν λόγοις δὲ θαυμαστὸς Ξενοφῶν ἐν τῇ ἕκτῃ τῆς Κύρου ἀναβάσεως. Chrysopolis, navale antiquum, quod situm est ad ostium Ponti. Meminerunt ejus complures veterum auctores, inter eosque etiam Strabo, nec non Nicolaus Damascenus atque scriptis suis admirabilis ille Xenophon in Cyri expeditionis libro sexto (cap. 3, 15, et 6, 38). 46. Cf. Xenophon Exp. VI, 3, 16; Strabo XII, p. 563; Plinius V, 32, Ammian. Marcellin. XXII, 12. Ephorus, Theopompus et Dionysius Byzantius ap. Steph. Byz. v. Χρυσόπολις, ubi secundum plurimos urbs nominata esse dicitur a Chrysi filia Chryseide.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

47.

p. 379
Steph. Byz.:Σίφνος, περὶ τὴν Κρήτην νῆσος ἀπὸ Σίφνου τοῦ Σουνίου, ὡς Νικόλαος πέμπτῳ. Ἐκαλεῖτο δὲ πρότερον Μερόπη (1). Siphnus insula est circa Cretam sic dicta a Siphno Sunii filio, sicut narrat Nicolaus libro quinto. Prius insula Merope appellabatur. 47. 1. Cf. Plinius IV, c. 12: Siphnus ante Meropia et Acis appellata. Cf. Eustath. Et schol. Ad Dionys. 525.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

47.

p. 379
Idem:Σκύρος νῆσος, περὶ ἧς Νικόλαος ἐν πέμπτῳ· «Σκύρον δὲ τὸν μὲν παλαιὸν ᾤκουν Πελασγοί τε καὶ Κᾶρες.» Scyrus insula est, de qua Nicolaus libro quinto baec scribit: «Scyrum vero, inquit, olim quidem Pelasgi tenuere et Cares.»
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

47.

p. 379
Idem:Ἀμοργός, νῆσος μία τῶν Κυκλάδων, ἔχουσα πόλεις τρεῖς, Ἀρκεσίνην, Μινώαν, Αἰγιάλην. Ἐκαλεῖτο δὲ καὶ Παγκάλη καὶ Ψυχία ... Νικόλαος δ ̓ Ἀμόργην αὐτὴν καλεῖ, ἥντινα Καρκήσιος, ἀνὴρ Νάξιος, ᾤκισε, καὶ Καρκησίαν ὠνόμασε. Amorgus insula una est e Cycladibus: urbes babet tres, Arcesinen, Minoam, Aegialen: prius Pancale et Psychia appellata. Eam Nicolaus Amoigen vocat, quam a Carcesio quodam Naxio colonis frequentatam vocatamque Carcesiam prodit.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

48.

p. 379
Idem:Ἀγαμήδη, τόπος περὶ Πύρραν τῆς Λέσβου ἀπὸ Ἀγαμήδης τῆς Μακαρίας τῆς καὶ Πύρρας ἐπικληθείσης. Ἔστι καὶ κρήνη Ἀγαμήδηδ, ὡς Νικόλαος ε’ (1). Agamede locus est juxta Pyrrbam oppidum Lesbiorum, cui ab Agamede Macariae (quae et Pyrrha dicta est) filia nomon inditum est. Est etiam fons Agamede dictus, ut scribit Nicolaus libro quinto.48. ε’] sic codd. Palatin. Et Perusin. Pro vulgata ἐννάτῳ, idque recte haud dubie, quum ex reliquis hujus libri fragmentis appareat egisse h. l. Nicolaum de insulis maris Aegaei aliisque locis, a Pelasgis, Carbus, Lelegibus maximam partem insessis et post reditum Heraclidarum Peloponnesi colonis frequentatis. — De Agamede cf. Plinius V, 39.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

48.

p. 379
Idem:Ὑπερδέξιον, χώριον Λέσβου, ἐν Ζεὺς ὑπερδέξιος καὶ ὑπερδεξία Ἀθηνᾶ. Ἐθνικὸν Ὑπερδέξιος ... Νικόλαος δὲ πληθυντικῶς Ὑπερδεξίους φησίν. Hyperdexion locus est in insula Lesbo, in quo Jupiter Hyperdexius et Minerva eodeni cognomine coluntur. Nicolaus plurali numero Hyperdexios vocat incolas loci.
380

ΙΣΤΟΡΙΑΙ

ΙΣΤΟΡΙΑΙ
[ΕΚ ΒΙΒΛ. Ϛʹ]
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

49.

p. 380
Exc. De ins.:Ὅτι Ἀδυάττεω τοῦ Λυδῶν βασιλέως παῖδες δίδυμοι, Καδὺς καὶ Ἄρδυς· τούτοις κατέλιπε τὴν ἀρχὴν, καὶ ὁμοῦ ἐβασίλευον ἀμφότεροι στέργοντες ἀλλήλους καὶ αὐτοὶ ὑπὸ τοῦ πλήθους στεργόμενοι. Καί πως τοῦ Καδύος (1) γυνὴ, Δαμοννὼ (2) λεγομένη, ὑπό τινος ἀνεψιοῦ τοῦ ἀνδρὸς, Σπέρμου (3) ὄνομα, μοιχευθεῖσα, σὺν ἐκείνῳ θάνατον ἐβουλεύετο τῷ ἀνδρί· δοῦσα δὲ αὐτῷ φάρμακον ἔκτεινε μὲν οὕ, εἰς νόσον δ ̓ ἐνέβαλεν. Θεραπευθεὶς δ ̓ ὑπὸ ἰατροῦ Καδὺς ῥᾷον ἔσχεν. Ἐκ τούτου τὸν ἰατρὸν ἀνελεῖν βουλομένη γυνὴ, φάρμακα μὲν αὐτῷ οὐκ ἔκρινε διδόναι διὰ τὴν τέχνην, βόθρον δ ̓ ἐν τῇ οἰκίᾳ ὀρύξασα καὶ ἐπιπολῆς αὐτὸν ἄδηλον ποιήσασα (4), κλίνην καθύπερθεν ἔστρωσεν καὶ ἄλλας (5) ἐφεξῆς. Καλέσασα δ ̓ αὐτὸν ἐπὶ δεῖπνον, ἐλθόντα κατέκλινεν ἵναπερ βόθρος ἦν. Οἰχομένου δὲ κάτω, ἀπαμησαμένη τὴν γῆν ἄδηλον ἐποίησεν. Μετ ̓ οὐ πολὺ δὲ καὶ Καδὺς ἀπέθανεν· αὐτὴ δὲ σὺν τῷ μοιχῷ πρῶτον μὲν ἐξελαύνει τὸν ἐκείνου ἀδελφὸν Ἄρδυν, πολλοὺς Λυδῶν χρήμασι θεραπεύσασα (6), ἔπειτα συνῴκησεν αὐτῷ καὶ βασιλέα ἀπέδειξεν. δὲ Ἄρδυς ἐξαπιναίως (7) φυγὼν ὁμοῦ γυναικί τε καὶ θυγατρὶ (8), οὕτω σφόδρα ἐπενήτευσεν, ὥστε ἐν Κύμῃ ἁμαξοπηγῶν (9) διέζη, ὕστερον δὲ πανδοκεύων. Φασὶ δ ̓ αὐτὸν τοὺς ἐγκαταγομένους (10) Λυδῶν φιλανθρωπευόμενον, φίλους πάντας ἀποπέμπεσθαι. Τῷ δὲ μοιχῷ Σπέρμῳ οὐκ ἤρκεσε ταῦτα δράσαντι, ἀλλὰ καὶ ἐς Κύμην πέμψας τινὰ λῃστὴν, Κέρσην ὄνομα, κτεῖναι τὸν ἄνδρα παρεκελεύετο. δὲ ὑπέστη τὸ ἔργον ἐπὶ τῷ γῆμαι τοῦ Σπέρμου τὴν θυγατέρα καὶ χιλίους στατῆρας λαβεῖν δωρεάν. Ἀφικόμενος δ ̓ Κέρσης εἰς Κύμην κατήγετο ἐν τῷ Ἄρδυος πανδοκείῳ· δὲ αὐτὸν ὁμοίως (11) ἐθεράπευε, καὶ τοῖς τε ἄλλοις ἠρέσκετο Κέρσης καὶ δὴ καὶ τῆς θυγατρὸς αὐτοῦ διακονούσης (12) ἠράσθη· καί πως αὐτὸν (13) εἰς γάμον αἰτεῖται τὴν κόρην ἐπὶ τῷ τὰ μέγιστα ὑπ ̓ αὐτοῦ εὖ πείσεσθαι. δ ̓ ἄλλως ὠκ ἂν διδοὺς (14) διὰ τὴν φαυλότητα τἀνθρώπου, ἐπ ̓ εὐγενείᾳ μέγα φρονῶν, ὅμως διὰ τὴν ὑπόσχεσιν δώσειν ὡμολόγησεν. Ὡς δὲ ταῦτα συνέθεντο, πᾶσαν αὐτῷ κατεῖπεν Κέρσης τὴν ἀλήθειαν, ὅτι οἴκοι ἀναπεισθεὶς ὑπὸ Σπέρμου ἐπὶ τῷ γάμῳ τῆς ἐκείνου θυγατρὸς ἀνελεῖν τὸν Ἄρδυν, ἕτοιμος δὲ νῦν εἶναι τὴν (16) Σπέρμου κεφαλὴν κομίσας, ἐπὶ τούτοις τὴν Ἄρδυος γῆμαι θυγατέρα. Ὡς δὲ συνεπένευσεν (17), ἐκέλευσεν αὐτὸν ἀποκείρασθαι τέως κομῶντα, κατασκευάσας δὲ ξυλίνην κεφαλὴν ἐοικυῖαν τῇ (18) Ἄρδυος, καὶ τὰς κόμας αὐτῇ προσπλάσας, ἴετο εἰς Λυδίαν. Ἀφικόμενος δὲ τῷ Σπέρμῳ πυνθανομένῳ περὶ ὧν αὐτὸν ἔπεμψεν, ἔφη· «Πάντα διαπέπρακται,» καταθεὶς πρότερον τὴν κεφαλὴν ἐν οἰκίσκῳ. Κελεύσαντος δὲ τοῦ Σπέρμου δεῖξαι τὴν κεφαλὴν ἣν ἐκόμισεν, ἔφη ἄτοπον εἶναι πολλῶν ὁρώντων (19) δεικνύναι, ἀλλὰ παρελθόντα αὐτὸν ἐς τὸ οἴκημα ἐκέλευσεν ὁρᾶν μόνον μετὰ μόνου. Καὶ ὃς ἐπείσθη, καὶ (20) δείξαντος αὐτῷ χαμαὶ κειμένην, ἐπέκυπτεν ὡς καταμάθοι· ἐν τῷδε ξίφει αὐτὸν παίσας κατέβαλεν, καὶ τὴν κεφαλὴν ἀποτεμὼν διεξέπεσε διὰ τῆς θύρας, καὶ ἔξω πρὸς τὸν Ἄρδυν ἠπείγετο. Οἱ δὲ πρὸς ταῖς θύραις Λυδοὶ τέως μὲν, εἰσελθόντος τοῦ Σπέρμου, προσέμενον· ὡς δ ̓ οὐκ ἐξῄει πολλοῦ χρόνου διαγενομένου, εἰσελθόντες ὁρῶσι χαμαὶ νεκρὸν κείμενον, κεφαλὴν οὐκ ἔχοντα. Γνόντες δὴ τὸ γεγονὸς ἡσυχίαν ἦγον, ἐπιχαίροντες αὐτῷ· ἦν γὰρ δὴξ κάκιστος, καὶ ἄλλως βασιλεύοντος αὐτοῦ ηὔχμησεν γῆ. Σπέρμος (21) μὲν οὕτως ἐτελεύτησεν βασιλεύσας ἔτη δύω· ἐν δὲ τοῖς βασιλείοις (22) οὐκ ἀναγράφεται. Κέρσης δὲ φεύγων εἴς τι καπηλεῖον ἀφίκετο· ἐγκαταχθεὶς δὲ, ἅτε περιχαρὴς τῷ ἔργῳ, εἰς μέθην ὥρμησε, καὶ τῷ καπήλῳ πάντα διηγήσατο, καὶ τὴν κεφαλὴν ἔδειξε τοῦ Σπέρμου. δὲ συμφρονήσας ὅτι ἐκ τούτων Ἄρδυς βασιλεύσει, τὸν Κέρσην μεθύσας πολλῷ οἴνῳ ἀπέκτεινεν, καὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ τε καὶ τοῦ Σπέρμου λαβὼν, εἰς Κύμην ἦλθε παρὰ (23) τὸν Ἄρδυν. Ἐν φροντίδι δ ̓ αὐτῷ ὄντι περὶ τούτων ἔλεξεν ὅτι ἀγαθὰ μέγιστα ἥκοι κομίζων. δὲ, «Πῶς; Σπέρμον (24) ἄρα τεθνηκέναι καὶ Κέρσην οὐκ ἔσεσθαί μοι γαμβρόν; ἐμοὶ γὰρ ταῦτα μέγιστά ἐστιν.» Ἀποκρίνεται Θυεσσὸς (25), τοῦτο γὰρ ἦν ὄνομα τῷ καπήλῳ, «Ἀλλὰ ταῦτα δὴ ταῦτα φέρω·» καὶ ἅμα δείκνυσιν ἀμφοτέρας τὰς κεφαλάς. δὲ ἡσθεὶς (26) ἐκέλευεν αἰτεῖν αὐτὸν τι θέλοι ἀντὶ τούτων. Θυεσσὸς δ ̓ εἶπεν· «Οὔτι (27) σὲ οὔτε τὴν θυγατέρα οὔτε χρυσὸν αἰτῶ, ἀλλά μοι τὸ καπηλεῖον τοὐμὸν ἀτελὲς ἔχειν δὸς, ὅταν βασιλεὺς γένῃ.» Καὶ ὃς ἔδωκεν αὐτῷ. Καὶ Θυεσσὸς ἀνὰ χρόνον ἐκ τοῦ καπηλεύειν ἐπλούτησεν· καὶ ἀπὸ τούτου ἀγορὰν πλησίον αὐτοῦ καὶ Ἑρμαῖον εἵσατο (28), Θυεσσοῦ λεγόμενον. Λυδοὶ δὲ Ἄρδυν ἐπὶ βασιλείαν καλοῦσιν ἀγγέλους τε ἄλλους πέμψαντες καὶ τῶν Ἡρακλειδῶν τινάς. Κατελθὼν δὲ Ἄρδυς ἐβασίλευσεν μετὰ Ἀλκίμιον (29) πάντων ἄριστα, καὶ σφόδρα γίνεται Λυδοῖς καταθύμιος καὶ φιλοδίκαιος. Συνηρίθμησε δὲ καὶ τὸν Λύδιον στρατὸν Ἄρδυς· ἦν δ ̓ ἱππότης πλεῖστος, καὶ εὗρεν, ὥς φασι, μυριάδας γ’ ἱππέων. Ἄρδυϊ δὲ γηράσκοντι ἤδη προσφιλέστατος ἦν Δάσκυλος Γύγεω γένος Μερμνάδης. Οὗτος ἅπασαν ὡς εἰπεῖν τὴν Λυδῶν ἀρχὴν διὰ χειρὸς εἶχε. Δείσας οὖν Ἀδυάττης Ἄρδυος, μὴ, τοῦ πατρὸς τελευτήσαντος, ἐκεῖνος (μὲν) πάνθ ̓ ὑφ ̓ ἑαυτῷ ποιήσαιτο, ἀποκτείνει (31) κρύφα Δάσκυλον. δ ̓ ἐκείνου γυνὴ κύουσα ἔφυγεν εἰς Φρυγίαν, ὅθεν καὶ ἦν, δείσασα τοὺς φονέας τοῦ ἀνδρός. Ὡς δὲ ταῦτα ᾔσθετο Ἄρδυς, σφόδρα ἠχθέσθη (32), καὶ Λυδοὺς ἐκάλεσεν εἰς ἐκκλησίαν· καὶ αὐτὸς εἰς τούτους κομισθεὶς (δεμνιοπετὴς (33) γὰρ ἦν ὑπὸ γήρως) κατηγόρει τῶν αἰτίων, οὐδὲν εἰδὼς οἵτινες ἦσαν, καὶ Λυδοὺς παρεκάλει ζητεῖν τὸν Δασκύλου φόνον, ἐπηρᾶτό τε (34) μυρία τοῖς φονεῦσι καὶ τέλος ἀνεῖπεν ἐξεῖναι τῷ χρῄζοντι κτείνειν αὐτοὺς εἰ ἀνεύροι. Ἄρδυς μὲν οὖν βασιλεύσας ο’ ἔτη (35) θνήσκει. Ἐπὶ Μήλεω (36) δὲ βασιλεύσαντος Λυδῶν σφόδρα ἐλίμηνε Λυδία· καὶ οἱ ἄνθρωποι ἐπὶ μαντείας ἐτράποντο (37). Τοῖς δ ̓ ἐσήμαινε τὸ δαιμόνιον δίκας πράττεσθαι τοῦ Δασκύλου φόνου παρὰ τῶν βασιλέων. Ταῦτα ἀκούσας παρὰ τῶν χρησμολόγων, καὶ ὅτι δεῖ φεύγοντα ἐπὶ γ’ ἔτη καθήρασθαι τὸν φόνον, ἔφυγεν ἐθελουσίως εἰς Βαβυλῶνα. Ἔπερμψε δὲ καὶ εἰς Φρυγίαν παρὰ τὸν Δασκύλου παῖδα, Δάσκυλον καὶ αὐτὸν ὄνομα, ὅντινα μήτηρ ἐν γαστρὶ ἔχουσα ἔφυγε, κελεύων εἰς Σάρδεις ἀφικνεῖσθαι καὶ δίκας δέχεσθαι τοῦ πατρῴου φόνου παρ ̓ αὐτῶν· οὕτως γὰρ ἐθέσπιζον οἱ μάντεις. δὲ οὐκ ἐπείσθη, λέγων μὴ ἑωρακέναι τὸν πατέρα· κυεῖσθαι γὰρ ἔτι ὅτε ἀνῄρητο· οὔκουν προσήκειν αὐτῷ ταῦτα πολυπραγμονεῖν. Μήλης δὲ φεύγων τὴν ἀρχὴν ἐπίστευσε Σαδυάττῃ τῷ Κάδυος, γένος ὄντι τὸ ἀνέκαθεν ἀπὸ Τύλωνος, ὅστις (38) φεύγοντα ἐπετρόπευσε, καὶ κατιόντα ἐκ Βαβυλῶνος ἐδέξατο μετὰ τρία ἔτη, καὶ τὴν βασιλείαν οἱ ἀπέδωκε πιστῶς. Βασιλεύοντος δὲ (39) Μύρσου (40), Δάσκυλος Δάσκύλου τοῦ σφαγέντος ὑπὸ Σαδυάττεω (41), μὴ τὴν ἐπιβουλὴν εἰς ἑαυτὸν ἐπισπάσηται ὑπὸ τῶν Ἡρκαλειδῶν φοβηθεὶς, ἐκ Φρυγίας φεύγων ᾤχετο εἰς Σύρους τοὺς ἐν τῷ Πόντῳ ὑπὲρ Σινώπης οἰκοῦντας· ἐκεῖ δὲ καταμείνας γυναῖκα τῶν ἐγχωρίων ἔγημε Σύραν, ἐξ ἧς αὐτῷ γίνεται Γύγης. Ὅτι Σαδυάττης (42) ἔσχατος βασιλεὺς Λυδῶν κατελύθη τρόπῳ τοιούτῳ. Ἦν τις ἐν Σάρδεσι Δασκύλου θεῖος τοῦ εἰς Πόντον ἀποχωρήσαντος, Ἄρδυς ἄνομα, Γύγεω παῖς· οὗτος Σαδυάττῃ τῷ βασιλεῖ ἐνέτυχεν (43) ἀχθόμενος ἀτεκνίᾳ δοῦναί οἱ μεταπεμψαμένῳ Δάσκυλον ἐκ τοῦ Πόντου θέσθαι παῖδα, ὡς μὴ ἔρημος αὐτοῖς οἶκος γένοιτο, αὐτοῦ μὲν ὄντος ἄπαιδος, ἐκείνων δὲ οἰχομένων· ἐπιεικὲς δὲ ἤδη εἶναι σπένδεσθαι τοῖς Δασκυλίοις· καὶ γὰρ τοὺς τοῦ βασιλέως προπάτορας (44) ἔφη καλεῖν αὐτοὺς εἰς Λυδίαν ἀπὸ τῆς φυγῆς. Ταῦτα δεομένῳ τῷ Ἄρδυϊ δίδωσιν βασιλεὺς, καὶ ὃς ἐπὶ Δάσκυλον πέμψας, εἰς Λυδίαν αὐτὸν ἐκάλει. δὲ φιλοχωρῶν οὐχ ὑπήκουσε· τὸν μέντοι παῖδα Τύγην ἔπεμψε, περὶ ιη’ ἔτη γεγονότα. Τοῦτον ἐλθόντα δέχεται Ἄρδυς καὶ παῖδα ἀπέδειξεν. Ἦν δὲ Γύγης κάλλει τε καὶ μεγέθει διαφέρων, τά τε πολέμια γενναῖος, καὶ τῶν ἡλίκων μακρῷ τὰ πάντα ἄριστος, ἵππων τε καὶ ὅπλων χρῆσιν ἤσκει. Καί τις ὑπὲρ αὐτοῦ λόγος ἐφοίτησεν πρὸς βασιλέα, οἷος εἴη κατά τε ἔργα καὶ ἰδέαν (45), εἴτε καὶ ὄντως ἐπαινοῦντος τοῦ λέγοντος, εἴτε καὶ ὑπὸ φθόνου, ὡς ἂν αὐτῷ κακόν τι γένοιτο. Βασιλεὺς δὲ ἡσθεὶς μετεπέμψατο τὸν Γύγην, καὶ θεασάμενος ἠγάσθη τό τε εἶδος καὶ τὸ μέγεθος, ἐκέλευσέ τε μετὰ τῶν δορυφόρων εἶναι. Ὀλίγου δὲ χρόνου καὶ αὐτὸς, ὥς φασιν, ὑποτοπήσας τὸ γενναῖον τοῦ νεανίσκου, ἐκ μὲν τοῦ φανεροῦ διαφθείρειν αὐτὸν οὐκ ἐβούλετο, μηδεμιᾶς ὑπούσης αἰτίας, ἑτέρῳ μέντοι τρόπῳ, πόνους προστάττων χαλεπούς τε καὶ μεγάλους, ἐπί τε κάπρους καὶ ἄλλα θηρία στέλλων. Ἅπαντα δὲ Γύγης ῥώμῃ κατειργάζετο· κἄπειτα ὑπ ̓ αὐτῶν τούτων μεταβαλὼν (46) Σαδυάττης (47) ἔστεργεν αὐτὸν, θαυμάζων τὸ δραστήριον, καὶ τῆς πρόσθεν ὑποψίας λήξας γῆν αὐτῷ πολλὴν ἐνεχείρισεν. Ἐν ἄριστα ἔπραξεν Γύγης. Ἐπεὶ δὲ αὐτὸν σφόδρα ἔστεργε καὶ πάντων μάλιστα προὐτίμα, πολλοὶ δὴ (48) διὰ φθόνον ἤχθοντό οἱ καὶ ἐμέμφοντο τῷ βασιλεῖ, ὧν καὶ Λίξος τοῦ Τυλωνίου γένους (49). Οὗτος τὸν Σαδυάττην ᾐτιᾶτο, ὅτι τὸν Γύγην ἐχθρὸν πατέρων ὄντα μεγάλως ἀσπάζεται καὶ πάντων (50) ἡγεμόνα ἀποδείξει. δ ̓ οὐ προσεῖχε τὸν νοῦν, ἀλλ ̓ ὑπὸ φθόνου ᾤετο ταῦτα λέγειν. Ἐπεὶ δὲ πολλάκις ταῦτα λέγων Λίξος οὐκ ἔπειθε, μαίνεσθαι προσποιηθεὶς, διὰ τοῦ Σάρδεων ἄστεος φοιτῶν (51) ἐβόα, ὅτι Σαδυάττην (52) τὸν βασιλέα κτείνειν μέλλοι Γύγης Δασκύλου. Ἐκ τούτων [γαμεῖν] ἔμελλε (53) Σαδυάττης τὴν Ἄρνώσσου θυγατέρα ὄνομα Τουδὼ τοῦ Μυσῶν (54) βασιλέως, ὅστις πόλιν Ἀρδύνιον (55) ἔκτισεν ἐν Θήβης πεδίῳ. Ἐπεὶ δὲ καιρὸς ἦν μετιέναι τὴν γυναῖκα, ἅρμα ζεύξας καὶ Γύγην ἐπιβιβάσας ἐπ ̓ αὐτὸ, ἐξέπεμψε παρὰ τὸν πενθερὸν ὡς ἂν κομίσειε τὴν νύμφην. Φασὶ δὲ τέρας (56) αὐτοῖς τοιόνδε συνενεχθῆναι· ἀετοὺς β’ ὑπερμεγέθεις, ἡνίκ ̓ ἔμελλον ἐξορμᾶν, ἐφίζεσθαι ἐπὶ τὸν θάλαμον ἔνθα ἦν, τοὺς δὲ μάντεις εἰπεῖν, ὅτι δυοῖν βασιλέων παῖς γυνὴ ἔσοιτο ἐν τῇ πρώτῃ νυκτί. Μετ ̓ οὐ πολὺ δὲ Γύγης παρῆν, καὶ τοῦ πατρὸς δόντος τὴν νύμφην ἀπεκόμιζεν· ὀχούμενος δ ̓ ἐπὶ τοῦ ἅρματος Γύγης εἰς ἔρωτα ἐνέπεσε, καὶ καρτερεῖν οὐ δυνάμενος, ἐπειρᾶτο αὐτὴν καί τι καὶ προσεφιλοφρονεῖτο. δὲ μάλα καρτερῶς ἀναινομένη ἐξεπικραίνετό τε καὶ ἠπείλει αὐτῷ πολλὰ καὶ δεινά. Ὡς δὲ ἀφίκετο παρὰ τὸν βασιλέα, πάντ ̓ ἔφρασεν ὅσα Γύγης ἐποίει, καὶ ὡς μιγῆναί οἱ ἤθελεν. δὲ ὀργισθεὶς ὤμοσε τῇ ὑστεραίᾳ Γύγην κτείνειν. Γαῦτα ἤκουσε θεράπαινα παροῦσα ἐν τῷ δωματίῳ, στέργουσα σφόδρα τὸν Γύγην. δὲ πάντ ̓ ἐκείνῳ παραχρῆμα ἤγγειλεν. δὲ νυκτὸς ἔτι οὔσης περιδραμὼν τοὺς φίλους, κοινοῦται τὸν λόγον καὶ ἀξιοῖ (57) βοηθεῖν ὁρμῶντι κτείνειν τὸν βασιλέα. Προσανεμίμνησκε δὲ καὶ τῆς Ἄρδυος ἀρᾶς, ὅτι ἐπηράσατο τοῖς Δασκύλου φονεῦσι. Κρίνων δ ̓ οὖν ἐκ τῶν παρόντων ἀνελεῖν Σαδυάττην μᾶλλόν περ αὐτὸς ἀποθανεῖν ὑπ ̓ αὐτοῦ, ἐπεὶ τοὺς πιστοτάτους τῶν φίλων ηὐτρεπίσατο, ἵεται σὺν ξίφει ἐπ ̓ αὐτὸν, τῆς δὲ θεραπαίνης τὰς θύρας τοῦ δωματίου διοιξάσης, ἐπεισελθὼν κτείνει καθεύδοντα Σαδυάττην (58) βασιλεύσαντα ἔτη γ’ (59). Ἕωθεν δὲ καθ ̓ ἡσυχίαν μετεπέμπετο ἕκαστον τῶν φίλων καὶ τῶν ἐχθρῶν, ὡς τοῦ βασιλέως αὐτοὺς καλοῦντος, καὶ τοὺς μὲν ἀνῄρει οὓς ᾤετο ἐναντίους ἔσεσθαι, τοῖς δὲ δῶρα διδοὺς ἐπικούρους ἐποιεῖτο. Ἐπεὶ δὲ αὐτῷ πολλοὶ συνηλίσθησαν, ἐπιβατεύων τῆς ἀρχῆς πασσυδεὶ (60) ἐξοπλίζεται, καὶ ἐξέρχεται εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ συγκαλεῖ Λυδοὺς εἰς ἐκκλησίαν. Οἱ δὲ τὸ μὲν πρῶτον ἐταράχθησαν, δυσανασχετοῦντες τὸ ἔργον, καὶ ἐπὶ Γύγην ὡρμῶντο· πραύνοντος δ ̓ αὐτοὺς ἐκείνου καὶ λόγον αἰτουμένου, ὡς ἂν διδάξῃ τὸ πλῆθος περὶ ὧν ἠγνόει, μάλιστα τοῦ θορύβου ἔληξαν, τὰ μὲν ἀκοῦσαί τι σαφὲς ἐπιποθοῦντες, τὰ δὲ καὶ φοβούμενοι τοὺς ὁπλίτας, καὶ ἐσιώπησαν. Καὶ ἔπεμψαν εἰς Δελφοὺς πευσόμενοι εἰ Γύγην στήσαιντο ἑαυτῶν βασιλέα. Θεὸς δ ̓ ἐκέλευσε τοσόνδε προειπὼν, ὅτι τοῖς Ἡρακλείδαις εἰς πέμπτην γενεὰν ἥκοι τίσις παρὰ τῶν Μερμναδῶν (61). Τοὐντεῦθεν Γύγης Δασκύλου Λυδῶν βασιλεύει, καὶ γαμεῖ τὴν Μυσὴν γυναῖκα, ἥντινα Σαδυάττης (62) ἠγάγετο, οὐδὲν μνησικακήσας ὧν αὐτοῦ κατεῖπε πρὸς ἐκεῖνον. Λίξον δὲ προεῖπεν εἰς ὄψιν μὴ ἀφικνεῖσθαι ἐπομόσας, μὴν κατορύξειν αὐτὸν ἐν ἂν ἴδοι χωρίῳ πρῶτον. δ ̓ ἐξετρέπετο τὸν πάντα χρόνον καθ ̓ ἑτέρας ὁδοὺς φοιτῶν, εἰργόμενος τῶν βασιλείων. Συλλαβεῖν δ ̓ οὖν αὐτὸν ἐπιθυμῶν Γύγης, ὅμως οὐκ ἐβούλετο παρὰ τὴν ῥήτραν. Καί τις αὐτῷ τῶν φίλων ὑπέθετο, εἰ κατὰ τὰ συγκείμενα λαβεῖν αὐτὸν ἐθέλοι, τρέπεσθαι κατὰ τὰς ὁδοὺς ἃς ἔθος ἦν ἐκείνῳ διεξιέναι· αὐτὸς δ ̓ ἔφη ταύτας γινώσκειν. δὲ Γύγης ἐκέλευε τὸν ἄνθρωπον ἡγεῖσθαι· καὶ αὐτὸς ἐκείνῃ τὸ ἅρμα κατήλαυνε (63). Καί πως αὐτῷ κατὰ δαίμονα συντυγχάνει Γύγης ἐν ἐπικάμψει ἐξ ὀφθαλμῶν τοῦ βασιλέως Λίξος, ὑποδύεται ὑπὸ τὸ ἅρμα καὶ κρύπτεται. Γύγης (64) δὲ προνοήσας ἐκσπᾶν αὐτὸν ἐκέλευε, καὶ ἐπεὶ ἐξείλκυσαν οἱ θεράποντες καὶ ἐναντίον ἔστησαν τοῦ ἅρματος, εἶπεν Γύγης· «Ἐνταῦθα δή σε χρὴ, Λίξε, κατορύξαι· τοῦτο γὰρ ἡμῖν συγκείμενον.» Καὶ ὃς (65) οὐδὲν ὑποθωπεύσας. «Σὲ μὲν οὖν, ἔφη, ταῦτα παθεῖν δικαιότερον, ὃς ἐμὲ διώκων ἐκτρεπόμενον ὁδοὺς ἦλθες οὐ πρεπούσας βασιλεῖ.» Οἱ δὲ φίλοι τὸν Γύγην, ἐπὶ συννοίας γενόμενον πολὺν χρόνον, ἔπεισαν ἀφεῖναι Λίξον (66) τοῦ θανάτου. Καὶ ὃς ἔφη ὀμωμοκέναι κατορύξαι αὐτὸν ἔνθα ἂν τύχοι πρῶτον· οἱ δ ̓ ἔφασαν. «Ἐπειδὰν τελευτήσῃ, τοιγαροῦν ἐνταῦθα κατόρυξον, καὶ εὔορκά σοι ἔσται.» δὲ ἐπείσθη τε καὶ διὰ ταῦτα ἀφῆκε Λίξον. Μετὰ δὲ ταῦτα ἐπὶ δεῖπνον ἐκάλεσε, χαμαί τε ἀνέκλινε καὶ τὰ ὀστᾶ παρετίθει φαῦλά τε σιτία, πίνειν τε ὄξος ἐνέχει· καί πως δειπνοῦντα ἤρετο (67), πῶς γε δειπνοίη. δ ̓ εἶπεν «Ὡς εἰκὸς παρὰ ἀνδρὶ ἐχθρῷ.» δὲ γελάσας εὖ μάλα, τῶν αὑτῷ παρακειμένων ἐπεδαψιλεύετό τε (68) καὶ εὐμενέστερος ἐγένετο. Χρόνου δὲ προϊόντος, διαλλαγεὶς φίλον ἐποιήσατο καὶ οὐδὲν ἔτι εἶχεν ἐν γνώμῃ τῶν πάλαι. Adyattes Lydorum rex duos habuit filios, Cadyn et Ardyn, quibus regnum reliquit; et simul ambo regnabant mutuo se amore prosequentes et a multitudine dilecti. Uxor autem Cadyis Damonno, ab affini mariti, Spermo nomen erat, adulterata, cura illo necem marito parabat. Dedit itaque potum venenatum, quo tamen non necavit virum, sed nonnisi in morbum conjecit. Et a medico curatus Cadys mox commodior erat. Quare medicum tollere mulier moliens, venenum quidem ei dare ob artis scientiam inconsultius fore duxit, verum scrobem in domo effodit eique desuper occultatae lectum superimposuit aliosque lectulos collocavit deinceps. Et advocatum ad convivium decumbere jussit eo loco quo scrobis erat, in quam quum ille incidisset, aggesta desuper terra mulier rei vestigia delevit. Non multo post ubi Cadys quoque vita decesserat, ipsa cum adultero primum quidem fratrem illius Ardyn, multis Lydorum pecunia demulsis, regno expulit; deinde cum moecbo cohabitavit eumque regem declaravit. Ardys autem quum repentina fuga se cum uxore et filia subduxisset, tanta inopia premebatur, iit Cumis currus fabricando vitam sustentaret, deinde vero cauponem ageret. Feruntque eum Lydos, qui in cauponam ejus devertebant, humanitate ita sibi conciliasse, ut omnes eos dimitteret amicos. Ceterum Spermus moechus iis quae patraverat non contentus, Cersen quendam latronem Cumas misit, qui Ardyn interficeret. Is vero facinus ea suscepit condilione, ut Spermi filiam uxorem ac praeterea mille stateres dono acciperet. Ubi Cumas Cerses venerat, in cauponam Ardyis devertit. A quo quum pari atque reliqui comitate exciperetur, tum ceteris Cerses delectatur, tum filiae cauponis, quae ministrabat, amore corripitur. Tandem a patre petivit ut eam in matrimonium acciperet, si maximum in ipsum contulisset beneficium. Ardys etsi alias tale quid ob hominis vilitatem ipse nobilitate sua superbiens minime cessisset, tamen ob promissum illud daturum se professus est. Quibus compositis, totam rem aperiens Cerses domi se a Spermo adductum esse dixit, ut filiae ejus nuptias caede Ardyis mereretur; nunc vero paratum esse Spermi caput apportare et pro his Ardyis filiam uxorem ducere. Collaudante illo consilium, jussit eum comam tondere, qnam hucusque aluerat; ac capite ligneo ad Ardyis similitudinem confecto, comaque ei agglutinata, in Lydiam contendit. Postquam advenerat, Spermo de re mandata interroganti, «Omnia, respondit, sunt peracta.» Caput antea in cubiculo quodam deposuerat. Quod quum ostendere a Spermo juberetur, non convenire hoc dixit multis coram spectatoribus, verum ut in cubiculum digressus solus cum solo illud spectet hortatus est. Quibus Spermus obtemperans, monstrante illo caput humi jacens, pronus se inclinavit, ut agnosceret. Ibi Cerses gladio eum feriens prostravit, capiteque abscisso per fores se proripuit, ac urbe relicta ad Ardyn properavit. Lydi qui ad fores erant, aliquantisper quidem exitum Spermi exspectabant, sed quum multo jam tempore praeterlapso non exiret rex, ingrediuntur ac humi jacentem et capite privatum conspiciunt. Ceterum re cognita, quietem agebant casu regis laetati. Nam vir fuerat improbissimus, sub cujus regno praeter alias calamitates etiam siccitate terra laboraverat. Hoc igitur modo Spermus vitam finivit per duos annos regno potitus. Attamen in regiis annalibus non recensetur. Interea fugiens Cerses in cauponam aliquam venit, ubi devertens, quum prae gaudio rei peractae mero se ingurgitasset, omnia cauponi narravit, eique caput Spermi monstravit. Ille intelligens jam ad Ardyn regnum perventurum , Cersen multo vino inebriatum occidit, et caput ejus sicuti Spermi secum auferens Cumas ad Ardyn profectus est. Quem quum magnopere sollicitatum offenderet, maxima se bona afferre dixit. Tum ille, «Quid? ait, Spermum occidisse et Cersen non mihi generum fore? Nam haec mihi maxima sunt.» Respondit Thyessus (nam hoc cauponi nomen erat): «Ecce, haec ipsa ego tibi affero,» et simul ambo capita ostendit. Quibus ille gaudio exsultans cauponem jubet, quid vellet pro his sibi expeteret. Thyessus vero: «Neque filiam tuam neque aurum ex te peto, sed cauponam mihi a tributi pensione immunem esse, quando rex fueris, concedas.» Idque Ardys ei concessit. Et Thyessus postea dives factus cauponando, prope domum suam fornm cum fano Mercurii consecravit, quod Thyessi vocatur. Lydi anutem tem missis nuntiis inter eosque etiam Heraclidis nonnullis, Ardyn ad regnum arcessunt Et reversus Ardys regnavit post Alcimium omnium optime, Lydisque gratus erat admodum et justitiae amantissimus. Recensuit Ardys etiam exercitum Lydorum; in quo maximus orat equitum numerus, quorum triginta millia reperisse dicitur. Ardys jam senescens in deliciis habebat Dascylum Gygis filium, e genere Mermnadum; penes quem omnis fere Lydorum regni erat administratio. Quare metuens Adyattes, Ardyis filius, ne post obitum patris ille summa rerum potiretur, clandestino Dascylum interfecit. Uxor Daseyli, tune gravida, in Phrygiam, unde oriunda erat, percussores mariti metuens, aufugit. Haec ubi cognoverat Ardys, vehementer iratus Lydos ad concionem vocavit, in quam ipse lectica deportatus ( nam lecto tenebatur prae senio), auctores facinoris, nescius quinam essent, incusavit, Lydesque hortatus est ut in caedem Dascyli inquirerent; ac diris plurimis interfectores devovens postremo edixit licere unicuique invenienti eos occidere. Ardys igitur post regnum annornm septuaginta vita defunctus est. Sub Mele Lydorum rege fames Lydiam oppressit. Quare quum oracnlum incolae adiissent, numen iis significavit paenas esse pro caede Dascyli a regibus repetendas. Haec ex vatibus rex audiens et trium annorum auxilio caedem expiandam esse, fuga voluntaria Babylonem se contulit. Porro in Phrygiam misit ad Dascyli filium, cui et ipsi Dascyli nomen erat, quemque fugiens mater in utero gestaverat, jussitque eum Sardes profectum poenas caedis paternae ab ipsis exigere, prouti vatum effata praescriberent. Iile autem non obtemperavit, haud se vidisse patrem aiens; nam quo tempore interfectus esset, ipsum in utero adhuc fuisse; quare non esse cur istis nihil ad se pertinentibus se immisceret. Meles autem solum vertens adnministrationem regni commisit Sadyattae, Cadyis filio, qui a Tylone genus ducebat; is exulis res tutatus est, et post triennium Ba- bylone redeuntem excepit regnumque ei restituit fideliter. Regnante Myrso, Dascylus, Dascyli a Sadyatte necati filius, metuensne ipse quoque insidiis ab Heraclidis appeteretur, relicta Phrygia, ad Syros se contulit, qui ad Pontum supra Sinopen habitant; ibique sedem figens ex indigenis mulierem Syram duxit, quae Gygem filium ei peperit. Sadyattes, Lydorum rex postremus, hunc in modum est eversus. Erat quidam Sardibus Dascyli in Pontum digressi avunculus, Ardys nomine, Gygis filius. Hic, liberorum orbitatem aegre ferens, ad Sadyattem regem accessit ex eoque petivit, ut Dascylum ex Ponto advocare et in filii locum adoptare sibi liceret; ne deserta domus sibi evaderet, ipso prole carente, reliquis defunctis. Praeterea aequum esse cum Dascyliis in gratiam redire : nam avum quoque regis in Lydiam eos ex exilio revocasse dixit. Haec petens Ardys quum a rege obtinuisset, Dascylum misso nuntio in Lydiam arcessivit. Ille vero in locis quos inhabitabat sibi placens, non obsecundavit, filium tamen Gygem misit annos natum circa duodeviginti. Hunc igitur venientem Ardys excepit et pro filio adoptavit. Erat Gyges pulchritudine corporis et proceritate insignis, in bellicis strenuus, et inter aequales longe omnibus rebus praestantissimus equorum armorumque usu se exercebat. Venit etiam ad regem de eo sermo, quam ille rebus gerendis atque forma excelleret, sive quod sincere qui id retulit laudaret, sive invidia ductus, ut malum aliquod ei conflaret. Ceterum his rex delectatus Gygem advocavit, et conspicatus formam ejus admirabatur corporisque custodibus accensuit. At paullo post ipse etiam rex fortitudinem juvenis suspectans, ex aperto quidem perdere eum nolebat, quum causa non suppeteret, verum alio modo necem ei parabat magnos difficilesque labores imponens et contra apros aliasque belluas eum emittens. Sed haec omnia Gyges robore suo confecit; et deinde ob ea ipsa Sadyattes, mutata sententia, dilexit eum, strenuitatem admirans, et prioris suspicionis oblitus multam et terram dedit. Tum igitur praeclara fortuna Gyges utebatur. Quum vero adamaret eum rex et reliquis longe antepone et, multi prae invidia graviter id ferentes regein reprehendebant. Inter quos etiam Lixus erat e gente Tylonia. Is Sadyattae exprobrabat, quod Gygem, qui majorum esset inimicus, amore complecteretur et baud dubie summae rerum praefecturus esset, Verum ad haec non attendebat rex, prae invidia dici existimans. Lixusautem quum eadem saepius repetens nihil proficeret, simulato furore per Sardes urbem discurrens vociferabatur necem regi a Gyge Dascyli filio intenfari.—Post haec Sadyattes uxorem ducere volebat Tudonem, Arnossi filiam Mysorum regis, qui Ardynium urbem in Thebes campo condiderat. Itaque ubi tempus aderat arcessendi mulierem, rex currum jungens eique Gygem imponens misit ad privignum, ut sponsam adduceret. Interea illis prodigium apparuisse fertur hujusmodi: aquilas duas maximas, quo tempore Gyges profecturus erat, supra cubiculum puellae consedisse aiunt, indeque vates nuntiasse puellam duorum regum prima nocte fore uxorem. Nec multo post advenit Gyges, et tradente patre puellam abducit. Dum vero curru vehitur, amore ejus inflammatur, nec sui compos tentabat eam et amplecti studebat. Illa vero vehementer aversata exasperabatur multaque diraque minabatur. Et ad regem veniens omnia dixit qnae Gyges fecisset et quomodo consuescere secum voluisset. Quibus iratus ille postridie se Gygem interfecturum juravit. Haec audivit ancilla in cubiculo tunc praesens, quae Gygem deperiens omnia ei statim nuntiavit. Itaque multa adhuc nocte ad amicos discurrens, sermonem cum iis communicat, rogatque ut sibi legem interfecturo auxilientur. In memoriam etiam diras iis revocat quibus Ardys Dascyli percussores devovisset. Igitur ex re praesente censens Sadyattem interficere potius quam ipsum ab eo interfici, qnum amicorum fidelissimos sibi adjunxisset, gladio armatus in regiam irruit, et in cubiculum, cujus fores ancilla aperuit, ingressus, dormientem interficit Sadyattem, qui tribus tunc annis regno potitus erat. Inde a diluculo amicos et inimicos multa cum tranquillitate arcessivit , quasi rege vocante, atque eos, quos adversarios sibi fore putabat, occidit, alios donorum largitione auxiliarios sibi conciliavit. Quorum postquam magnum numerum congregaverat, regnum sibi vindicaturus festinanter armis se instruit et in forum progressus Lydos in concionem convocat. Qui primum quidem facinus istud indignantes tumultuabantur et in Gygem irruituri erant. Illo vero demulcente et loquendi veniam petente, ut quae ignorarent ipsos edoceret, mox cessit tumultus, aliis disertius aliquid audire cupientibus, aliis etiam milites timentibus, factumque est silentium.—Deinde Delphos miserunt sciscitantes num Gygem sibi regem crearent. Jussit deus, addens simul hoc: ultionem Heraclidis venturam quinta generatione ab Mermnadis. Dehinc Gyges Dascyli filius Lydis imperavit, et Mysam mulierem, quam antea Sadyattes sibi junxerat, uxorem ducit, nihil memor eorum, quae contra ipsum illa Sadyattae dixerat. Lixo autem denuntiavit, ne in conspectum sibi veniret, juravitque se eum defossurum esse quo loco primum viderit. Ille igitur a regia prohibitus aliis semper viis incedebat, ut regis occursum devitaret. Gyges vero eum comprehendere quidem, neque tamen contra edictum, cupiebat. Quare ex amicis quidam suggessit, ut, si salvo pacto eum prehendere vellet, in eas vias se converteret, quas ille percurrere soleret, ipse bene notas haberet. Jussit itaque Gyges hominem istum ducem agere, ipse autem per monstratas vias curru vehebatur. Et forte fortuna Lixus in viae flexu obviam fit, ubi propter angustias quum devertendo subducere se oculis regis non posset, currum subit ibique se abscondit. Quod animadvertens Gyges protrahi eum jubet. Et quum fecissent hoc ministri, et ante currum hominem collocassent, «Ibi, Gyges inquit, ego te, o Lixe, defodere debeo. Sic enim inter nos convenit.» Ille vero nihil subblandiens: «Te potius, ait, hoc pati par est, qui me adspectum tuum vitantem persequens vias regem haud decentes ingressus es.» Tum amici Gygi diu cogitabundo suadebant, ut Lixum supplicio liberaret; et quum rex jurasse se diceret se defossurum eum quo loco primum conspexisset, responderunt: «Quando vita defunctus erit, tum hocce loco eum defodias, et salva erit fides jurisjurandi.» Quibus ille persuasus Lixum dimisit. Postea ad convivium vocavit, humique decumbere jubens ossa cibosque viles apponebat, et acetum bibendum ei infundebat. Ac forte coenantem interrogavit, quo modo coenare sibi videretur. Ad quod ille: «Uti par est apud virum inimicum» respondit. Risit de eo dicto Gyges vehementer, et jam clementior de cibis sibi appositis Lixo largiebatur. Progrediente deinde tempore in gratiam rediens in amicis eum habebat, pristinae inimicitiae prorsus oblitus. 49. Cod. Escor. fol. 78, 26 vso. — 82, 13 r. — 1. Καδύος] κάνδυο codex. Reliquis locis nomen hoc semper scribitur καδύς. — 2. Δαμοννὼ] alterum v in cod. Suprascriptum est, et recte quidem, quum Aeolica vocis forma in his praeferenda sit. Sic aeolice Γυριννὼ pro Γυρινὼ, Μελιννὼ pro Μελινώ. In margine codicis adscriptum est Δαμάνω. Pro λεγομένη codex: γενομένη. Aliunde de his ampli hujus fragmenti, sicuti de reliquis, non constat. — 3. Σπέρμου] εὐπελβου codex h. l.; sed in sqq. Semper Σπέρμου. — 4. ποιήσασα] ποιήσαντα cod. — 5. ἄλλας] ἄλλος cod. — 6. Θεραπεύσασα] θεραπεύσας cod. — 7. ἐξαπιναίως] ἐξαπιναίας cod. — 8. θυγατρὶ] Quum sola filia h. l. memoretur, coiligas filium ejus Adyattem tum nondum natum fuisse. — 9. ἀμαξοπ.] ἀμαζοπ. Ex hoc loco discimus, quo pertineant verba in Heraclidis Polit. 15, p. 216: Λυδοὶ δὲ χαλεπῶς δεσποζόμενοι πρός τινος (i. e. πρὸς Σπέμου), πυθόμενοι ἐν Κύμῃ εἶναί τινα (i. e. Ἄρδυν), ἔπεμψαν εἰς βασιλείαν καλοῦντες. Οὕτος δὲ ἐτύγχανεν ἐν ἁμαξοπηγοῦ δουλεύων κτλ. Ceterum Heraclidis narratio ab nostra differt. — 10. ἐγκαταγομένους] ἐγκαταττομενους codex. Eodem verbo Nicolaus utitur tragm. 2 extr. — 11. ὁμοίως] Fortasse excidit quod nunc mente supplendum est. Κέρσης ad caput abscindendum (κέρρω, κείρω) missus, ab ipsa re nomen habere videtur. — 12. τῆς θυγατρὸς.. διακονούσης] τὴν θυγατέρα.. διακονοῦσαν codex. — 13. αὐτὸν] αὐτὴν codex; fortasse erat Ἀρδύν. — 14. ἂνδιδοὺς] ἀνδιδοὺς cod. — 16. τὴν] τῆς cod. — 17. συνεπένευσεν vel συνεπῄνεσεν] συνεπήνευσεν cod. — 18. τῇ] ἐοικύαν τῆς cod. — 19. ὁρώντων] ὁρῶν cod. — 20. καὶ] Particulam καὶ huc transposui. In codice legitur ante ἐπέκυπτεν. Deinde codex καταμάθοιεν· τῷ δὲ ξίφει praebet. — 21. Σκέρμος] Σπέρμης h. l. codex. Supra duobus locis legimus dativum Σπέρμῳ. — 22. Ἐν τοῖς βασιλείοις] i. e. in tabulis regiis in palatio asservatis, ἐν διφθέραις sice ἀναγραφαῖς βασιλικαῖς, uti v. c. Ctesias dicit ap. Diodor. 11, 22. 32. — 23. παρὰ] ita margo; textus πρὸς. — 26. πῶς; Σπέρμον] παῖς περμων codex. — 25. Θυεσσὸς] θυόσου codex h. l. et infra. Correxi e Stephano Byz. Vide not. 28. — 26. ἡσθεὶς] ἡσθεὶς cod. — 27. οὔτι] οὔτε cod. — 28. Ἑρμαῖον] Forum hoc in eoque dedicatum e canpone fanum Mercurii, nomen dedit, ni fallor, oppido Ἑρμοκαπηλίᾳ, cujus mentio fit in Hieroclis Synecdemo p. 394, 20 Bonn., ubi in Lydiae eparchia inter alias urbes recensentur: Ἀτταλία, Ἑρμοκαπηλία, Ἄκρασος. Praeterea Wesselingius l. l. affert haec: «Theopistus Ἑρμοκαπηλίας est in Nicaeno secundo p. 51, qui p. 591 Ἑρμοκαπήλου dicitur. Hermocapelitas novit et Plinius H. N. V. 30, 33.» Cf. Notiti. Episcop. ap. Pasin. Cod. Taurin. Vol. I, p. 205, A, citante L. Dindorfio in Steph. Thes. v. Ἑρμοκαπηλία. Eckhel. Num. V, 1, 3, 101, qui perperam notat Harduinum, uti ex nostro loco intelligitur. Ceterum Ἑρμοκαπηλίαν alii Θυεσσοκαπηλίαν vel simpliciter Θυεσσὸν nominasse videntur. Nam Stephanus Byz. Ita habet: Θυεσσὸς, πόλις Λυδίας, ὀξυτόνως (cf. Arcad. p. 76, 25), ἀπὸ Θυεσσοῦ καπήλου. Ἔστι καὶ Πισιδίας, ἧς τὸ ἐθνικὸν Θυεσσύς. Nomen Θυεσσὸς, si mittas historiunculam nostram, Mercurii epithet. fuisse puto. — 29. Ἀλκίμιος] Ἀλκιμὸν hunc regem εὐσεβέστατον καὶ πρᾳότατον dicit Xanthus (fr. 10) apud Suidam v. Ξάνθος. — 31. ἀποκτείνει] ἀποκτείνη δὲ κρ. codex. Particulam δὲ transposui scribens ἡ δ ̓ ἐκείνου pro ἡ ἐκύνου codicis. — 32. ἠχθέσθη] ἠσχέθη codex. — 33. δεμνιοπετὴς] δεμνιοπέτης codex. Vox nova lexicis addenda, nisi propter accentum suspiceris fuisse δεμνιοτήρης. Mox codex: οἵτινες. — 34. ἐπηρᾶτό τε] ἐπήρα τότε codex. — 35. βασ. ο’ ἔτη] Secundum Eusebium in Chron. Cod. Armen p. 41 ed. Mal. Ardysus (sic), Alyattoe filius, regnat annis 36; post hunc Alyattes annis 14; deniceps Meles annis 12; denique Candaules annis 17. quod Ardyis annos septuaginta attinet, nescio an non regni sed vitae anni fuerint, adeo ut βιώσας in βασιλεύσας abierit. — 36. ἐπὶ Μήλεω] Apud Eusebium l. l. post Ardyn regnat Sadyattes, et post hunc demum Meles. Num aliter statuit Nicolaus? An dicamus Alyatten Eusebii eundem esse cum Sadyatte Tylonio illo Nicolai,] qui per triennium pro Mele exule regnum administravit? Neutrum est prohabile. Imo, quemsdmodum ex sequentibus patebit Excerptorem non integram reddere Nicolai narrationem, sed ea quae consilio suo inservirent delibasse, sic hoc quoque loco omisisse mihi videtur, quae de Sadyatte (quem infra Adyattem dicit, not. 41) rege narrata erant. Ad hunc Sadyattem successionis jure post Ardyis patris obitum regnum pertinuisse, ex iis quae de Dascyli caede supra legimus, colligitur. — 37. Lisdem verbis Nicoiaus utitur fr. 24. — 36 ἀπὸ Τύλωνος ὅστις] ἀπὸ Τυλῶν ὅντινα codex. De Tylis insulis in sinu Persico vel de Tylide Thraciae urbe (Steph. Byz.) nemo cogitaverit. Non loci, sed hominis vel gentis nomen desideratur. In mentem venit pro ἀπὸ Τυλῶν scrib. ἀπ ̓ Ἀτυκδῶν, quod ob plaeographicas et historicas rationes non improbabile est. At praestat: ἀπὸ Τύλωνος, ὅστις. Nam in seqq. Memoratur Λίξος τοῦ Τελωνίου γένους. Non dubito quin utroque loco eadem stirps sit intelligenda. Auctorem vero hujus stirpis indicasse mihi videtur Xanthus (fr. 16) apud Plinium XXV, 5: Xanthus historiarum auctor in primo earum tradit, occisum draconis catulum revocatum ad vitam a parente, herbd quam ballin nominat; eadem Thylonem (l. Tylonem), quem draco occiderat, reslitutum saluti. Ceterum Cadys Sadyattae pater haud dubie distinguendus est a Cadye Ardyis regis fratre. Nam consentaneum est ex Ardyis genere, Ardyisque nepotem fuisse Melem regem, siquidem Heraclidae reges omnes παῖς παρὰ πατρὸς regnum accepisse dicuntur (Herodot. I, 7). Sin ejusdem generis fuissent Meles et Sadyattes, non erat cur h. l. majores Sadyattis commemorarentur. — 39. Βασιλεύοντος δὲ κτλ.] Apertum est iterum complura ab Excerptore omissa esse. — 40. Μύρσος] Hunc regem Eusebius non recenset. Nomen ejus legitur apud Herodotum (I, 7), ubi: Κανδαύλης δὲ ὁ Μύρσου ὕστατος (sc. τῶν Ἡρακλειδῶν). — 41. Σαδυάττης] Supra idem dicebatur Ἀδυάττης, solenni nominum vel potius ejusdem nominis formarum (ut Androcottus et Sandrocotus, Atropates et Sadropates, Oebares et Soebares etc.) confusione. — 42. Σαδυάττης] Ἀδυάττης codex et hoc loco et infra denuo. Reliquis quinque locis, ubi nomen in hoc fr. Memoratur, codex habet Σαδυάττης, quod ubique exhibui. Herodoto est κανδαύλης τὸν οἱ Ἔλληνες Μυρσίλον ὀνομάζουσιν. Quae deinde sequuntur de ratione, qua Heraclidarum regnum a Gyge eversum sit, item longe recedunt a notissimis illis quae Herodotus aliique tradiderunt. — 43. ἐνέτυχεν δοῦναί οἱ] De hac constructione v. Steph. Thes. v. ἐντυγχάνω p. 1187, A, ubi laudatur Plutarch. Pomp. c. 55: μεταπεμψάμενος τοὺς δικαστὰς ἐνέτυχε βοηθεῖν. — 44. προπάτορας] intellige Melem avum, qui Dascylum invitaverat, ut in Lydiam e Ponto rediret. — 45. ἰδέαν] εἰδέαν codex. — 46. μεταβαλὼν] μεταλαβὼν codex. — 47. Σαδ.] sic h. l. cod. — 48. δὴ] δὲ codex. — 49. τῶν τελωνίου γ. Codex. Vide supra not. 38-50. πάντως] fort. πάντων. — 51. φοιτῶν] codex: φροτῶν, suprascripta litera v, adeo ut fuerit φρυτῶν (φουτῶν, φοιτῶν). — 52. Σαδυάττην] sic cod. — 53. ἔμελλε] Supplevi vocem γαμεῖν. Deinde codex iterum Σαδυάττης. — 54. Τουδὼ τοῦ Μυσ.] τρυδωνοῦ Μυσῶν codex. Cf. Ptolemaeus Hephaestionis ap. Phot. Bibl. p. 150 Bekk. (p. 195, 16 in Westermanni Mythogr.): Ὥς ἡ Κανδαύλου γυνὴ, ἧς Ἡρόδοτος οὐ λέγει τοὔνομα, Νυσία (sic Bekk. Et Wester.; Νυσσία mgo; Μυσία vgo) ἐκαλεῖτο· ἣν καὶ δίκορον καὶ ὀξυωπεστάτην φασὶ γενέσθαι, τὸν δρακοντίτην κτησαμένην λίθον· διὸ καὶ αἰσθέσθαι τὸν Γύγην ἐξιόντα διὰ τῶν θυρῶν (v. Herodot. I, 8). Ἄλλοι Τουδοῦν αὐτὴν καλεῖσθαι, οἱ δὲ Κλυτίαν, Ἄβας δὲ Ἇβρὼ ταύτην καλεῖσθαι. Σιγῆσαι δὲ τοὔνομά φασι τῆς γυναικὸς τὸν Ἡρόδοτον, ἐπεὶ ὁ ἐρώμενος Ἡροδότου Πλησίρρος Νυσίας ὀνόματι ἐρασθεὶς, Ἡλικαρνασίας τὸ γένος, ἐπεὶ μὴ τύχοι τῆς ἑραίρας, οὐκ ἀνεχόμενος βρόχῳ ἑαυτὸν ἀνήρτησε. De nomine Τουδὼ Baehrius ad Herodot. I, 13: «Etruscum quid aut Umbricum sonare videtur. Vide Lanzi in Saggio di ling. Etrusc. II, p. 146. 149. 151 (ubi Tute, i. e. Τυδεύς), III, p. 808 (Tuticus, Tudere, i. e. Tuder). Add. C. O. Müller. Etrusc. Tom. I, p. 334. Nam Tuscorum urbs memoratur Tuder.» Sed de his utcunque statuas, non dubitavi Τουδὼ reponere pro Τρυδὼ, quum literam o etiam in proxime antecedentibus in p abiisse viderimus. Nomen Νυσία probabiliter ortum est ex Μυσία. — 55. Ἀρδύνιον] Urbem nemo memorat praeter Xanthum apud Stephan. Byz.: Ἀρδύνιον, πόλις ἐν Θήβης πεδίῳ, ὡς Ξάνθος ἐν Λυδιακῶν δευτέρῳ. Ex Nicolai loco colligitur Xanthum in Secundo Lydiacorum libro narrationem deduxisse usque ad postremum regem Heraclidara. Libro primo eadem tractaverit quae Nicolaus exposuit libro tertio (Atyadarum historiam). — 56 δὲ τέρας] δ ̓ ἑτέρας codex. Mox pro ἔμελλον malim ἔμελλεν. — 57. ἀξιοῖ] ἐξιοῖ codex. Deinde ὁρμῶν κτείνειν. Quomodo Herodotus rem narraverit, omnibus notum est. Mitto etiam quae de Gyge ejusque annulo mirifico narrant Plato De Rep. II, 3 aliique. Proplus ad nostra accedit Plutarchus qui bello Gygem contra Candaulem dimicasse refert in Qu. Gr. c. 45, ubi haec: Διὰ τί τοῦ Λκβραδέως Διὸς ἐν Καρίᾳ τὸ ἄγαλμα πέλεκυν ἠρμένον, οὐχὶ δὲ σκῆπτρον ἢ κεραυνὸν πεποίηται; Ὅτι Ἡρακλῆς Ἱππολύτην ἀποκτείνας, καὶ μετὰ τῶν ἄλλων ὅπλων αὐτῆς λαβὼν τὸν πέλεκυν, Ὀμφάλῃ δῶρον δέδωκεν, οἱ δὲ μετ ̓ Ὀμφάλην Λυδῶν βασιλεῖς ἐφόρουν αὐτὸν, ὥς τι τῶν ἄλλων Ἱερῶν ἐκ διαδοχῆς παραλαμβάνοντες· ἄχρι Κανδαύλης ἀπαξιώσας, ἑνὶ τῶν ἑταίρων φορεῖν ἔδωκεν. Ἐπεὶ δὲ Γύγης ἀποστὰς ἐπολέμει πρὸς αὐτὸν, ἦλθεν Ἄρσηλις ἐκ Μυλέων ἐπίκουρος τῷ Γύγῃ μετὰ δυνάμεως, καὶ τόν τε Κανδαύλην καὶ τὸν ἑταῖρον αὐτοῦ διαφθείρει· καὶ τὸν πέλεκυν εἰς Καρίαν ἐκόμισε μετὰ τῶν ἄλλων λαφύρων. Κτλ.—58. Σαδ.] sic cod. — 59. ἔτη γ’.] ις’ sec. Euseb. Comprehendi iis videntur anni Myrsi, quem omittil Euseb.—60. Πασσυδεὶ] πάσσυ δεῖ cod. — 61. μερμνάδων cod. De his cum Xantho consentit Herodotus I, 13, ubi vide. Ceterum pro προειπὼν legi velim προσειπὼν. — 62. Σαδ.] sic cod. — 63. Κατήλαυνε] καὶ ἤλαυνεν codex. — 64. Γύγης] γήγης cod. — 65. καὶ ὃς] καὶ ὡς cod. — 66. Λίξον] λίξιν cod. — 67. ἤρετο] εἴρετο codex. Deinde πῶς τε et εἰκὼς cod. De regiis convivis cum Lixo nostro comparandis vide quae Posidonius narrat fragm. 8. — 68. ἐπεδ.] ἐπεδαψιλευτότε codex. Pro τότε ad marginem cod. Notatur προς τε. Subjungo tabulam nominum quae in hoc fragmento commemorantur:
386NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

50.

p. 386
Exc. De ins.:Ὅτι ἐν Ἀθήναις Δημοφῶν ἐβασίλευσεν, ἐφ ̓ οὗ Ὀρέστης μητροκτονήσας εἰς Ἀθήνας ἧκε (1), μετὰ δὲ τοῦτον Ὀξύντης, μετὰ δὲ ἐκεῖνον Θυμοίτης, ὃς, τοῦ πατρὸς τελευτήσαντος, εἰδὼς τὴν βασιλείαν τῷ γνησίῳ ἀδελφῷ προσήκουσαν, δολοφονήσας αὐτὸν κατέσχε τὴν ἀρχήν (2). Athenis Demophon regnavit, sub quo Orestes matricida Athenas venit; post Demophontem vero Oxyntes, post hunc Thymoetes, qui quum regnum post patris obitum ad (Aphidam) fratrem, Oxyntae filium legitimum, pertinere sciret, hunc per insidias occidit, atque sic imperio potitus est. 50. Cod. Escor. fol. 82, 14-17 r. — 1. Cf. fr. 34 et Marm. Par. Epoch. 25. — 2. De Thymaete Oxyntae filio spurio Aphidaeque fratre, vide Demon (fr. 1) ap. Athen. III, p. 96, D. Fratri Thymoetae unum regni annum assignat Eusebius in Chron. p. 136 et 300 ed. Mai. Secundum Nicolai auctorem Aphidas omnino non pervenisse ad regnum videtur.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

51.

p. 386
Exc. De virt.:Ὅτι Ἱππομένης, Ἀθηναίων ἄρχων, ἐξέπεσε τῆς ἀρχῆς δι ̓ αἰτίαν τοιάνδε. Ἧν αὐτῷ θυγάτηρ, Ἥντινα τῶν ἀστῶν (1) τινος λάθρα αἰσχύναντος (2), ὑπ ̓ ὀργῆς (2) καθεῖρξεν εἰς οἴκημα δήσας σὺν ἵππῳ, καὶ τροφὴν οὐδετέρῳ (4) εἰσέπεμπε. Πιεσθεὶς οὖν λιμῷ ἵππος, ἐφορμήσας τῇ παιδὶ, ἀναλώσας τε αὐτὴν, καὶ αὐτὸς ὕστερον ἀπέθανε. Μετὰ ταῦτα ἐπισκαφείσης αὐτοῖς τῆς οἰκήσεως, ἀπ ̓ ἐκείνου χῶρος ἐκαλεῖτο Ἵππου καὶ Κόρης. Hippomenes Atheniensium princeps magistratu pulsus est ob hanc causam. Erat ei filia virgo, quam civis nescio quis vitiavisset; iratus Hippomenes religatam cum equo in angusta colla conclusit, neutri alimentum subministrans. Proinde urgente fame equus, in puellam impetu facto, eam consumpsit, neque secius ipse postmodum fame periit. Deinde quum domus solo aequata fuisset, locus Equi ac Puellae ex re appellatus est. 51. Cod. Tur. fol, 154, 29 r. — 154, 4 vso. Eadem Suidas v. Ἱππομένης et schol. Berolin. Ad Liban. Ep. p. 125 ed Wolf. De re cf. not. Ad Heraclid. Pol l. — 1. ἀστῶν] Suidas, αὐτῶν cod. — 2. αἰσχ λάθρα] λάθρα αἰσχ. Suidas. — 3. ὑπ ̓ ὀργῆς] ὑπὸ γῆς schol. Liban. — 4. οὐδετέρῳ] Suid., οὐδετέρου codex.
387NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

52.

p. 387
Exc. De insid.:Ὅτι Κυρηναίοις (1) οἱ Βάττον παῖδες Ἀρκεσίλαος** πρὸς ἀλλήλους στασιάσαντες μάχην ἤγειραν Λίβυας ἐπ ̓ αὐτοὺς ἐνεγκόντες. Καὶ ἡττῶνται Κυρηναῖοι· ἑπτακισχίλιοι γὰρ ἀπέθανον ἐν τῷ πολέμῳ. Ἀρκεσίλαος δ ̓ ἐπὶ τούτοις φάρμακον πίνει· δυσθνητοῦντα δ ̓ αὐτὸν ἀδελφὸς ἦγξε (2) Λέαρχος. Τὸν δὲ Λέαρχον τοῦ Ἀρκεσίλεω γυνὴ κτείνει Ἐρυξώ (3). Τὴν δὲ ἀρχὴν τοῦ Ἀρκεσίλεω παῖς ἐκδέχεται Βάττος χωλὸς ὤν. Cyrenaeis Batti II filii, Arcesilaus ejusque fratres, dis sidentes inter se, pugnam excitarunt, Afris ab altera factione contra eos immissis. Ac clade afficiuntur Cyrenaei, quorum septem millia in eo bello interfecti sunt. Quo casu afflictus Arcesilaus potum venenatum hausit. Et quum prompta mors non afferretur, Learchus frater eum strangulavit. Learchum vero uxor Arcesilai Eryxo necavit. Regnum deinde suscepit filius Arcesilai, Battus III, qui pede claudus erat. 52. Cod. Escor. fol. 82, 18-24 r. — 1. Κυρηναίοις] κυρηναῖοι codex. Post vocem Ἀρκεσίλαος lacunam notavi. Exciderit: καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ; nisi forte scribendum est ἐπ ̓ Ἀρκεσίλεω. De re constat ex Herodoto IV, 160 (coll. Plutarch. De mul. virt. p. 260, Polyaen. Strateg. VIII, 41). Arcelaus II ὁ χαλεπὸς Batti secundi τοῦ εὐδαίμονος filius, discordias exercebat cum fratribus. Hi (Perseus, Zacynthus, Aristomedon et Lycus sec. Steph. Byz. v Βάρκη), relictis Cyrenis, Barcen urbem condunt, Afrisque persuadent, ut a Cyrenaeis deficiant. Contra rebelles Arcesilaus exercitum educit, proelioque ad Leuconem oppidum commisso, septem millia Cyrenaeorum trucidantur. Μετὰ δὲ τρῶμα τοῦτο Ἀρκεσίλεων μὲν κάμνοντά τε καὶ φάρμακον πεπωκότα ὁ ἀδελφεὸς Λέαρχος ἀποπνίγει, Λέαρχον δὲ ἡ γυνὴ ἡ Ἀρκεσίλεω δόλῳ κτείνει, τῇ οὔνομα ἦν Ἐρυξώ. Διεδέξατο δὲ τὴν βασιληίην τοῦ Ἀρκεσίλεω ὁ παῖς Βάττος, χωλὸς ἐὼν καὶ οὐκ ἀρτίπους. Haec Herodotus, quem Nicolaus h. l. consuluisse videtur. Arcesilaus II regnavit an. 550-540 sec. Reitx., 554-544 sec. Larcher. (v. Thrige De reb. Cyren. p. 173 not. 73). Quae tempora quum non cadant in illud spatium, quod libro VII Nicolaus tractandum sibi sumsit, et quum in sequentibus demum lonum migratio exponatur, sponte intelligitur, Nicolaum in antecedentibus narrasse, quomodo post reditum Heraclidarum Minyae eorumque socii primum in Theram, deinde in Libyam migraverint, eaque occasione omnem Battiadarum historiam subtexuisse. Similiter rem Diodorus instituit VIII, 29 et 30. Uterque in his secutus fuerit Ephorum. — 2. ἀδελφὸς ἦγξε] ἀδελφοήγξε codex. In antecc. Nota vocem δυσθνητοῦντα pro vulgari δυσθανατοῦντα. Pro Λέαρχος apud Plutarchum et Polyaenum l. l. est Λάαρχος, idque genuina forma Cyrenaica fuerit, eaque etiam Herodoto reddenda, ubi libri plerique ἁλίαρχος, id quod ex ἅλαρχος, hoc vero ex λάαρχος depravatum esse cum Valckenario puto. Ceterum Plutarchus Learchum non fratrem Arcesilai, sed φίλον πονηρὸν dicit. — 3. Ἐροξώ] ἐρυζώ codex.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

53.

p. 387
Ibid.:Ὅτι Ἴωνες ἐν τῷ πρὸς Ὀρχομενίους πολέμῳ καταδραμόντες (1) αὐτῶν τὰς κώμας, γυναῖκας αἰχμαλώτους πολλὰς ἠγάγοντο· καταπαλλακεύοντες δ ̓ αὐτὰς, παῖδας ἐξεγέννησαν. Ὑποτραφείσης δὲ τῶν νόθων νεότητος οὐκ ὀλίγης, δείσαντες οἱ γνήσιοι ἐκ τῆς χώρας αὐτοὺς ἐξανέστησαν. Οἱ δ ̓ εἰς Θορικὸν τῆς Ἀττικῆς ἀποχωρήσαντες, ἡγεμόνας αὐτῶν προστησάμενοι, ὁμοῦ τοῖς Ἴωσιν ἐξέπλευσαν (2). Συνῄεσαν δὲ αὐτοῖς πολλοὶ Πελοποννήσιοι· σχόντες δὲ πρὸς τῷ Ἕρμῳ ταῖς ναυσὶ καί τινα νησῖδα καταλαβόμενοι οὐχ ἑκὰς τῆς ἠπείρου, πολλῶν αὐτοῖς βαρβάρων ἐπιόντων, ἀντεῖχον κρατοῦντες, καὶ ἐπί τινα λόφον τῆς ἠπείρου περάσαντες τὸ [δὲ] μεταξὺ πᾶν χωννύναι διενοοῦντο. Κἀνταῦθα τειχοδομεῖν κωλύοντος αὐτοὺς Μέννεω τοῦ Κύμης τυράννου, ὃς τότε τῶν ταύτῃ χωρίων ἐκράτει, Οὐατίας, ἀδελφὸς αὐτοῦ, φιλίαν καὶ ἐπιγαμίαν συντίθεται πρὸς αὐτοὺς ἐπὶ τῷ κεῖνον καταλῦσαι, καὶ αὐτοῖς χώραν δοῦναι αὐτάρκη. Οἱ δὲ ὡμολόγησαν ἐκείνοις τε καὶ τῶν Κυμαίων ὅσους (3) ἐδύναντο [ἐπηγάγοντο] (3), καὶ ἐπεξῆλθον ἐπὶ τὸν Μέννην. Ταχὺ δὲ καὶ τοῦ δήμου προσθεμένου αὐτῷ, νικήσας μάχῃ παραδίδωσι τοῖς Κυμαίοις τὸν ἀδελφόν· οἱ δ ̓ ἐκ χειρὸς βαλόντες αὐτὸν κατέλευσαν, καὶ τὸν Οὐατίαν ἐστήσαντο βασιλέα. δ ̓ εὐθέως τὰς πρὸς Φωκαέας (4) συνθήσας ἠξίου ἐμπεδοῦν, ἃς ὑπὲρ τῆς ἐκείνων ἐλευθερίας συνέθετο· οἱ δ ̓ ἐπείσθησαν καὶ τῆς γῆς ἔδοσαν. lones contra Orchomenios bellum gerentes, in vicos eorum incursione facta, multas mulieres captivas abduxerunt, quibus pro pellicibus utentes genuerunt liberos. Spuriorum haec juventus sat numerosa quum adolevisset, metuentes sibi genuini e regione eam expulerunt. Illi in Thoricum Atticae pagum digressi, creatis sibi ducibus, um cum Ionibus in Asiam navigarunt. Admixti iis erant multi Peloponnesii. Appellentes ad Hermum fluvium insulam quandam haud procul a continente sitam occuparunt, ac propulsata barbarorum, qui hostili impetu ipsos aggrediebantur, multitudine, in collem quendam continentis transgressi, spatium intermedium aggere jungere constituebant. lbi quum murum ducere impedirentur a Menne Cumaeormm tyranno, cujus in potestate haec regio erat, Uatias, frater ejus, amicitiae faedus et connubiorum jus iis proposuit, ea conditione ut Mennis imperima illorum opera everteret atque agrum iis daret sufficientem. Illi igitur cum Uatiae sociis pacta interunt et Cumaeorum quot poterant in suas partes adducentes contra Mennem egressi sunt. Mox quum etiam populus se Uatiae adjungeret, proelio victor fratrem Cumaeis tradidit,qui lapidibus e manu jactis eum obruerunt atque Uatiam sibi regem crearunt. Hic vero statim curavit ut rata essent quae de Orchomeniorum libertate cum Phocaeensibus pepigerat. Obtemperarunt Phocaeenses iisque terrae partem dederunt. 53. Cod. Escor. fol. 82, 25 r. — 82, 15 vso. De re aliunde non constal. — 1. καταδραμόντες] καταδραμῶντες cod. — 2. Orchomenios lonibus admixtos fuisse Herodotus quoque testatur 1, 146: Μινύαι δὲ Ὀρχομένιοι ἀναμεμίχαται κτλ. Cf. Pausanias VII, 2, 3: Ἴωσι δὲ τοῦ στόλου μετασχόντες... καὶ Ὀρχομένιοι Μινύαι συγγενείᾳ τῶν Κόδρου παίδων. Teum ab Orchomeniis conditam esse idem memorat Pausaniass III, 6, 3. V. Müller. Min. p. 399. — 3. ἐπηγάγοντο vel tale quid excidisse videtur; ὅσοις scribi nolim. 4. Φωκαέας] φοκέους cod. Quum in antecc. Phoncaeensium mentio non facta sit, complura excerptor omiserit. Ad Phocaeenses et Uatiam referenda erit vox ἐκείνοις in verbis οἱ δὲ ὡμολόγησαν ἐκείνοις.
388NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

54.

p. 388
Ibid.:Ὅτι Λεωδάμας ἐβασίλευσε Μιλησίων, καὶ ἐν τοῖς μάλιστα ἐπῃνεῖτο, δίκαιός τε ὢν καὶ τῇ πόλει καταθύμιος, εἰς φόνον αὐτῷ βουλεύσας Ἀμφιτρὴς ἐν ἑορτῇ Ἀπόλλωνος ἄγοντα ἑκατόμβην τῷ θεῷ Λεωδάμαντα (1) κατὰ τὴν ὁδὸν ἀπέκτεινεν, αὐτὸς δὲ μετὰ τῶν αὐτοῦ στασιωτῶν τὴν πόλιν κατελάβετο, καὶ τύραννος ἐγένετο, ἰσχύϊ προὔχων Μιλησίων. Οἱ δὲ Λεωδάμαντος παῖδες καὶ φίλοι νυκτὸς ἀπεχώρησαν εἰς Ἀσσησὸν (2), ὑποδεχομένου αὐτοὺς προθύμως τοῦ ἐνόντος ἄρχοντος, ὅντινα Λεωδάμας πρότερον κατέστησεν. Μετ ̓ οὐ πολὺ δὲ Ἀμφιτρὴς ἐπ ̓ αὐτοὺς σὺν στρατῷ ἦλθε, καὶ προσκαθίσας ἐπολιόρκει. Οἱ δὲ μέχρι μέν τινος ταλαιπωρούμενοι ἀντεῖχον· μετὰ δὲ ταῦτα εἰς μαντεῖον πέμψαντες ἐχρηστηριάζοντο περὶ τοῦ πολέμου. Θεὸς δ ̓ ἔφη, ἐκ Φρυγίας αὐτοῖς (3) ἥξειν βοηθοὺς, οἳ τίσιν τε πράξονται τοῦ Λεωδάμαντος φόνου, κἀκείνους τε καὶ Μιλησίους κακῶν ἀπαλλάξουσιν. Χρονιζομένης δὲ τῆς πολιορκίας, ἀφικνοῦνται νεανίσκοι, Τόττης καὶ Ὄννης, ἐκ Φρυγίας, ἱερὰ ἔχοντες Καβείρων ἐν κίστ(??)ι κεκαλυμμένα· ἐχόμενοι δὲ τῆς κίστεως ἀμφότεροι, μὲν ἔνθεν, δέ ἔνθεν, νυκτὸς ἔτι οὔσης προῆλθον εἰς τὸ τεῖχος, καὶ ἐκέλευον σφὰς δέχεσθαι. Βαρυνόμενοι δὲ ὑπὸ τῶν φυλάκων καὶ ἐρωτώμενοι τίνες εἶεν, ἔφασαν ὅτι κατὰ πρόσταξιν θεοῦ ἱερὰ ἐκ Φρυγίας κομίζοιεν ἐπὶ τῷ Μιλησίων τε καὶ Ἀσσησίων ἀγαθῷ. Οἱ δ ̓ εἰς νοῦν βαλόμενοι τὸν χρησμὸν δέχονται τοὺς νεανίσκους. Ἕωθεν δ ̓ εἰς ἐκκλησίαν συνῆλθον οἵ τε τοῦ Λεωδάμαντος παῖδες καὶ οἱ ἄλλοι ἅπαντες, καὶ τοὺς Φρύγας ἤροντο, οἵτινές τε εἶεν καὶ ἐφ ̓ ὅτῳ ἥκοιεν. Οἱ δ ̓ ἔφασαν, θεὸν (4) αὐτοῖς κελεῦσαι σὺν τοῖς ἱεροῖς εἰς Ἀσσησὸν ἐλθεῖν, τιμωροὺς ἐσομένους τοῦ Λεωδάμαντος φόνου, ὅστις αὐτοῖς εἴη Λεωδάμας· αὐτοὶ γὰρ οὐ γινώσκειν· καὶ κακῶν ῥύεσθαι Μιλησίους καὶ Ἀσσησίους. Δεῖν οὖν, ὅπως ἂν ταῦτα γένοιτο (5) ἐπιτελῆ, θῦσαι τὰ νομιζόμενα αὐτοῖς. Οἱ δὲ ταῦτα ἀκούοντες πᾶς δῆμος ἐν χαρᾷ ἦσαν· τοῖς γὰρ λογίοις σύνδρομα ἐφαίνετο. Ὑπέσχοντό τε τὰ ἱερὰ ἱδρύσειν (6) παρὰ σφίσι καὶ τιμήσειν, εἰ ταῦτα γένοιτο. Ἐκ τούτου μετὰ τὰς ἱερουργίας ἐκέλευον αὐτοὺς οἱ φρύγες ὁπλισαμένους πανστρατιᾷ χωρεῖν ἐπὶ τοὺς πολεμίους, ἡγουμένων τῶν ἱερῶν πρὸ τῆς φάλαγγος. Καὶ ἐποίησαν ταῦτα. Οἱ δὲ περὶ Ἀμφιτρὴν (7) ὑπαντιάσαντες, ὡς ἤδη πλησίον ἐγένοντο, εἰς φυγὴν ἐτράποντο, δείματος θείου ἐμπεσόντος· οἱ δ ̓ ἑπόμενοι τοὺς μὲν ἔσφαττον, τοὺς δ ̓ ἐδίωκον (8), Ἀμφιτρὴν δ ̓ οἱ Λεωδάμαντος παῖδες κτείνουσι, καὶ πόλεμος καὶ τυραννὶς ἐπέπαυτο Μιλησίοις. Ὅτι Ἐπιμένης μετὰ ταῦτα αἰσυμνήτης (9) ὑπὸ τοῦ δήμου χειροτονεῖται, λαβὼν ἐξουσίαν κτείνειν οὓς βούλεται· καὶ ὃς τῶν μὲν παίδων Ἀμφιτρῆτος οὐδενὸς οἷός τ ̓ ἦν ἐγκρατὴς γενέσθαι· ὑπεξῆλθον γὰρ παραχρῆμα δείσαντες· τὰ δὲ ὄντα αὐτοῖς ἐδήμευσε, καὶ ἀργύριον ἐκήρυξεν, εἴ τις αὐτοὺς κτείνειεν· τῶν δὲ κοινωνῶν τοῦ φόνου τρεῖς ἀπέκτεινε, τοῖς δὲ ἄλλοις φυγὴν προσεῖπεν· οἱ δὲ ᾤχοντο. Οἱ μὲν δὴ Νηλεῖδαι κατελύθησαν ὧδε. Leodamas Milesiis imperavit, et quum justus esset et gratus civibus, summopere honorabatur. Tandem vero caedem ei per insidias parans Amphitres Apollinis festo hecatombam deo ducentem Leodamantem in pompa interfecit, et cum factionis suae sociis urbem occupavit roboreque Milesiis superior tyrannide potitus est. Filii vero et amici Leodamantis noctu abscesserunt Assesum, ubi urbis praefectus, quem Leodamas olim constituerat, prompto animo eos excepit. Non multo post Amphitres cum exercitu contra eos egressus obsidione urbem cinxit. Oppidani per aliquantum temporis multas perdurantes aerumnas resistebant, deinde vero miserunt qui de exitu belli oraculum consulerent. Respondit deus venturos ipsi sex Phrygia auxiliatores, qui ultionem de caede Leodamantis sumpturi, ipsosque et Milesios malis liberaturi essent. Interim quum duceretur obsidio, juvenes duo, Tottes et Onnes, ex Phrygia venerunt cum sacris Cabirorum in cista absconditis, quam ambo, alter hinc alter illinc, apprehensam ferentes, dum nox adhuc erat, ad murum accesserunt, petieruntque ut in urbem immitterentur. Quos quum custodes duris verbis increpantes interrogarent quinam essent, responderunt dei jussu se ex Phrygia sacra afferre, quae Assesiis Milesiisque forent saluti. Tum illi in animum revocantes oraculum, juvenes in urbem recipiunt. Orto diluculo in concionem congressi Leodamantis filii ceterique omnes ex juvenibus quaerunt quinam essent et cujus rei causa venissent. Illi deum dixerunt jussisse ipsos Assesum proficisci, ut caedem ulciscerentur Leodamantis (quicunque demum sit Leodamas, id enim se ignorare), simulque ut malis Milesios et Assesios liberarent. Ceterum ut perfici hoc posset, necessarium esse ut rite ex more ipsorum sacra facerent. Quibus auditis populus universus gaudio exsultabat; nam congruere haec cum verbis oraculi apparebat; ac polliciti sunt sacra Cabirorum se in urbe consecraturos et religiose culturos, si ista fierent. Deinde peracto sacrificio Phryges eos jusserunt cum universo exercitu in hostem egredi, dum sacra ante phalangem praeferrentur. Idque fecerunt. Contra exeunte Amphitrete, quum jam in propinquo erant copiae, divinitus incusso correpti terrore in fugam se dederunt. Illi vero tergis eorum insistentes alios trucidarunt, alios longius persecuti sunt. Amphitretem filii Leodamantis occiderunt. Atque sic bellum Milesiis compositum et tyrannis sublata est. Post haae Epimenes summus reipublicae gubernator populi suffragiis creatus est, data occidendi potestate quoscunque vellet. Is ex filiis quidem Amphitretis ne uno quidem potiri potuit; nam metuentes sibi fuga illico se subduxerant; verum bona eorum publicavit, et praeconis voce praemium promisit, si quis eos interfecerit. Caedis participes tres occidit; reliquos in exilium egit. Hi igitur solum mutarunt. Atque sic Nelidarum imperium eversum est. 54. Cod. Escor. fol. 82, 15 vso — 83, 28 r. De rebus hoc fr. Taditis aliunde non constat. — 1. Nomen Λεωδάμαντα ad marginem adscriptum; in contextu lacuna. — 2. Assesi oppidi in Milesiorum ditione siti mentionem faciunt Herodotus 1, 19. 22; Stephan. Byz. s. v.; Parthenius Erot. 14; Polyaen. VI, 47. — 3. αὐτοῖς] αὐτοὺς cod. — 4. Θεὸν] θεοῦ cod. — 5. γένοιτο] γένοιντο cod.—6. ἱδρύσειν] Ἵδρυσι cod. — 7. Ἀμφιτρὴν] ἀμφυτρὴν cod. — 8. ἐδίωκον] ἐδιώκων cod. — 9. Haec adde paucis illis quae de aesymnetis comperta habemus. V. Hermann. Alterth. § 63; Schoemann. Hist. Jur. Publ. l. p. 89 et qui ibi laudantur.
389NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

55.

p. 389
Ibid.:Ὅτι μετὰ τὸ ἀγαγεῖν τὸ νάκος τοὺς Ἀργοναύτας τῷ Πελίᾳ, Ἰάσων εὐθὺς ἐλθὼν Πελίᾳ φόνον ἐβούλευε τῆς ἀρχῆς πέρι, Μήδεια δ ̓ αὐτῷ ὑπέστη ἀνιδρωτὶ τοῦτο πράξειν. Ταχὺ δὲ ταῖς ἐκείνου θυγατράσιν ἐν ὁμιλίᾳ γενομένη ἔπειθεν, ὅτι αὐταῖς τὸν πατέρα γηραιὸν ὄντα ἀνηβῆσαι ποιήσειε διὰ φαρμάκων, εἴ μιν κατακόψασαι εἰς λέβητα ζέοντα ἐμβάλοιεν· εἰς δὲ πίστιν τοῦ λόγου, ὤς φασι, παλαί ̓ ἄττα κατακόψασα πρόβατα, νέα ἐκ παλαιῶν ἐποίει. Αἱ δὲ διὰ τοῦτο μάλιστα πεισθεῖσαι τὸν πατέρα ἔκτειναν· καὶ ὡς οὐδὲν ἐγίνετο ὧν προσεδόκων, ἐν πένθει μεγάλῳ ἦσαν. Οἱ δὲ Ἰωλκοὶ ἐπὶ τῷ ἔργῳ ἤχθηραν Μήδειάν τε καὶ Ἰάσονα, καὶ τοὺς μὲν φυγῇ ἐζημίωσαν· οἱ δ ̓ εἰς Κόρινθον ἀπεχώρησαν· ταῖς δὲ παισὶ συνέγνωσαν ὑπὸ ἀκακίας ἐξαπατηθείσαις· θανάτου γὰρ ῥυόμεναι τὸν πατέρα ἐκ γήρως, ἄκουσαι ἀπέκτειναν. Ἐπὶ δὲ τῷ Πελίου τάφῳ ἆθλα ἐτέθη μέγιστα καὶ τὰς θυγατέρας αὐτοῦ ἠγάγοντο, ὡς ἂν καθαρὰς φόνου, οἱ ἄριστοι. Ἐκ Πελοπείας (2) δὲ Κύκνος ἐγένετο, Ἡρακλῆς ἐμαχέσατο ἐν Ἰτώνῳ τῆς Ἀχαίας· Ἄκαστος δ ̓ Πελίου ἐν Ἰωλκῷ ἐβασίλευεν, τοῦ πατρὸς τελευτήσαντος, Ἰάσονος φυγόντος εἰς Κόρινθον σὺν Μηδείᾳ. 55. Cod. Escor. fol. 83, 29 r. — 83, 15 vso. De re cf. Apollodor. I, 9, 27 ibique interpretes. — 1. φκσι, παλαί ̓ ἄττα] φασιν, ἄλλα ἄττα codex. — 2. Πελοπείας] Πελοπίας cod.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

56.

p. 389
Exc. De virt.:Ὅτι Ἀκάστου γυνὴ Πηλέως ἐρασθεῖσα, λόγους ὑπὲρ μίξεως εἰσφέρει· ἀναινομένου δὲ, δείσασα μή μιν κατείποι (1) πρὸς τὸν ἄνδρα, ὑποφθάσασα αὐτὸν προδιαβάλλει (2) πρὸς τὸν ἄνδρα, ὡς εὐνηθῆναί (3) οἱ θέλοντα. δὲ λόχον ὑφείσας ἐπεβούλευσε Πηλεῖ. Καὶ ὃς αἰσθόμενος, εἰς πόλεμον κατέστη πρὸς αὐτὸν, ἐπικαλεσάμενος βοηθοὺς τούς τε Τυνδαρίδας καὶ Ἰάσονα, ἐχθρὸν ὄντα ἐκείνῳ (4), φίλος αὐτὸς ὦν διὰ τὸ σύμπλους ἐν τῇ Ἀργοῖ γεγονέναι· καὶ τήν τε Ἰωλκὸν αἱρεῖ καὶ τὴν Ἀκάστου γυναῖκα σφάττει. (Atalante) Acasti uxor Pelei amore correpta, quum Peleum de stupro sollicitasset, nec persuadere ei potuisset, verita ne rem Peleus ad maritum deferret, praeoccupare ilium statuit. Itaque Peleum apud virum calumniatur, quasi stu- prum sibi offerre voluisset: qui, uxoris calumniis persuasus, insidias Peleo comparat. Sed Peleus, re intellecta, bellum Acasto infert, adscitis in auxilium suum Tyndaridis atque Iasone, qui Acasto infensus, Peleo autem ob expeditionis Argonauticae societatem erat conjunctissimus. Horum auxilio Peleus expugnata Iolco Acasti conjugem necavit. 56 Cod. Tur. fol. 154, 4-12 vso. Eadem Suidas: Ἀταλάντη, Ἀκάστου γυνὴ, ἥτις Πηλέως ἐρασθεῖσα κτλ. Cf. Idem v. Ἄκαστος. Reliqui auctores uxorem Acasti non Atalantem dicunt sed Astydamiam (Apollodor. III, 13, 3; schol. Arist. Nub. 1059 etc.) vel Hippolyten (Pindar. Nem. IV, 92. V, 46). — 1. κατείποι] sic codex et Suidas in optimis codd. Ante Orellium in editt. Legebatur κατείπει. — 2. προδιαβάλλει] προσδιαβάλλει cod. et vulgata ap. Suidam, ubi codex A προδιαβάλλει exhibere videtur. In seqq. Praerositionem πρὸς om. Suidas. — 3. εὐνηθῆναι] sic codex et Suidas. Valesius e conj. Dedit συνευνηθῆναι. — 4. ἐκείνῳ] Suidas. Ἐχθρὸν ὄντα, κἀκείνῳ φίλος a. ὤν codex. De Peleo Argonauta v. Apollon. Rh. 1, 91; Apollodor. I, 9, 16; Hygin. Fab. 14; Orpheus Arg. 130. Sec. Apollodorum III, 13, 7 Peleus non statim post detectas insidias, sed post Thetidis nuptias natumque Achillem Iolcum expugnat. Cum Nicolai narratione of. schol. Apoll. Rh. I, 224; Pindar. Nem. III, 59. De interiore harum fabb. Ratione v. Müller. Min. p. 256. Ceterum quum Iasonis historiam, eatenus certe quatenus ad Argonautarum expeditionem pertinet, Nicolaus libro tertio jam exposuerit, nostro loco de antiquissimis his Thessaliae regibus denuo egisse putandus est, ut viam sibi muniret ad eorum regum historiam, qui post Heraclidarum reditum in Thessalia regnarunt.
390NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

57.

p. 390
Ibid.:Ὅτι Λυκούργῳ τοιάδε τελευτὴ τοῦ βίου ἐγένετο. Βουλόμενος, ὥς φασι, τὸν (1) θεὸν ἐρέσθαι περὶ τινων ὑπολοίπων νόμων, ὥρκωσε Λακεδαιμονίους ἄχρις ἐπάνεισι μηδένα λῦσαι τῶν κειμένων. Ὀμοσάντων δ ̓, ἐπεὶ χρηστηριαζόμενος ἤκουσε παρὰ τοῦ θεοῦ, ὡς εὐδαίμων πόλις ἔσοιτο, εἰ τοῖς ἐκείνου νόμοις ἐμμένοι, ἔγνω, μηκέτι ἐπανελθεῖν, τὸ βέβαιον τῆς φυλακῆς ἐκ τοῦ ὅρκου ποιησάμενος. Καταβὰς δὲ εἰς Κρίσαν αὑτὸν διεργάζεται (2). Λακεδαιμόνιοι δὲ αἰσθόμενοι, διά τε τὴν προτέραν ἀρετὴν καὶ τὴν τότε κριθεῖσαν περὶ τὸν θάνατον, ναόν τε αὐτῷ ἐτεμένισαν, καὶ βωμὸν ἱδρυσάμενοι θύουσιν ὡς ἥρωι ἀνὰ πᾶν ἔτος (3). Περιφανῶς γὰρ δὴ (4) Σπαρτιάταις αἴτιος μόνος ἐγένετο τῆς εἰς ἅπαν ἀρετῆς τε καὶ ἡγεμονίας, οὐδὲν ἄμεινον τῶν ἄλλων πάλαι διακειμένοις· οὐ μόνον ὅτι αὐτοῖς νόμους ἔθετο ἀρίστους, ἀλλὰ καὶ ὅτι ἄκοντας προὐτρέψατο χρῆσθαι αὐτοῖς τρόπῳ τοιῷδε. Δύο σκύλακας λαβὼν (5) ἀπὸ τῆς αὐτῆς μητρὸς ἔτρεφε, χωρὶς δὲ ἀλλήλων ἀνομοίοις ἤθεσι, τὸν μὲν κατ ̓ οἶκον, ὄψα τε διδοὺς καὶ τὴν ἄλλην λιχνείαν, τὸν δὲ ἐν κυνηγεσίοις θηρᾶν ἀναγκάζων καὶ στιβεύειν (6) ἐν ὄρεσιν. Ὡς δ ̓ ἑκάτερος αὐτῶν ὅμοιος ἐγένετο τῇ τροφῇ, Σπαρτιάταις ἐκκλησιάζουσι πρὸς τοὺς περιοίκους πολέμου πέρι,καὶ ἀμηχανοῦσι, παραγαγὼν ἀμφοτέρους εἰς μέσον, καὶ σὺν αὐτοῖς δόρκους τε καὶ ζωμοὺς (7) καὶ ὄψα ἐσκευασμένα, ἔλεξεν· «Ἀλλ ̓ ὅτι μὲν, Σπαρτιᾶται, τοῦ εὖ τε καὶ κακῶς πράττειν οὐκ ἄλλο ἐστὶν αἴτιον πλὴν τὸ ἔθεσι χρῆσθαι φαύλοις σώφροσι, πάρεστιν ὑμῖν ὁρᾶν. Οἵδε γέ τοι (8) τοὺς σκύλακας δείξας) τῆς αὐτῆς μητρὸς ὄντες, ἐναντίως δὲ ἀλλήλοις τεθραμμένοι, παρ ̓ αὐτὸ τοῦτο ἀνόμοιοι ἐκβεβήκασιν. μὲν γὰρ θηρᾶν μαθὼν, δὲ λιχνεύειν, οὐδὲν ἂν (9) ἀντὶ τοῦδε, εἰ παρείκοι, ποιήσειε.» Καὶ ἅμα προσέταξε τῷ κυνουλκῷ μεθεῖναι ἐπὶ ἀμφοτέρους τὰ ἡτοιμασμένα. Τῶν δ ̓ μὲν κατοικίδιος ἐπὶ τοὖψον ὥρμησεν, δὲ θηράτωρ ἐπὶ τὸν δόρκον, καὶ καταλαβὼν (10) ἐσπάραττε. Καὶ Λυκοῦργος πάλιν, «Ταῦτα, ἔφη, νομίσατε, Σπαρτιᾶται, καὶ εἰς ὐμᾶς τείνειν καὶ τοὺς ἄλλους πάντας ἀνθρώπους· ὁποίοις γὰρ ἂν ἔθεσι καὶ νόμοις χρῆσθε, τοιούτους ἀποβαίνειν ἀνάγκη πρός τε πόνους καὶ τρυφήν· πάντα γὰρ ἀνθρώποις μαθητὰ οἱ θεοὶ ἔδοσαν. Ἕπεται δὲ τῷ μὲν πονεῖν ἐθέλειν τὸ ἐλευθέρους εἶναι, καὶ τὸ οὖ (11) πράττειν καὶ κρατεῖν πάντων· τῷ δὲ ἡδυπαθεῖν τό τε δουλεύειν καὶ κακουργεῖν (12) καὶ μηδενὸς ἀξίους εἶναι.» μὲν τοιαῦτα λέγων προὐτρέπετο τοὺς Σπαρτιάτας μεταβαλεῖν τε τὸν καθεστῶτα τρόπον τοῦ βίου, καὶ βελτίοσι νόμοις ἐθισθῆναι. Οἱ δὲ πεισθέντες οὐ τῶν περιοίκων μόνον, ἀλλὰ καὶ πάντων Ἑλλήνων διαφανῶς ἄριστοι ἐγένοντο, ἡγεμόνες τε συνεχῶς, ἐξ ὅτου παρεδέξαντο τοὺς νόμους, ἐπὶ ἔτη πεντακόσια (13), καὶ οὐ πολλοῦ χρόνου ἐπὶ μέγα ἐχώρησαν δυνάμεως. Lycurgo ejusmodi vitae exitus contigit. Quum Apollinem de quibusdam residuis legibus consultum ire vellet, Lacedaemonios jurejurando adegit, nullam ex constitutis legibus abrogaturos, antequam ipse rediisset. Quo juramento ab omnibus praestito, Delphos profectus responsum ab Apolline retulit, fortunatam Spartam fore, quamdiu leges illius servaret. Hoc Lycurgus responso accepto nunquam posthac in patriam reverti constituit, ut ad perpetuam legum observantiam jurejurando obstrictos retineret cives. Igitur Crisam digressus mortem sibi conscivit. Cujus rei fama Lacedaemonem allata, Spartani virtutis causa, quam et in anteacta omni vita ac tum moriens prae se tulerat, templum ei aramque posuerunt, ubi quotannis perinde ac heroi sacrificant. Quippe citra controversiam virtutis in omnibus rebus gestis conspicua; atque imperii unus hic auctor Spartanis fuit, quum antea nulla re ceteris praestarent: idque non eo solum, quod leges optimas iis constituit, sed etiam quod, illis ut uterentur, eos impulit hujusmodi ratione. Catulos duos eadem matre natos seorsim ac diverso quemque modo instituit; alterum in aedibus, obsoniis atque hujuscemodi catillamentis alens; alterum venationibus assuefaciens, atque in montibus sub dio cubare cogens. Postquam uterque consentaneam cducationi suae indolem est sortitus, tum Lycurgus Spartanis, forte de bello adversus finitimos in concione consultantibus atque magnopere anxiis, ambos catulos in medium adduxit cum capreis ac jusculis et obsoniis apparatis, ac mox, «Enimvero, inquit, Spartani, animum ac fortunam uniuscujusque ex institutis, quibus usus sit, pendere, vel ex his catulis intelligi potest, qui quum sint eadem matre geniti, quia tamen diversa ratione instituti sunt, idcirco dissimiles ingenio exstiterunt. Hic enim venationi, ille catillamentis innutritus, si copiam feceris, nihil uterque aliud, quam quod didicit, factitaturus est.» Simul famulo, qui canes loro retinebat, imperat, utrumque ut dimittat. Ac domesticus quidem recta ad obsonium ferri, venator vero capream porsequi coerit, eamque comprehensam protinus laniavit. Tum Lycurgus, «Idem , inquit, Spartani, de vobis ac de ceteris porro omnibus existimate: cujusmodi enim institutis ac legibus utimini, ejusmodi ut ingenio ad laborem ac delicias exsistatis necesse est. Quippe hominibus id a deo datum est, ut quidvis sibi comparare discendo possint. Porro laborem comitari solet libertas atque imperium in ceteros: delicias vero servitus malaeque artes et contemptus sequuntur.» His sermonibus Lycurgus impulit Spartanos, ut, abjectis prioribus institutis, melioribus legibus adsuescerent. Qui Lycurgi consilium secuti non finitimos modo, sed omnes omnino Graecos virtute longe superaverunt, atque ab susceptis legibus continue per quingentos annos principatum Graeciae tenuerunt, ac brevi admodum temporis spatio maximam potentiam adepti sunt. 57. Cod. Tur. fol. 154, 12 vso—155, 23, r. Eadem Suidas v. Λυκοῦργος. — 1. Τὸν] artic. Addidit Coray. — 2. Cf. Plutarch. Lyc. 31: τελευτῆσαι δὲ τὸν Λυκοῦργον οἱ μὲν ἐν Κίρρᾳ λέγουσιν. — 3. Cf. Ephorus (fr. 19) ap. Strabon. VIII, p. 366; Herodot. I, 66; Aristot. ap. Plutarch. Lyc. 31; Pausan. III, 16, 6; Boeckh. C. Insc. I, no. 1256. 1362. — 4. δὴ] e Suida accitum. Mox cod. αἰτιόμενος pro αἴτιος μόνος. — 5. Eandem historiam narrat Plutarch. De educat. c. 4. 3; Instit. Lac. p. 22; Arsenius p. 343. — 6. στιβεύειν] Wesseling. Ad Diodor. IV, 13. στιβεύων codex et Suidas. — 7. ζωμοὺς] Suidas; ζώνας codex. — 8. Οἵδε γέ τοι] Suidas; οἱ δεῖ (non: δὴ) γε τοὺς κύλακας codex. — 9. ἂν] addidi, monente Bremio. — 10. καταλαβὼν] καταβαλὼν Suidas. — 11. καὶ τὸ εὖ πρ.] Suidas; ἐλευθέρους εἶναι καὶ πράττειν ... ἀξίοις εἶναι codex. — 12. κακουργεῖν] κακοπραγμονεῖν Suidas. — 13. ἐπὶ ἔτη πεντακόσια] Cf. Plutarch. Lyc. c. 29: Τοσοῦτον γὰρ ἐπρώτευσεν ἡ πόλις τῆς Ἑλλάδος εὐνομίᾳ καὶ δόξη, χρόνῳ ἐτῶν πεντακοσίων τοῖς Λυκούργου χρησαμένη νόμοις, οὖς δεκατεσσάρων βασιλέων μετ ̓ ἐκεῖνον εἰς Ἆγιν τὸν Ἀρχιδάμου (399 a. C.) γενομένων οὐδεὶς ἐκίνησεν. Eosdem annos quingentos, termino ad quem non memorato, Plutarchus affert in Comp. Lyc. Et Num c. 4 et Instit. Lac. p. 239, F. Contra in Apophthegm. p. 194, B, hosce annos quingentos numerat usque ad Epaminondam in Laconiam irrumpentem (369 a. C.). At praeferenda procul dubio sunt quae affert eo loco, quo ex professo de Lycurgo egit. Numerum 500 accuratius si definire auctor voluisset, ponendi fuissent anni 503, adeo ut Lycurgi epocha sit 399+503= 902 a. C. sive z*63 ante Olymp. 1. Qui quidem numerus optime quadrat cum iis quae de Ephori calculis in Fragm. Chronolog. Exposui. Ephorum vero ducem fuisse Nicolai saepius jam indicavi.

Τέλος τοῦ ἕκτου λόγου Νικολάου Δαμασκηνοῦ
391

ΙΣΤΟΡΙΑΙ

ΙΣΤΟΡΙΑΙ
[ΕΚ ΒΙΒΛ. Ζ’]
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

58.

p. 391
Exc. De ins.:Ὅτι Κύψελος Βακχιάδης καὶ αὐτὸς ὢν ἐκ κήδους γυναικείου (1), πρῶτος κτείνας τὸν τελευταῖον Ἱπποκλείδην (2) ἐβασίλευσεν ἀντ ̓ αὐτοῦ τρόπῳ τοιῷδε. Λόγιον ἦν (3) τοῖς Βακχιάδαις ὑπὸ τοῦ Κυψέλου τοῦ Ἀετίωνος καταλυθεῖσιν (4) τὴν ἀρχὴν ἀφαιρεθῆναι. Γενόμενον οὖν αὐτὸν καὶ ἐν σπαργάνοις ἔτι ὄντα ὑποπέμψαντες τῶν ὑπασπιστῶν τινὰς ἐκέλευον κτεῖναι. Τῶν δὲ ἐπὶ τοῦτο ἐλθόντων ἐπὶ τὴν οἰκίαν καὶ μελλόντων ἀναιρεῖν, ὀρέγον τὰς χεῖρας τὸ παιδάριον προσεμειδία τοῖς ἀνθρώποις· τοὺς δὲ οἶκτος εἰσῆλθε, καὶ ἔγνωσαν μηκέτι ἀναιρεῖν, ἀλλὰ φράσαντες τῷ πατρὶ τὰς ἀληθείας ἐκποδὼν ἀπιέναι. Δόξαν δὲ οἱ μὲν εἶπαν, δὲ Ἀετίων εἰς Ὀλυμπίαν αὐτὸ ὑπεκτίθεται καὶ ἔτρεφεν, ὡς ἂν ἱκέτην τοῦ θεοῦ. Μετὰ δὲ ταῦτα θαρσήσας εἰς Κλεωνὰς ἤγαγε, μειράκιον ἔτι ὄντα καὶ πολλῶν διαφέροντα τὴν ἰδέαν καὶ τὴν ἀρετήν. Ἀνὰ δὲ χρόνον Κύψελος βουλόμενος κατελθεῖν εἰς Κόρινθον, ἐχρηστηριάζετο (5) ἐν Δελφοῖς. Συμφέρουσαν δὲ δεξάμενος φήμην οὐδὲν μελλήσας ἧκεν εἰς Κόρινθον, καὶ ταχὺ τῶν ἀστῶν ἐν τοῖς μάλιστα ἀγαστὸς ἦν, ἀνδρεῖός τε καὶ σώφρων καὶ δημωφελὴς δοκῶν εἶναι παρὰ τοὺς ἄλλους Βακχιάδας ὑβριστάς τε ὄντας καὶ βιαίους. Πολεμαρχήσας δ ̓ ἔτι μᾶλλον ἐστέρχθη, τῶν πώποτε ταύτην ἀρξάντων τὴν ἀρχὴν μακρῷ ἄριστος γενόμενος· τἄλλα τε γὰρ ὀρθῶς ἔπραξε καὶ τόδε· νόμος καθεστήκει Κορινθίοις τοὺς ἐν δικαστηρίῳ ἁλισκομένους ἀπάγεσθαι πρὸς τὸν πολέμαρχον, καὶ καθείργνυσθαι τῶν ἐπιτιμίων, ἕνεκα, ὧν καὶ αὐτῷ μέρος τι ἦν. δὲ οὔτε καθεῖρξέ τινα πολίτην, οὔτε ἔδησεν, ἀλλὰ τοὺς μὲν ἀπέλυε δεχόμενος (6) ἐγγυητὰς, τῶν δὲ καὶ αὐτὸς ἐγίνετο, πᾶσι δὲ ἠφίει τὸ αὐτοῦ μέρος· ἐξ ὧν μάλιστα ἐν τῷ πλήθει ἐστέργετο. Ὁρῶν δὲ τοὺς Κορινθίους ἐχθρωδῶς πρὸς Βακχιάδας διακειμένους, προστάτην δ ̓ οὐκ ἔχοντας, χρησάμενοι καταλύσειαν αὐτοὺς, ἐπέδωκεν αὑτὸν, καὶ ἐδημαγώγει τὸ πλῆθος, τόν τε χρησμὸν λέγων, ὅτι ὑπ ̓ αὐτοῦ πέπρωται καταλυθῆναι αὐτοὺς, ἀνθ ̓ ὅτου καὶ πάλαι γενόμενον αὐτὸν ὁρμήσειαν ἀνελεῖν, καὶ νῦν ἐπιβουλεύειν, ἀλλ ̓ οὐ δεδυνῆσθαι παρατρέψαι [τὰ] μοιρίδια. Οἱ δ ̓ ἀσμένως προσίεντο τοὺς λόγους, τοῖς μὲν δυσμενεῖς ὄντες, τῷ δὲ εὖνοι, καὶ τὸ βέβαιον τοῦ κατορθώσειν τὸ ἔργον ἐκ τῆς περὶ αὐτὸν ἀνδρείας ἔχοντες. Τέλος δὲ συστήσας ἑταιρικὸν κτείνει βασιλεύοντα Πατροκλείδην, παράνομον ὄντα καὶ ἐπαχθῆ. Ταχὺ δὲ ἀντ ̓ ἐκείνου δῆμος αὐτὸν βασιλέα κατέστησεν. δὲ τούς τε φυγάδας κατάγει, καὶ τοὺς ἀτίμους ὑπὸ τῶν Βακχιαδῶν γενομένους ἐπιτίμους πάλιν ἐποίησε· καὶ διὰ τοῦτο ἐχρῆτο εἰς τι βούλοιτο αὐτοῖς· εἴς τε ἀποικίαν ἐξῆγε τοὺς μὴ φίλους, ὅπως ἂν ῥᾷον ἄρχοι τῶν λοιπῶν· ἔπεμψε δὲ εἴς τε Λευκάδα (7) καὶ Ἀνακτόριον, οἰκιστὰς αὐτῶν Πυλάδην καὶ Ἐχιάδην τάξας, παῖδας αὐτοῦ νόθους· τοὺς δὲ Βακχιάδας φυγαδεύσας ἐδήμευσε τὰς οὐσίας αὐτῶν. Οἱ δὲ εἰς Κέρκυραν ἀπεχώρησαν. Κύψελος δὲ Κορίνθου πράως ἦρχεν, οὔτε δορυφόρους ἔχων, οὔτ ̓ ἀποθύμιος ὢν (8) Koset ρινθίοις. Βασιλεύσας δὲ ἔτη λ' (9) ἐτελεύτησε τέσσαρας υἱοὺς καταλιπὼν, ὧν γνήσιος μὲν ἦν Περίανδρος, οἱ δὲ λοιποὶ νόλοι. Cypselus, ipse quoque Bacchiada genere materno, primus fuit tyrannus qui interfecto Bacchiadarum postremo, Hippoclide, in locum ejus succedens regno potitus est hunc in modum. Oraculo Bacchiadis responsum erat, fore ut a Cypselo Aetionis filio regno exuerentur. Igitur quum natus Cypselus in fasciis adhuc esset, submiserunt scutatorum nonnullos, qui eum interficerent. His ad domum ejus profectis caedemque jam patraturis, manus porrigens infans arridebat. Unde miseratio eos incessit, nec jam occidere infantem, sed re quae esset patri indicata, abscedere statuerunt. Ex decreto igitur hi rem indicarunt; Aetion autem in Olympiam clam expositum puerum ut dei supplicem educabat. Post haec ad fiduciam erectus Cleonas filium abduxit, puerum adhuc, forma et virtute inter multos insignem. Aliquanto post Cypselus, Corinthum redire volens, Delphis oraculum consuluit, et quum conveniens accepisresponsum, nulla mora interposita venit Corinthum; ubi mox inter cives quam maxime honorabatur, quum strenuus et moderatus esset, populique commodis consulere videretur in tanta reliquorum Bacchiadarum superbia et violentia. Ac magis adhuc civium amorem eo sibi concilia vit, quod Polemarchi munere ita fungebatur, ut qui unquam hunc magistratum gessissent, cunctos longe superaret. Etenim tum cetera optime egit tum vero hocce. Lex apud Corinthios obtinebat, ex qua judicio condemnati ad polemarchum adducebantur, a quo includebantur usque dum irrogatam solvissent mulctam, cujus pars aliqua ad ipsum redibat polemarchum. Ille vero nunquam nec inclusit civem aliquem neque vinxit, sed alios dimisit praedes accipiens, pro aliis etiam ipse spondebat; omnibus autem suam mulctae partem remittebat. Unde maximo apud multitudinem favore pollebat. Ac videns Corinthios infestis esse in Bacchiadas animis, et duce destitutos cujus opera evertere regnum eorum possent, ipse sese obtulit, atque gratiam populi captabat, oraculum exponens, quo nuntiatum erat in fatis esse ab ipso Bacchiadarum imperium dissolvi; et quomodo illi propterea et olim recens natum occidere voluissent, et nunc sibi insidias pararent; at fati decreta non posse everti. Quos Corinthii sermones lubenter admittebant, Bacchiadas exosi, erga Cypselum benevoli, ex ejusque virtute spem firmam habentes prosperi successus. Tandem coacto sodalitio, Patroclidem (Hippoclidem?), qui tunc regnabat legum violator virque molestus, interfecit; in cujus locum ipse statim rex a populo creatus est. Tum exules revocavit, honore a Bacchiadis imminutos in integrum restituit, eoque effecit ut ad quodvis iis uti posset. Adversantes in colonias deducendas ablegavit, quo facilius imperaret reliquis. Misit vero ad leucadem et Anactorium condendas iisque Pyladem et Echiadem, filios spurios, praefecit. Bacchiadas in exilium ejecit ac bona eorum publicavit. Illi in Corcyram se receperunt. Cypselus vero Corinthiis imperavit clementer, nulloque se muniens satellitio, minime Corinthiis invisus erat. Denique post regnum annorum triginta diem obiit, quattuor relictis filiis, ex quibus legitimus Periander, reliqui spurii erant. 58. Cod. Escor. fol. 83, 16 vso. — 85, 30 r. — 1. γυναικείου] γυναικείου] γυναικίου cod. Amphion Bacchiada filiam pede claudam, Labda (Lambda etym. M. p. 199, 25) nomine, habebat quam quum nemo Bacchiadarum ducere vellet, in matrimonium accepit Aetion, Echecratis f., generis origine Lapitha et Caenides. Ita Herodotus V, 92, 4 in oratione Sosiclis Corinthii. — 2. Ἱπποκλείδην] infra pro Ἱπποκλείδης est Πατροκλείδης. Quod verum sit nomen nescio Herodotus VI, 128 Hippoclidem Atheniensem, Agarislae Sicyoniae procum, majoribus suis cognatum fuisse Cypseli tyranni dicit. Verum hoc non ad maternos, sed ad paternos Cypseli majores pertinet. — 3. Vide Herodot. V, 92, 5, ubi historia de servato Cypselo fusius, sed diverso modo exponitur. — 4. καταλυθεῖσιν] καταλυθείσειν cod. Μοχ ὀρέγοντας cod. pro ὀρέγον τὰς. — 5. ἐχρηστιράζετο codex, et mox δημοφελὴς et βιβαίους. — 6. δεχόμενος] δεχόμενον codex; deinde Βακχίδας. — 7. Λευκάδα] λευδὰ codex. Hasce Corinthiorum colonias Cypseli temporibus deductas esse constat e Strabone p. 452. Sec. Plutarch. De sera num. vind. c. 7, p. 552 Apollonia, Anactorium et Leucadiorum Chersonesus sub Periandro colonis frequentata sunt. Quod de novis colonis denuo missis intelligere solent viri docti. V. Raoul-Rochette Etabl. III, p. 352; Kruse Hellas, II, 2, p. 185. Cf. Müller. Dor. I, 117. II, 155. Boeckh. ad C. J. I, p. 58. W. Müller. De Corcyraeorum rep. p. 19 sqq. De Pylade et Echiade (num forte Echinade?) filiis altum silentium. His duobus coloniarum ductoribus addendus est tertius Cypseli filius e Strabone et Scymno Chio. Strabo X, p. 452: Κορίνθιοι δὲ πεμφθέντες ὑπὸ Κυψέλου καὶ Γαργάσου (γαργάσουσος 5 codd; l. Γόργου), ταύτην τε κατέσχον τὴν ἀκτὴν καὶ μέχρι τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου προῆλθον· καὶ ἥ τε Ἀμβρακία συνῳκίσθη καὶ τὸ Ἀνακτόριον κτλ. Idem VII, p. 325: Αὕτη (sc. ἡ Νικόπολις)... Τόλγου (Τόργου v. l.; at Γόργου recte in Epitom.) τοῦ Κυψέλου κτίσμα. Scymnus. Ch. 453: Ἀμβρακία Κορινθίων Ἄποικός ἐστιν· ᾤκισεν δ ̓ ὁ Κυψέλου Αὐτὴν πρότερον παῖς Γόργος. Gorgus hic item nothus Cypseli f. fuit, uti inde patet quod in fragmento nostro Cypselo quattuor filii, unus legitimus, Periander, et tres spurii fuisse dicuntur. Memoratur hic Gorgus paullo infra in fragm. 60, ubi codex pro ἦν γόργος praebet Καγόργος. Praeterea mentio ejus fit apud Aristot. Polit. V, 9, 22, ubi: Ψαμμητίχου ὁ Γορδίου τρία ἔτη ἐτυράννησεν. Hunc enim Gordiam non diversum esse a Gorgo Cypseli filio fratreque Periandri docemur fragm. 60. Plutarchus in Conviv. Sap. VII, c. 17, p. 160, fratrem Periandri dicit Γογυίαν. Denique Antoninus Lib. c. 4 dicit: Τόλγον (sic mss., Γόργον correx. Westrm.) δὲ τὸν ἀδελφὸν (deb. υἱὸν) Κυψέλου κατὰ τοὺς αὐτοῦ (Κραγαλέως) χρησμοὺς λαὸν ἔποικον ἀγαγεῖν εἰς Ἀμβρακίαν. Veram nominis formam esse Γόργος e duobus numis comprobatur. V. Raoul-Rochette Annal. instit. arch. I, p. 312. — 8. ὦν] ἦν codex. De re cf. Aristot. Pol l. l.: Ὁ μὲν γὰρ Κύψελος δημαγωγὸς ἦν καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν διετέλεσεν ἀδορυφόρητος. Alia de Cypselo declamat Sosicles ap. Herodot. l. l. De optimatum expulsione cf. Polyaen. Strateg. V, 31, 1. Plutarch. Lys. c. 1; Dionys. Hal. A. R. III, 35; Liv. I, 32, a quibus Lacedaemonem et in Italiam abiisse dicuntur. Eo quod nostro loco traditur in Corcyram Bacchiadas profectos, esse, optime explicatur bellum, quo postea Periander insulam expugnavit. V. W. Müller. De reb, Corcyr. p. 15. In universum de Cypselo v. Müller. Dor. I, p. 164 sq.—9. Consentit Aristoteles l. l. Viginti octo annos eitribuit Eusebius Chron. N. 1358.
393NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

59.

p. 393
Exc. De virt.:Ὅτι Περίανδρος Κυψέλου υἱὸς, τοῦ βασιλέως Κορινθίων, τὴν βασιλείαν παρὰ τοῦ πατρὸς κατὰ πρεσβεῖον παραλαμβάνει, καὶ ὑπὸ ὠμότητος καὶ βίας ἐξέτρεψεν αὐτὴν εἰς τυραννίδα, καὶ δορυφόρους εἶχε τριακοσίους. Ἐκώλυέ τε τοὺς πολίτας δούλους κτᾶσθαι, καὶ σχολὴν ἄγειν, ἀεί τινα αὐτοῖς ἔργα ἐξευρίσκων. Εἰ δέ τις ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς καθέζοιτο (1) ἐζημίου, δεδιὼς μή τι βουλεύοιντο κατ ̓ αὐτοῦ. Λέγεται καὶ ἄλλο αὐτὸν ἔργον ἄνομον ἐργάσασθαι, νεκρᾷ τῇ ἑαυτοῦ γυναικὶ μιγέντα ὑπ ̓ ἔρωτος. Ἐστρατεύετο δὲ συνεχῶς, καὶ ἦν πολεμικός· τριήρεις τε ναυπηγησάμενος ἀμφοτέραις ἐχρῆτο ταῖς θαλάσσαις. Φασὶ δέ τινες αὐτὸν καὶ τῶν ἑπτὰ σοφῶν γεγονέναι· τὸ δὲ οὐκ ἦν. Periander Cypseli Corinthiorum regis filius aetatis privilegio acceptum a patre regnum crudelitate ac violentia in tyrannidem vertit, quippe trecentos circa se satellites habebat. Civibusque interdixerat, ne mancipia coemerent, neve in otio agerent, novitate operum quotidie eos vexabat. Quodsi quem forte sedentem in foro reperisset, statim muletabat, metuens ne qua adversus se conspiratio iniretur. Aliud quoque nefarium facinus patrasse dicitur, amoris scilicet impotentia cum uxore jam mortua rem habuisse. Porro bellicosus erat inprimis, crebrasque expeditiones suscipiebat, ac triremibus aedificatis utrumque tenebat mare. Sunt qui hunc unum e septem sapientibus fuisse opinentur, falso tamen. 59. Cod. Turon. Fol. 155, 24 r. — 155, 2 vso. — Locum hunc exscripsit Suidas v. Περίανδρος. — 1. Καθέζοιτο] sic codex et Suid.; ἐκαθέζετο editt. De rebus cf. Ephorus (e quo sua Nicolaus putadus est) fr. 106; Aristot. l. l., Heraclides Polit. fr. 5; Herodot. V, 92 ibique Baehr.; Diogen. In Vit. Periandri (I, 94 sqq.); Müller. Dor. I, 166 sq. II, 73; Wagner. De periandro. Darmstadt. 1831.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

60.

p. 393
Exc. De insid.:Ὅτι Περιάνδρῳ τῷ τυράννῳ Κορινθίων γηραιῷ ἤδη ὄντι πάντες οἱ υἱεῖς (1) ἐτελεύτησαν, ὧν Εὐαγόρας μὲν ἀποικίαν εἰς Ποτίδαιαν ἐξαγαγὼν, Λυκόφρων δὲ τυραννίδα κατασκευαζόμενος παρὰ τοῖς περιοίκοις, Γόργος δὲ ἅρμα ἡνιοχῶν καὶ πεσὼν ἐπὶ τράχηλον, Νικόλαος δὲ, ὅσπερ ἐδόκει μετριώτατος εἶναι, ὑπὸ Κερκυραίων δολοφονηθεὶς τρόπῳ τοιῷδε. Περίανδρος βουλόμενος, τελευτήσαντος αὐτοῦ, μένειν τοῖς ἐκγόνοις τὴν ἀρχὴν καὶ λογιζόμενος ὅτι αὐτῷ μὲν ἐπίθοιντο Κορίνθιοι (2), Νικόλαον δὲ βασιλεύοντα ἀνάσχοιντο διὰ τὴν ἐπιείκειαν, ἔγνω ἀποχωρήσας αὐτὸς εἰς Κέρκυραν Νικολάῳ παραδοῦναι τὴν Κόρινθον. Αἰσθόμενοι δὲ (ταῦτα) Κερκυραίων τινὲς τὴν Περιάνδρου γνώμην, καὶ ἐλευθεροῦν τὴν μητρόπολιν θέλοντες, τόν τε Περίανδρον εἰ ἀφίκοιτο ὀρρωδοῦντες, συστάντες κτείνουσι τὸν Νικόλαον διαιτώμενον παρὰ σφίσιν. δὲ Περίανδρος ἀθροίσας στράτευμα, ἐνέβαλεν εἰς Κέρκυραν, καὶ τὴν πόλιν ἑλὼν ν' τοὺς αἰτίους τοῦ φόνου ἀπέκτεινε, τοὺς δὲ τούτων (3) υἱἐας πλείστους ὄντας ἔπεμψε πρὸς Ἀλυάττην τὸν Λυδῶν βασιλέα ἐπ ̓ ἐκτομῇ. Οἱ δὲ προσσχόντες (4) Σάμῳ ἱκέται τῆς Ἥρας ἐγένοντο, καὶ αὐτοὺς Σάμιοι αἰσθόμενοι τὸ σύμπαν ἐρρύσαντο (5). Περίανδρος δὲ Ψαμμητίχῳ Κέρκυραν παραδοὺς, ὅστις ἦν Γόργου (e) μὲν υἱὸς, ἀδελφιδοὺς δὲ ἑαυτῷ, ἐπανῆλθεν εἰς Κόρινθον. Ὅτι ἐκδέκτορα τῆς βασιλείας κατέλιπε (7) Περίανδρος Κύψελον (8) τὸν Γόργου παῖδα, τοῦ σφετέρου ἀδελφοῦ, ὃς ἐκ Κερκύρας ἀφικόμενος ἐτυράννευσε Κορίνθου ἄχρι αὐτὸν συστάντες τινὲς τῶν Κορινθίων ἔκτειναν, βραχὺν χρόνον κατασχόντα τὴν τυραννίδα, καὶ τὴν πόλιν ἠλευθέρωσαν. δὲ δῆμος τάς τε οἰκίας τῶν τυράννων κατέσκαψε, καὶ τὰς οὐσίας ἐδήμευσεν, ἄταφόν τε ἐξώρισε τὸν Κύψελον, καὶ τῶν προγόνων τοὺς τάφους ἀνορύξας, τὰ ὀστᾶ ἐξέρριψεν· αὐτὸς δὲ παραχρῆμα κατεστήσατο (9) πολιτείαν τοιάνδε· μίαν μὲν ὀκτάδα (10) προβούλων ἐποίησεν, ἐκ δὲ τῶν λοιπῶν βουλὴν κατέλεξεν ἀνδρῶν θʹ. Ζήτει ἐν τῷ περὶ πολιτικῶν. Periandro Corinthiorum tyranno, quum jam senex esset, omnes filii perierunt, Euagoras Potidaeam coloniam deducens, Lycophron tyrannidem apud perioecos constituturus, Gorgus ex curru quem regebat decidens, frangensque cervicem, Nicolaus denique, qui omnium moderatissimus esse videbatur, a Corcyraeis dolo necatus hunc in modum. Periander quum post obitum suum penes filios regnum manere vellet, reputans ipsum hostiliter Corinthios aggressuros, Nicolaum vero regem ob moderationem facile toleraturos esse, ipse in Corcyram abire et Nicolao Corinthum tradere decrevit. Quod Periandri consilium perspicientes Corcyraei nonnulli, qui patriam in libertatem vindicaturi adventum tyranni formidabant, concursu facto, Nicolaum apud ipsos commorantem necarunt. Tum collecto exercitu, Periander in Corcyram irrupit, et capta urbe viros quinquaginta caedis auctores obtruncavit, eorumque filios, permultos numero, ad Alyatten Lydorum regem misit, in cujus usus castrarentur. Hi vero in Samum appellentes Junonis supplices facti, et a Samiis, qui totam rem compererant, servati sunt. Periander, postquam Corcyram Psammeticho Gorgi fratris filio tradiderat, Corinthum est reversus. Successorum regni Periander reliquit Cypselum Gorgi fratris filium, qui ex Corcyra Corinthum profectus tyrannidem per breve tempus obtinuit, donec Corinthiorum nonnulli in factionem cocuntes eum necarunt urhemque liberarunt. Populus vero domus tyrannorum solo aequavit, bona eorum publicavit, Cypselum insepultum extra fines projecit, et majorum ejus ossa e sepulcris effossa dissipavit. Ac ipse confestim rempublicam sibi constit nit hunc in modum: unam ociadem praesidum fecit, ex reliquis senatum elegit virorum (quadraginta) novem. Quoere in Exc. De rebus politicis. 60. Cod. Escor. Fol. 84, 1-30 uso. — 1. Quae hoc fragmento de filiis Periandri traduntur, partim prorsus nova sunt, partim differunt ab iis, quae iis, quae narrant Herodotus (III, 50) et Diognes Laertius (I, 94). Secundum hos Periander ex Meiissa sive Lyside duos susceperat filios, Cypselum (cujus nomen unus Diogenes affert) et natu minorem Lycophronem. Hic propter matris caedem patri infensus e regia ejicitur; pulsus ab alia ad aliam domum confugit; deinde, vetante patre ne quis eum excipiat, volutatur sub porticibus. Tandem misertus pater in Corcyram juvenem ablegavit, unde postea senex Periander Corinthum ad regnum suscipiendum (cui alter filius, mente captus, impar erat) revocat. Sic Herodotus. Nicoiai auctor de Lycophrone patri infenso ab eoque male habito similia arraverit, ita tamen ut pulsus ad perioecos confugerit, ibique tyrannidem tyrannidi oppositurus occubuerit. Quae reliqua Herodotus de Lycophrone exponit, ea Nicolaus Damascenus ad Nicolaum refert. — 2. Secundum Herodotum in Corcyram abiit Periander non propteres quod insidias Corinthiorum metuebat, sed quod Lycophron Corinthum proficisci nolebat, nisi pater se Corevram conferret. — 3. τούτων] τούτου codex. Pueri Corcyraeorum numero trecenti erant, secundum Herodot III, 48, 2. — 4. προσσχόντες] προσχόντες codex. Sic etiam codex Florentinus Herodoti l. l.: προσσχόντων (προσχόντων cett.) δὲ εἰς Σάμον τῶν ἀγόντων τοὺς παῖδας Κορινθίων. — 5. Praeter Herodotum de his conferendi Dionysius Chalcidensis (fr. 13) et Antenor ἐν Κρητικοῖς ap. Plutarch. De Her. mal. c. 22, p. 860, C. — 6. ἦν Γόργου] καγόργου codex. Cf. supra fr. 58, not. 7. — 7. κατέλιπε] κατέλειπε codex.—8. Κύψελον] Aristoteies Pol. V, 9, 22 postremum Corinthi tyrannum diserte dicit Psammetichum Gordiae filium. Num putemus Gorgum duos habuisse filios tum in Corcyra versantes, alterum Psammetichum, alterum Cypselum? Non credo. Nisi librarii sphalma est, Psammetichum, tyrannidem nactum, peregrinum istud nomen cum gentili familiae permutasse putaverim. De Cypselo Perlandri apud Diogenem filio, ex nostrae historiae ratione cogitari nequit. — 9. Κατεστήσατο] ἐστρατεύσατο codex. Posui verbum usitatum. Nicolaus fortasse scripsit ἐπραγματεύσατο, quod ad tradita propius accederet.—10. ὀκτάδα] Numerus cohaerere videtur cum numero phylarum, quae olim apud Corinthios obtinuerant, et sublata tyrannide, una cum aliis priscis institutis instauratae inerint. Suidas v. πάντα ὀκτώ: ... οἱ δὲ ὅτι Ἀλήτης κατὰ χρησμὸν τοὺς Κορινθίους συνοικίζων ὀκτὼ φυλὰς ἐποίησε τοὺς πολίτας, καὶ ὀκτὼ μέρη τὴν πόλιν. In seqq. Numerus ἀνδρῶν θ' aperte corruptus est; fortasse fuit ο' vel μθ'. Ceterum quae de Corinthiorum reip. Ratione comperta habemus, vide ap. Müller. Dor. II, p. 151 sq. Verba Ζήτει.. πολιτικῶν in codice male (ex margine) transposita leguntur in fine paginae post verba: ἀπὸ Ὀρθαγόρου κατάγων τὸ γένος.
394NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

61.

p. 394
Ibid.:Ὅτι Μύρων Σικυωνίων βασιλεὺς, ἀπὸ Ὀρθαγόρου κατάγων τὸ γένος, ἦν περί τε τὰ ἄλλα καὶ περὶ τὰς γυναῖκας ἀκόλαστος· οὐ (1) λάθρα μόνον, ἀλλὰ καὶ φανερῶν βιασάμενος ᾔσχυνεν· τελευτῶν δὲ καὶ τοῦ Ἰσοδήμου τοῦ ἀδελφοῦ γυναῖκα ἐμοίχευσεν. δὲ ᾐσθημένος, πρότερον μὲν ἡσύχαζεν, ἐλθόντι δὲ ἐκ Λιβύης (2) τῷ ἑτέρῳ ἀδελφῷ ἔφρασεν ἀδημονῶν. Ἦν δ ̓, ὥς φασιν, αὐτὸς μὲν ἁπλοῦς τὸ ἦθος καὶ ἄκακος, δὲ Κλεισθένης (3) δόλιος. Καί ποτε πυνθανομένου τί χρὴ ποιεῖν, αὐτὸς μὲν εἶπεν οὐδ ̓ ἂν μίαν ἡμέραν ἀνασχέσθαι τοιαῦτα παθὼν, ἀλλὰ δι ̓ αὐτοχειρίας αὐτὸν τὸν (4) δράσαντα τιμωρήσασθαι. Ἔλεγε δὲ ταῦτα καὶ παρώξυνε τὸν Ἰσόδημον ἐπὶ τὸν Μύρωνα, ἐπιβουλεύων τῇ τυραννίδι, τοῦ μὲν ἀποθανόντος, τοῦ δὲ θύειν τοῖς θεοῖς οὐκ ἂν (5) ἔτι δυναμένου διὰ τὸ αἷμα τοῦ ἀδελφοῦ. Ὅπερ ἐδήλωσεν. Ὡς γὰρ Ἰσόδημος ἔκτεινε τὸν Μύρωνα ζ' ἔτη τυραννεύσαντα, εὑρὼν ἐπὶ τῇ γυναικὶ, καὶ πρὸς τὸν Κλεισθένη ἔφρασε μέγα στενάξας, ἐκεῖνος συνάχθεσθαι ἀμφοτέροις ἔφη, τῷ μὲν θανόντι, ὅτι ὑπὸ τἀδελφοῦ πάθοι ταῦτα, ἐκείνῳ δ ̓ αὖ, ὅτι τὸν ἀδελφὸν κτείνας, οὐκ ἂν ἔτι δύναιτο (6) τοῖς θεοῖς θύειν, ἀλλὰ δεῖν ἕτερον τοῦτο ποιεῖν. δ ̓ ἵνα μὴ τῆς ἀρχῆς διὰ τοῦτ ̓ ἐκπέσοι, πεισθεὶς ἀληθῆ λέγειν αὐτὸν ἐνιαυτὸν διαλιπὼν προσείλετο κοινωνόν. Καὶ μὲν τοῦθ ̓ ὅπερ ἐτέχναζεν κατειργάσατο διὰ τὴν εὐήθειαν ἐκείνου, καὶ ἀμφότεροι Σικυῶνος ἦρχον. Πολὺ μέντοι μᾶλλον Κλεισθένει προσεῖχον οἱ ἄνθρωποι, ἅτε φοβερῷ ὄντι καὶ δραστηρίῳ, καὶ οἱ ἐκείνου φίλοι τούτῳ προσεχώρουν. Τελευτῶν δὲ καὶ τῆς ἀρχῆς τὸν Ἰσόδημον ἀπεστέρησε τοιόνδε τι τεχνάσας. Ἦν τις Χαιρέδημος, ἀνὴρ τῶν ἀστῶν Ἰσοδήνου φίλος. Οὗτος ὁρῶν τὸν Κλεισθένη ἐργασιμώτερον, προσιὼν περὶ φιλίας διελέγετο. Πολλὰ δὲ ὑπισχνουμένου, Κλεισθένης ἐκέλευσεν αὐτὸν εἰς πίστιν ὧν (7) ἔφη παρελθόντα Ἰσοδήμῳ παραινεῖν ἀπενιαυτίσαι διὰ τὸν φόνον, ὅπερ ἔθος ἦν ποιεῖν, ὡς καὶ θύειν αὐτῷ (καὶ) τὰ ἱερὰ ἐξέσται κεκαθαρμένῳ (8), καὶ τοῖς ἐκείνου παισὶν ἄρχειν· εἰ δὲ μὴ, ἔνοχον ὄντα χαλεπῶς μὲν αὐτὸν ἐμμενεῖν τῇ τυραννίδι, χαλεπῶς δὲ ἐγγόνοις λείψειν. Ταῦτα λέγοντα Χαρίδημος ἐδέξατο, καὶ τῷ Ἰσοδήμῳ συνεβούλευε, μεταστῆναι ἐπ ̓ ἐνιαυτόν. δὲ οἷα ἀνὴρ ἄκακος, πεισθεῖς ἐπ ̓ εὐνοίᾳ λέγειν αὐτὸν, ἀπεχώρησεν εἰς Κόρινθον, παραδοὺς Κλεισθένει τὴν τυραννίδα. δὲ παραχρῆμα ἐξελθόντος διέβαλλεν ὡς μετὰ τῶν Κυψελιδῶν οἱ ἐπιβουλεύοντα, ὅπως ἂν μόνος ἄρχοι. Καὶ διὰ τοῦτο στράτευμα ὁπλίσας ἐξεῖργε κατιόντα, καὶ αὐτὸς ἐτυράννει, βιαιότατος ὢν τῶν πρὸ αὐτοῦ καὶ ὠμότατος, καὶ βοηθείας πολλοῖς ἐκπέμπων, ὡς ἂν ἔχοι συμμάχους. Κατασχὼν δὲ τὴν ἀρχὴν ἓν καὶ λ' ἔτη (9) ἐτελεύτησεν. Myron Sicyoniorum tyrannus, ab Orthagora genus ducens, tum in reliquis tum circa mulieres flagitiosus erat, quas non clanculum modo sed palam etiam stuprans dehonestavit. Postremo etiam Isodemi fratris uxorem adulteravit. Quod ille sentiens primum quidem quietem agebat, advenienti autem e Libya fratri alteri rem narravit ingenti affectus moerore. Et ipse quidem, uti ferunt, simplex indole et innocuus, contra Ciisthenes vir vafer erat. Quaerenti quondam quid faciendum sit, Clisthenes dixit se certe ne per unum quidem diem tantam passurum contumeliam, sed sua ipsius manu ab auctore ejus poenas fuisse repetiturum. Quibus verbis Isodemum in Myronem excitavit insidiose, tyrannide se potiturum sperans, si Myrone interfecto Isodemus fratris caede pollutus sacra agere non posset. Idque mox manifestum fecit. Nam quum Isoldemus Myronem, qui septem tunc annos regnaverat, in adulterio cum uxore deprehensum occidisset, eamque rem multo cum gemitu Clistheni narraret, ille utriusque vicem se dolere ait, interfecti, quod a fratre haec passus esset, alterius, quod post fratricidium sacra offerre amplius non posset, sed alius pro eo hoc facere deberet. Isodemus igitur ne propterea regno excideret, vera fratrem dixisse persuasus, post anni spatium socium sibi assumpsit. Atque sic ille quod molitus erat, ob fratris stultitiam assecutus est; et ambo Sicyone regnarunt. Ceterum multo magis ad Clisthenem, utpote tremendum strenuumque, homines attendebant, ad eumque Isodemi amici transibant. Postremo etiam regno Isodemum spoliavit tale quid machinatus. Erat quldam Charidemus, e civibus unus, Isodemi familiaris. Is quum videret Clisthenem virum operosiorem esse, accedens ad eum de amicitia verba fecit. Multa illo pollicente, Clisthenes jussit eum ad fidem promissis conciliandam Isodemum hortari, ut propter caedem per anni tempus exularet, quo scilicet purgato deinceps sacra facere, filiisque in regno ipsi succedere liceret. Si minus, ipsum piaculo obnoxium tyrannidem haud facile sustinere, neque filiis facile regnum relinquere posse. Haec proponentem Charidemus approbavit, et Isodemo suadebat ut per annum alio se conferret. Ille, utpote ab omni malitia alienus, benevolentiae esse consilium ratus, tradita Clistheni tyrannide Corinthum abiit. At vix profectum statim Clisthenes calumniari coepit, quippe qui cum Cypselidis insidias sibi strueret, ut solus regnaret. Eoque praetextu exercitum instruens redeuntem arcebat solusque tyrannidem exercebat praedecessorum longe violentissimus et crudelissimus. Idem auxilia multis, quo socios sibi adjungeret, misit. Tandem post regnum annorum triginta et unius vita defunctus est. 61. Cod. Escor. fol. 94, 30 vso — 85, 4 vso. De iis quae h. fr. Traduntur aliunde non constat. Pauca illa, quae de Orthagoridarum tyrannide nota sunt, vide apud Müller. Dor. I, p. 161-164. Herodotus VI, 126 stemma exhibet hoc: Andreas (qui filius Orthagorae fuisse debet); hujus filius Myron; hujus f. Aristonymus; hujus f. Clisthenes. Quod cum nostris minime quadrat, adeo ut in his sicuti in Corinthiacis diversos plane fontes Nicolaus (sive Ephorus) et Herodotus adhibuisse debeant. Ceterum Clisthenem non successionis serie, sed vi tyrannidem obtinuisse, colligi etiam ex Aristotele potest, qui ita habet Polit. V, 10, 3: Μεταβάλλει δὲ καὶ εἰς τυραννίδα τυραννὶς, ὥσπερ ἡ Σικυῶνος ἡ τοῦ Μύρωνος εἰς τὴν Κλεισθένους. Ubi brevis temporis, quo tyrannis erat penes Isodemum, qui Clisthene suasore Myronem interfecit, rationem Aristoteles non habuit.—1. Malim supplere: [ἃς] οὐ. — 2. Λιβύης] λυβύης cod. — 3. Κλεισθ.] Κλεοσθένης cod. h. l. et infra; bis tamen recte scribitur Κλεισθένης. — 4. Αὐτὸν τὸν] τὸν supplevi. — 5. οὐκάν] οὺδὰν cod. — 6. δύναιτο] δύναιντο cod. — 7. ὦνἔφη] ὃν ἔφη cod. In proxime antecedentibus pro ἐργασιμώτερον scr. Videtur ἐργαστικώτερον. — 8. κεκαθ.] αὐτῷ καὶ τὰ ἱερὰ ἐξέσται καὶ κεκαθ. Cod.; deinde καὶ τοῖς μὲν ἐκείνου, sed expuncta voce μὲν. Mox ἐμμένειν codex. — 9. ἔτη] vocem supplevi.
395NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

62.

p. 395
Exc. De virt.Ὅτι Μάγνης ἦν ἀνὴρ Σμυρναῖος, καλὸς τὴν ἰδέαν εἴ τις καὶ ἄλλος, ποιήσει τε καὶ μουσικῇ δόκιμος. Ἤσκητο δὲ καὶ τὸ σῶμα διαπρεπεῖ κόσμῳ, ἁλουργῆ (1) ἀμπεχόμενος, καὶ κόμην τρέφων χρυσῷ στροφίῳ (2) κεκορυμβωμένην· περιῄει τε τὰς πόλεις ἐπιδεικνύμενος τὴν ποίησιν. Τούτου δὲ πολλοὶ μὲν καὶ ἄλλοι ἤρων, Γύγης δὲ μᾶλλόν τι ἐφλέγετο, καὶ αὐτὸν εἶχε παιδικά. Γυναῖκάς γε μὴν πάσας ἐξέμηνεν, ἔνθα ἐγένετο Μάγνης (3), μάλιστα δὲ τὰς Μαγνήτων, καὶ συνῆν αὐταῖς. Οἱ δὲ τούτων (4) συγγενεῖς, ἀχθόμενοι ἐπὶ τῇ αἰσχύνῃ, πρόφασιν ποιησάμενοι, ὅτι ἔν τοῖς ἔπεσιν ᾖσεν Μάγνης Αυδῶν ἀριστείαν ἐν ἱππομαχίᾳ πρὸς Ἀμαζόνας, αὐτῶν δὲ οὐδὲν ἐμνήσθη, ἐπαίξαντες περικατέρρηξάν τε τὴν ἐσθῆτα, καὶ τὰς κόμας ἐξέκειραν, καὶ πᾶσαν λώβην προσέθεσαν. Ἐφ ̓ οἷς ἤλγησε μάλιστα Γύγης, καὶ πολλάκις μὲν (5) εἰς τὴν Μαγνήτων γῆν ἐνέβαλε, τέλος δὲ καὶ (6) χειροῦται τὴν πόλιν (7), ἐπανελθὼν δὲ εἰς Σάρδεις, πανηγύρεις ἐποιήσατο μεγαλοπρεπεῖς. Magnes erat quidam Smyrnaeus vir, et formae decore et poesi ac musica conspicuus. Idem eleganti ornatu formam corporis augebat: quippe purpurea amictus veste, et coma, quam promissam alebat, aureo strophiolo in altum collecta urbes circuibat, carmina sua publice recitans. Hujus amore, quum alii multi, tum Gyges maxime ardebat, habebatque eum in deliciis. Sed et omnes, ubicumque erat, muiieres, ac praecipue Magnetum feminas in amorem sui rapiebat magnes, earumque concubitu utebatur. At mulierum propinqui, quum hujusmodi infamiam aegre ferrent, praetendentes, quod Magnes, qui in suis carminlbus Lydorum fortitudinem in equestri adversus Amazonas praelio cecinisset, nullam Magnetum mentionem fecerat, impetu facto vestem ejus disciderunt, comam raserunt, omnique acerbitate cum commulcarunt. Quam ob rem indignatus Gyges in agrum Magnesiorum frequenter irrupit, tandemque urbem cepit. Reversus autem Sardes, ludos edidit magnifico aparatu. 62. Cod. Tur. Fol. 155, 2-17 vso. Eadem Suidas v. Μάγνης et ex parte v. στρόφιον. κόρυμβοι. ἀλουργίς. — 1. ἁλουργῆ] ἀλουργεῖ cod. — 2. στροφίῳ] στρόφῳ coded et, Suidas. De corymbo v. Creuzer. ad Xanth. fragm. p. 235; Müller. Dor. II, p. 271. — 3. Μάγνης] Μάρις cod.; idem in sqq. Μάγνις. — 4. τούτων] Valestus. Τούτου codex et Suidas. — 5. μὲν] deest in editt.; habet codex et Suidas. — 6. καὶ] addidi e Suida. — 7. Utrum Magnesia ad Sipylum, an Magnesia ad Maeandrum sita sit intelligenda, non satis liquet. De hac si cogitavit auctor, putari possit τὰ Μαγνήτων κάκα, quorum Archilochus ap. Strabon. XIV, p. 647 meminit, ea esse quae a Gyge capta urbs perpessa sit. Etenim Caesar (De carmin. Elegg. p. 59 sqq.) et cum eo Westermannus De Callisthen. p. 37 Magnesiam eversam esse a Treribus statuunt ea expeditione Cimmeriorum, in qua sec. Herodotum (I, 6. 15), postremis Ardyis regis temporibus (c. Ol. 36, 4 vel 37, 1), Sardes captae sunt. Jam vero quae de Archilochi temporibus comperta habemus, non admittere ut Parius poeta illud urbis infortunium commemoraret, quod Ol. 37 demum accidisset. Quare illa Μαγνήτων κακαὶ ad alium quendam urbis casum anteriorem esse referenda. Ceterum omnia haec incertissima sunt, neque admodum probabilia. Tempus quod Magnesiae eversioni assignant in mera positum conjectura. Deinde Archilochi verba: Κλαίω τὰ Θασίων οὐ τὰ Μαγνήτων κακά aptissime referuntur ad notum illud Magnetum infortunium, quod in proverbium abiit, et ante Archilochi aevum accidisse potest. Nec deest testimonium. Nam Piinius H. N. VII, 39: Candaules rex, ait, Bularchi picturam Magnetum excidii haud mediocris spatii, pari pependit auro. Haec e Pseudoxantho fluxisse olim statui cum Creuzero et Welckero. Vix recte. Nam Xanthus Caudaulis loco ponit Sadyatten, ut ex Nicolao discimus. Sed quanticunque facienda sint, quae Plinius de pictura Bularchi tradit, nihil video, cur de Magnesia Caudaulis vel prioribus temporibus eversa dubitemus. Apud Xanthum Nicolia sub Caudaule et proxime antecedentibus regibus nulla fit belli mentio. Contra Ardys Heraclida triginta millia equitum collegisse dicitur. Is igitur bellum gessisse aliquod videtur. Jam Orosius I, 21 ita habet: Anno ante urbem conditam tricesimo (782 a. C.) ... Amazonum gentis et Cimmeriorum in Asiam repentinus incursus diu lateque vastationem stragemque edidit. Annus vero 782 apert incidit in annos 70, per quos Ardys regnasse perhibetur. Facilis igitur conjectura est tunc Magnesiam esse eversam. Quod si statuas, nihil impedit quin Callini poetae tempore (sub Gyge et Ardye rege), sive is Archilocho paullo junior vel paullo antiquior fuerit, vires jam recuperaverit Magnesia, adeo ut bellum contra Ephesios gerere posset (Strabo XIV, p. 547). Amasones apud Orosium intelligendi sunt de copiis Sacarum Scytharumve. Ac nescio an ista Lydorum contra Amazones ἀριστεία, quam cecinit Smyrnaeus rhapsodus neglecta Magnesiorum mentione, ad ipsum illud bellum quod contra Scythas Lydi sub Ardye rege gesserunt, sit referenda.
396NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

63.

p. 396
Ibid.:Ὅτι Σαδυάττης Λυδῶν βασιλεὺς, Ἀλυάττεω παῖς (Ι), ἦν μὲν τὰ πολέμια γενναῖος, ἄλλως δὲ ἀκόλαστος, Καὶ γάρ ποτε τὴν ἑαυτοῦ ἀδελφὴν, γυναῖκα Μιλήτου, ἀνδρὸς δοκίμου, καλέσας ἐφ ̓ ἱερὰ, βίᾳ ᾔσχυνε, καὶ τὸ λοιπὸν αὐτὴν ἴσχει γυναῖκα. δὲ Μίλητος ἦν Μέλανος τοῦ Γύγου γαμβροῦ ἀπόγονος. Δυσανασχετῶν δ ̓ ἐπὶ τούτοις, φεύγων ᾤχετο εἰς Δασκύλιον. Σαδυάττης δὲ κἀκεῖθεν αὐτὸν ἐξέωσεν. δὲ ἀπεχώρησεν εἰς Προκόννησον (2). Σαδυάττης δὲ ὀλίγον ὕστερον ἔγημεν ἑτέρας δύο γυναῖκας ἀλλήλαις ἀδελφὰς, καὶ ἴσχει παῖδας, ἐκ μὲν τῆς Ἀττάλην, ἐκ δὲ τῆς Ἄδραμυν νόθους (3), ἐκ δὲ τῆς αὐτοῦ ἀδελφῆς γνήσιον Ἀλυάττην. Sadyattes Alyattis filius, Lydorum rex, erat ille quidem in bello fortissimus, sed alioquin intemperans. Namque sororem suam, nuptam Mileto, viro clarissimo, per speciem sacrificii accitam constuprasse per vim dicitur, eamque deinceps uxoris loco habuisse. Erat autem Miletus Melanis nepos ejus, qui Gygis gener fuerat. Qui quum eam injuriam ferre non possei, fugit Dascylium; unde postea a Sadyatte expulsus, Proconnesum se recepit. At Sadyattes paullo post alias duas, et quidem sorores ambas matrimonio cibi sociavit, quarum ex altera Attalem, ex altera Adramyn nothos suscepit; ex sorore autem sua filium legitimum sustulit Alyattem. 63. Cod. Tur. Fol. 155, 17-27. Quae fr. 63 et 64 leguntur brevius exhibet Suidas: Ἀλυάττης (deb. Σαδυάττης), Λυδῶν βασιλεὺς, ὅς ἦν μὲν τὰ πολέμια γενναῖος, ἄλλως δὲ ἀκόλαστος· καὶ γάρ ποτε τὴν ἑαυτοῦ ἀδελφὴν ᾔσχυνεν. — 1. Ἀλυάττεω παῖς] Sadyattes sec. Herodotum 1, 16, Ardyis filius fuit; adeo ut excerptor noster errasse possit videri. Sororem Sadyattis Lyden vocat Xenophilus apud Anonym. De clar. mulierib. c. 8. — 2. Προκ.] Προκόνησον cod.—3. Ab his Sadyattis filiis Xanthus dixerit Attaliam et Adramyttium urbes conditas esse. Aliter Stephanus Byz.: Ἀδραμύττειον ... κέκληται ἀπὸ Ἀδραμύτου κτιστοῦ, παιδὸς μὲν Ἀλυάττου, Κροίσου δὲ ἀδελφοῦ, ὡς Ἀριστοτέλης ἐν Πολιτείαις καὶ ἅλλοι. Τινὲς δὲ ἀπὸ Ἕρμωνος τοῦ Λυδῶν βασιλέως. Apud Xanthum Croesus jam praefectus Adramyttii urbis fuisse dicitur (fr. 65).
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

64.

p. 396
Ibid.:Ὅτι Ἀλυάττης Σαδυάττεω υἱὸν, βασιλεὺς Λυδῶν, ἕως μὲν νέος ᾖν, ὑβριστὴς ἦν καὶ ἀκόλαστος, ἐκβὰς δὲ εἰς ἄνδρα (1), σωφρονέστατος καὶ δικαιότατος. Ἐπολέμησε δὲ Σμυρναίοις, καὶ εἷλεν αὐτῶν τὸ ἄστυ. Alyattes Sadyattis filius, Lydorum rex, in adolescentis quidem petulans fuit ac libidinosus; sed in viritem aetatem progressus summa cum modestia et aequitate vixit. Idem Smyrnaeis bellum intulit, tandemque oppidum expugnavit. 64. Cod. Tur. Fol. 155, 27-31 vso. Suidas l. l.: Ἐγέννησε δὲ (sc. Sadyattes) Ἀλυάττην, ὅστις ἕως μὲν νέος ἦν ὑβριστὴς ἡν καὶ ἀκόλαστος, ἐκβὰς δὲ ἐς ἄνδρα σωφρονέστατος καὶ δικαιότατος. Ἐπολέμησε δὲ Σμυρναίοις, καὶ ελε τὸ ἄστυ. Ex eodem Xantho sua hauserit Xenophilus ap. Anon. De mul. c. 8, ubi vide. — 1. ἄνδρα] ex Siudae cod. A; ἄνδρας codex.
397NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

65.

p. 397
Ibid.:Ὅτι Ἀλυάττης Κροίσου πατὴρ, τοῦ Λυδῶν βασιλέως, ἐπὶ Καρίαν στρατεύων, περιήγγειλε (1) τοῖς ἑαυτοῦ στρατὸν ἄγειν εἰς Σάρδεις ἐν ἡμέρᾳ τακτῇ, ἐν οἷς καὶ Κροίσῳ, ὅστις ἦν αὐτοῦ πρεσβύτατος τῶν παίδων, ἄρχων (2) ἀποδεδειγμένος Ἀδραμυττίου τε καὶ Θήβης πεδίου. δὲ, ὥς φασιν, ὑπὶ ἀκολασίας οὐχ οἷός τε ἦν, καί πως διεβέβλητο πρὸς τὸν πατέρα. Βουλόμενος δὲ ἐν τῷδε τῷ ἔργῳ ἀπολύσασθαι τὰς αἰτίας, καὶ ἀπορῶν ὁπόθεν μισθώσαιτο ἐπικούρους (μισθωτοῖς γὰρ ἐχρῶντο), ἦλθεν ἐπὶ Σαδυάττην τὸν ἔμπορον (3), πλουσιώτατον Λυδῶν ὄντα, δανείζεσθαι βουλόμενος. δὲ αὐτὸν πρῶτον μὲν (4) ἀναμένειν ἐκέλευσε πρὸ τῶν θυρῶν, ἄχρι λούσηται· μετὰ δὲ, ἐντυγχάνοντα ἀποκρίνεται, ὅτι πολλοὶ παῖδες εἶεν Ἀλυάττῃ, οἷς πᾶσιν εἰ δεήσοι αὐτὸν ἀργύριον διδόναι, οὐκ ἐξαρκέσει· οὔκουν δοῦναι δεομένῳ. Κροῖσον δὲ, ἀποτυχόντα τἀνθρώπου, εἰς Ἔφεσον ἀφικέσθαι κατὰ ζήτησιν ἀργυρίου. Καὶ τότε μὲν εὔξασθαι τῇ Ἀρτέμιδι, εἰ βασιλεύσειε, τὸν οἶκον ἅπαντα καθιερώσειν τοῦ ἐμπόρου. Ἦν δέ τις Κροίσῳ φίλος, ἀνὴρ Ἴων, ὄνομα Παμφάης (5), υἱὸς Θεοχαρίδου εὖ μάλα εὐπόρου. Οὗτος ὁρῶν τὴν Κροίσου σπουδὴν, ἐδεήθη τοῦ πατρὸς χιλίους στατῆρας δοῦναί Οἱ πάσῃ μηχανῇ· τυχὼν δὲ παρ ̓ αὐτοῦ, δίδωσι Κροίσῳ. Ἀνθ ̓ ὧν μέγαν τε αὐτὸν Κροῖσος ὕστερον ἐποίησε, βασιλεὺς γενόμενος, καὶ εἰς τὴν ἀκρόπολιν εἰσαγαγὼν ἅμαξαν αὐτῷ ἔδωκε μεστὴν χρυσίου· τὸν δὲ τοῦ ἐμπόρου οἶκον Ἀρτέμιδι καθιέρωσε, καὶ αὐτὰ τὰ θεμέλια ἀποδόμενος, διὰ τὴν εὐχὴν, ὡς μηδὲν λείποιτο. δὲ Κροῖσος τοὺς χιλίους λαβὼν χρυσοῦς, στράτευμά τε ἤγειρε, καὶ πρῶτος εἰς τὴν κυρίαν ἡμέραν ἄγων ἔδειξε τῷ πατρὶ, καὶ συνεισέβαλεν εἰς τὴν Καρίαν. Κρείττων δὲ (6) ἐξ ἐκείνου τοῦ ἔργου τῶν αὐτὸν διαβαλλόντων γίνεται. Quum Alyattes, Croesi Lydorum regis pater, bellum Caribus inferre vellet, praefectis suis, inter quos et Croeso, natu maximo, qui Adramyttio ac Thebes campo praefectus erat, mandavit, ut singuli praestituta die copias adducerent Sardes. At Croesus praefectis suis, tuter quos et Croeso, natu maximo, qui Adramyttio ac Thebes campo praefectus erat, mandavit, ut singuli praestituta die copias adducerent Sardes. At Croesus prae intemperantia segnis admodum et alioqui sinistra apud patrem fama erat. Sed quum eo in tempore liberare se infamia ac suspicione vellet, ceterum careret pecunia qua conducere milites posset (mercenario enim milite utebantur), Sadyattem mercatorem foenerandi gratia adiit, virum totius Lydiae opulentissimum. Qui primum quidem Croesum pro foribus opperiri, donec lavisset, jussit; deinde postulanti responsum dedit: Alyatti plures liberos esse, quibus omnibus si mutuam pecnniam dare opus sit, haudquaquam se suffecturum. Ita Croesus repulsam passus, Ephesum ad conquirendam pecuniam abscessit. Et tum quidem Dianae vonisse dicitur, si quando regnum adeptus esset, cuncla se mercatoris hona ei consecraturum. Ceterum Pamphaes quidem erat Ephiesi Theocharidae filius, viri apud Iones ditissimi, qui quum Croesi amicus esset, ejusque studium ac necessitatem intelligeret, omni ope a patre contendit, sibi ut mille aureos dare vellet. Quos quum impetrasset, statim Croeso tradidit. In cujus beneficii gratiam postmodum Croesus regnum consecutus, magnopere eum auxit atque ornavit, et in arcem introducto plenum auro plaustrum ei largitus est. Mercatoris autem illius bona Dianae sacravit, prout voverat, ipso etiam aedium solo divendito, ne quid reliquum superesset. Interim Croesus, acceptis mille aureis, copias conduxit, ac praefinita die primus ad patrem perduxit, cumque eo in Cariam est profectus. Cujus facinoris causa exinde calumniatoribus suis superior fuit. 65. Cod. Tur. Fol. 155, 31 vso — 156, 26 r. — Suidas l. l.: Οὗτος (Ἀλυάττης) δὲ γεννᾷ τὸν Κροῖσον. Στρατεύσας δὲ ἐπὶ Καρίαν περιήγγειλε τοῖς αὐτοῦ στρατὸν ἄγειν ἐς Σάρδεις, ἐν οἷς καὶ Κροίσῳ, ὅστις ἦν αὐτοῦ πρεσβύτατος τῶν παίδων, ἄρχων ἀποδεδειγμένος Ἀδραμυττείου τε καὶ Θήβης πεδίου.** Ἀλυάττου πολιορκοῦντος Πῥιήνην φησίν. Postrema haec mutila in nostris Excerptis non leguntur. Neque sunt apud Suidam v. Κροῖσος: Λυδῶν βασιλεὺς, ὃς τὸ πρότερον ἄρχειν ἔλαχεν Ἀδραμυττείου καὶ Θήβης πεδίου. Στρατεύσαντος δὲ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, ἐπὶ Καρίαν περιήγγειλε τοῖς ἑαυτοῦ κτλ. — 1. περιήγγειλε] παρήγγειλε Coray e vulgata apud Suidam lectione; verum Suidae codd. A B recte praebent περιήγ. — 2. ἄρχων] e Suida; ἀρχὴν cod. Ex eodem Suida additi τε post Ἀδραμ. — 3. Ἔμπορον] sic Suidas; h. l. codex, sed infra ἔμπορον. Pro Σαδυάττην Suidas habet Ἀλυάττην. — 4. μὲν] codex et Suldas; deest in editt. — 5. Ἴω ν... υἱὸς] Suidas corrupte Ἰωνόννος υἱός. Cf. Aelian. V. H. IV, 27: ὅτι Παμφάης ὁ Πριηνεὺς τῷ Λυδῷ, τοῦ πατρὸς αὐτοῦ περιόντος, τριάκοντα μνᾶς ἐδωρήσατο. Παραλαβὼν δὲ τὴν ἀρχὴν, μεστὴν ἅμαξαν ἀργυρίου ἀπέπεμψεν αὐτῷ. — 6. δὲ] τε codex.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

66.

p. 397
Περὶ Κύρου βασιλέως Περσῶν, καὶ περὶ μεταστάσεως τῆς τῶν Μήδων βασιλείας εἰς Πέρσας. Ὅτι ἐν τῇ Ἀσίᾳ τελευτήσαντος τοῦ Μήδων βασιλέως, ἐκδέχεται τὴν ἀρχὴν Ἀστυάγης παῖς, ὅντινα μετὰ Ἀρβάκην λόγος ἔχει γενναιότατον γεγονέναι. Ἐπὶ τούτου βασιλεύοντος μεγάλη γίνεται μεταβολὴ, καθ ̓ ἣν εἰς Πέρσας ἐκ Μήδων περιῆλθεν ἀρχὴ, δι ̓ αἰτίαν τοιάνδε. Νόμος ἐγένετο ἐν Μήδοις, ὅστις πένης τροφῆς ἕνεκα προσίῃ (1) ἀνδρὶ εὐπόρῳ, ἑαυτὸν διδοὺς ὅπως τρέφοιτό τε καὶ ἀμπέχοιτο, ἴδα καὶ δοῦλον (2) νομίζεσθαι ἐκείνου· ἢν (3) δὲ μὴ παρέχοι ταῦτα λαβὼν, ἐξεῖναι παρ ̓ ἄλλον ἀποχωρεῖν. Προσέρχεται δή τις μειρακίσκος, ὄνομα Κῦρος, Μάρδος γένος, θεράποντι βασιλείῳ, ὃς ἦν ἐπὶ τοῖς καλλύνουσι τὰ βασίλεια. Ἦν δὲ Κῦρος Τοσατραδάτου (4) παῖς, ὅστις ἐλῄστευεν ὑπὸ πενίας. δὲ γυνὴ αὐτοῦ, Ἀργόστη (5) ὄνομα, Κύρου μήτηρ, αἰπολοῦσα ἔζη. Ἐκδίδωσιν οὖν αὑτὸν (6) Κῦρος ἐπὶ τὸ τρέφεσθαι τῷ ἀνδρὶ, καὶ ἐκάλλυνε τὰ βασίλεια (7), καὶ ἦν ἐπιμελής. Βελτίω οὖν αὐτῷ στολὴν ἐπιστάτης δίδωσι, καὶ ἐκ τῶν ἔξω εἰσήγαγεν εἰς τοὺς ἔσω καλλύνοντας παρὰ βασιλεῖ, καὶ τῷ τούτων ἐπιστάτῃ συνίστησι. Χαλεπὸς δ ̓ ἦν οὗτος καὶ ἐμαστίγου πολλάκις Κῦρον· καὶ ὃς ἀφίσταται παρὰ τὸν λυχνοφόρον· κἀκεῖνος αὐτὸν ἀγαπᾷ (8), καὶ προσάγεται πλησίον βασιλέως, ἵν ̓ ἐν τοῖς λυχνοφοροῦσιν αὐτῷ εἴη. Εὐδοκιμῶν δὲ καὶ ἐν τούτοις μετῆλθε παρὰ Ἀρτεμβάρην (9), ὅστις τῶν οἰνοχόων ἐπεστάτει, καὶ αὐτὸς βασιλεῖ ὤρεγε πιεῖν τὴν φιάλην. δὲ αὐτὸν προθύμως δέχεται, καὶ οἰνοχοεῖν κελεύει τοῖς ὁμοτραπέζοις βασιλέως. Οὐ πολλοῦ δὲ χρόνου ἐπεὶ ἑώρα αὐτὸν Ἀρτεμβάρης (10) εὖ καὶ ἐπιστρεφῶς διακονοῦντα καὶ τὴν φιάλην εὐσχημόνως ἐπιδιδόντα, πυνθάνεται βασιλεὺς Ἀρτεμβάρου ὁπόθεν εἴη νεανίσκος. «Ὠς καλῶς οἰνοχοεῖ.» δ ̓ εἶπεν· «Ὦ δέσποτα, σὸς δοῦλος, Πέρεης γένος, ἐκ τῶν Μάρδων, τροφῆς δὲ χάριν ἑαυτὸν δεδωκώς μοι.» Ἦν δὲ Ἀρτεμβάρης πρεσβύτης· καί ποτε δεῖται βασιλέως, ἐπεὶ ἐπύρεξε, μεθεῖναι αὐτὸν εἰς οἶκον ἔστ ̓ ἂν ὑγιάνῃ. «Ἀντὶ δ ̓ ἐμαυτοῦ, ἔφη, νεανίσκος ὅδε (Κῦρον λέγων), ὃς σὺ ἐπαινεῖς, οἰνοχοήσει· υἱὸν δ ̓ αὐτὸν κἀγὼ ποιήσομαι, εὐνοῦχος ὢν, εἴ σοι τῷ δεσπότῃ οἰνοχοῶν κατα. Θύμιος γένοιτο.» Ταῦτα ἐπῄνει Ἀστυάγης· καὶ μὲν ἀπελύετο, πολλὰ ἐντειλάμενος Κύρῳ, καὶ φιλοφρονησάμενος ὡς ἂν υἱῷ. δὲ παρεστὼς βασιλεῖ τήν τε φιάλην ἐδίδου καὶ ᾠνοχόει νύκτα καὶ ἡμέραν, ὑπέφαινέ τε πολλὴν σωφροσύνην καὶ ἀνδρείαν. δ ̓ Ἀρτεμβάρης ἐκ τῆς νόσου ταύτης θνήσκει υἱοποιησάμενος τὸν Κῦρον. Δίδωσιν οὖν αὐτῷ Ἀστυάγης, ὡς ἂν υἱεῖ (11), τὸν σύμπαντα βίον Ἀρτεμβάρεω καὶ ἄλλα πολλὰ δῶρα· μέγας τε ἦν καὶ ὄνομα αὐτοῦ πάντη διεφέρετο. Ἦν δὲ Ἀστυάγῃ θυγάτηρ πάνυ γε γενναία καὶ εὐει· δὴς, ἥντινα Σπιτάμᾳ (12) δίδωσι τῷ Μήδῳ ἐπὶ προικὶ πάσῃ Μηδίᾳ. Κῦρος δὲ μεταπέμπεται τόν τε πατέρα Ἀτραδάτην καὶ Ἀργόστην τὴν μητέρα ἐκ Μάρδων. Οἱ δὲ ἧκον ἐπ ̓ αὐτῷ μεγάλῳ ὄντι (13). Ἐξηγήσατο δ ̓ αὐτῷ καὶ μήτηρ ὄνειρον, ὡς κύουσα αὐτὸν δόξαι κοιμηθεῖσα ἐν τῷ ἱερῷ, ἡνίκα ἐν Μάρδοις ἦν αἰπολοῦσα (14). —«Ἔδοξα γὰρ, ἔφη, οὐρῆσαι τοσοῦτον κύουσα, Κῦρε, σὲ, ὥστε ποταμοῦ μεγάλου ῥεύματα ὅμοιον γενέσθαι τὸ πλῆθος τοῦ οὔρου, καὶ κατακλύσαι πᾶσαν τὴν Ἀσίαν· ῥυῆναι δὲ αὐτὸ ἄχρι θαλάττης.» Καὶ πατὴρ ἀκούσας κελεύειν τοῖς ἐν Βαβυλῶνι Χαλδαίοις ὑπερθεῖναι. Κῦρος δὲ τὸν λογιώτατον αὐτῶν καλέσας ἐξηγήσατο· καὶ ὃς ἀποκρίνεται μέγα τε εἶναι τὸ προφαινόμενον ἀγαθὸν καὶ τὴν πρώτην αὐτῷ τιμὴν φέρον ἐν Ἀσίᾳ· δεῖν δὲ κρύπτειν, ὡς μὴ Ἀστυάγης ἀκούσῃ· «κάκιστα γὰρ σέ τε ἀποκτενεῖ, κἀμὲ τὸν κριτῆρα αὐτοῦ.» Ὤμοσαν δὲ ἀλλήλοις μηδενὶ κατερεῖν τὴν ὄψιν μεγάλην τε οὖσαν καὶ οἵαν οὐκ ἄλλην. Ἐκ τούτου πολὺ μείζων (15) Κῦρος γενόμενος σατράπην τὸν αὐτοῦ πατέρα Περσῶν ἐποίησε, καὶ τὴν μητέρα πλούτῳ τε καὶ δυνάμει Περσίδων πρώτην. Καδούσιοι δὲ τότε πολέμιοι ἦσαν βασιλεῖ, ἄρχοντα ἔχοντες Ὀναφέρνην (16), ὅστις προδιδοὺς τὸ ἔθνος τὰ βασιλέως ἐφρόνει, καὶ πέμψας ἄγγελον παρὰ Ἀστυάγην ᾐτεῖτο ἄνδρα πιστὸν, ὡς σὺν αὐτῷ βουλεύσειε τὰ περὶ τῆς προδοσίας. Καὶ ὃς ἐκπέμπει Κῦρον, ὡς ἂν πάντα συμπράξειεν· ἡμέρᾳ δὲ τεσσαρακοστῇ ὥρισεν αὐτῷ παρ ̓ αὐτὸν εἰς Ἐκβάτανα ἀνελθεῖν. Καὶ τοῦ ὀνείρου κριτὴς παρεθάρρυνεν αὐτὸν εἰς Καδουσίους ἀπελθεῖν, καὶ φρονήματος ἐνεπίμπλα. Εἰσῄει δὲ Κῦρον, ἅτε φύσει γενναῖον καὶ μεγαλόφρονα, ὡς χρὴ, Θεοῦ συλλαμβανομένου, Πέρσας ἀποστῆσαι, καὶ Ἀστυάγην πειρᾶσθαι τῆς ἀρχῆς παύειν, πιστεύειν τε τῷ Βαβυλωνίῳ τὰ θεῖα κάλλιστα ἐξεπισταμένῳ. Ἐθάρρυνον (17) δὲ ἀλλήλους· μὲν Βαβυλώνιος Κῦρον ὅτι εἱμαρμένον εἴη αὐτὸν καταλῦσαι Ἀστυάγην καὶ τὴν ἐκείνου βασιλείαν ἑλεῖν, καὶ τοῦτ ̓ αὐτὸν ἄριστα γινώσκειν· δ ̓ αὖ Κῦρος τὸν Βαβυλώνιον, ὅτι μεγάλων αὐτὸν καταξιώσει, γενομένων τούτων, ἐὰν αὐτὸς βασιλεὺς γένηται. Ἐνεθυμεῖτο δὲ ὡς καὶ Ἀρβάκης παύσας Σαρδανάπαλλον πρότερον τὴν ἐκείνου τιμὴν ἀφέλοιτο. «Καίτοι οὔτε Μῆδοι κρείσσους Περσῶν, οἷς ἐκεῖνος ἐπίστευσεν, οὔτε Ἀρβάκης φρονιμώτερος ἀμοῦ· τύχη δὲ καὶ μοῖρα κἀμοὶ προδείκνυσι (18), ὥσπερ ἄρα κἀκείνῳ.» Ταῦτα ἐνθυμουμένῳ ὑπήντησε μεμαστιγωμένος ἀνὴρ κόπρον ἐν κοφίνῳ ἐκφέρων, ἐπειδὴ ἐν τοῖς ὅροις γίνεται Καδουσίων· οἰωνσάμενος (19) καθυπερτίθεται τῷ Βαβυλωνίῳ. δὲ ἐκέλευσε πυθέσθαι, τίς τε εἴη ἀνὴρ, καὶ ποδαπὸς γένος. Πυθομένῳ δὲ Κύρῳ ἀποκρίνεται ἐκεῖνος, ὅτι Πέρσης εἴη, Οἰβάρας (20) ὄνομα. Καὶ ὃς ἥσθη πάνυ· γὰρ Οἰβάρας δύναται Ἑλλάδι γλώσσῃ ἀγαθάγγελος. Ἔφη δ ̓ Βαβυλώνιος πρὸς Κῦρον, καὶ τἄλλα σύμβολα εἶναι ἄριστα, ὅτι τε Πέρσης ἐστί σοι πολίτης καὶ ὅτι κόπρον ἱππίαν φέρει, ἥτις πλοῦτον καὶ δύναμιν προσημαίνει, ὥσπερ καὶ τοὔνομα λέγει. Ταχὺ δὲ τὸν ἄνθρωπον Κῦρος παραλαμβάνει, συνεῖναί τε ἐκέλευεν αὐτῷ· δὲ πείθεται. Ἐκ τούτου παρὰ Ὀναφέρνην (21) εἰς Καδουσίους ἧκε, καὶ πίστεις λαμβάνει τε καὶ δίδωσι περὶ τῆς προδοσίας· ἐπανῄει τε εἰς Μηδίαν· τὸν δὲ Οἰβάραν (22) ἵππῳ τε καὶ στολῇ Περσίδι καὶ θεραπείᾳ ἐτίμησεν, εἶχέ τε πέλας, τὴν γνώμην ὁρῶν ἀγαθὸν, καὶ ἅμα τοῦ Βαβυλωνίου κελεύοντος διαλέγεσθαι αὐτῷ. Ἐκ δὲ τοῦ κατ ̓ ὀλίγον ἑταιριζόμενος ἐποιεῖτο καὶ σύμβουλον καί ποτ ̓ εἰς λόγους ἦλθε τοιούτους, ὡς ἄχθος τὸ ὁρᾶν (23) Πέρσας ὑπὸ Μήδων κακουμένους, καὶ ταῦτα οὐδὲν χείρους ὄντας τὰς φύσεις. Καὶ Οἰβάρας εἶπεν· «Ὦ Κῦρε, οὐ γάρ ἐστιν ἀνὴρ τὰ νῦν μεγαλόφρων τε καὶ μεγαλογνώμων, ὃς παῦσαι Μήδους ἐθελήσει τῶν κρειττόνων ἄρχειν ἀξιοῦντας.» Καὶ Κῦρος ἔφη· «Πῶς οὐκ ἔστιν, Οἰβάρα;» —«Ἔστιν μὲν ἴσως, ἀλλὰ πολλῇ καὶ κακῇ ἀτολμίᾳ χρῆται, δι ̓ ἣν οὐδὲν δρᾷ δυνάμενος.» Καὶ Κῦρος, ἐκπειρώμενος· «Εἰ δὲ φανείη τολμητὴς ἀνὴρ πῶς ἂν δύναιτο τοῦτο κατεργάζεσθαι;» δὲ ἀποκρίνεται· «Πρῶτον μὲν Καδουσίους προσαγαγόμενος ἐθέλοντας· Πέρσας μὲν φιλοῦσι, Μήδους δὲ πάνυ μισοῦσι· ἔπειτα δὲ καὶ Πέρσας θαρρύνας τε καὶ ὁπλίσας περὶ μ' ὄντας μυριάδας, καὶ ἀσμένως ἂν ἐθελήσαντας δι ̓ πάσχουσιν (25) ὑπὸ Μήδων· ἐπιτηδειοτάτη δ ̓ αὐτοῖς πρὸς τοῦτο καὶ χώρα πετρώδης τε καὶ ὀρεινὴ (26) οὖσα, ἐφ ̓ ἣν εἰ στρατεύειν Μῆδοι θέλοιεν, κακῶς ἀπαλλάξουσι.» Κῦρος δὲ ἠρώτα· «Εἰ ἀνὴρ φανείη ταῦτα δρῶν, συνανακινδυνεὔσεις αὐτῷ;» Καὶ ὅς· «Εἰ γὰρ, Ζεῦ, ἐφη, μάλιστα μὲν σὺ εἴης τοῖς (27) ἐγχειρῶν, ἐπειδὴ καὶ σὸς πατὴρ ἄρχει Περσῶν, καὶ σὺ ἐνασυλότατος (28) εἶ καὶ δυνατώτατος· εἰ δὲ μὴ, ὅστις οὖν ἂν εἴη (29).» Ἐκ τούτου τὸ ὅλον βούλευμα ἐκκαλύπτει τε αὐτῷ Κῦρος, καὶ συμβούλῳ χρῆται, ὁρῶν ἄνδρα φρόνιμον καὶ ἀνδρεῖον, καὶ ἐν αὐτῷ πάσας ἔχοντα τὰς ἐλπίδας. Καὶ ὃς συνεπῄνει τε καὶ συνεξώτρυνε, γνώμας τε ἀγαθὰς ὑφηγεῖτο, καὶ ὡς χρὴ πέμψαντα παρὰ Ἀτραδάτην τὸν πατέρα κελεύειν ὁπλίζειν Πέρσας, τῷ λόγῳ μὲν, ὡς ἕτοιμοι εἶεν βασιλεῖ ἐπὶ Καδουσίους, τῷ ἔργῳ δ ̓ εἰς ἀπόστασιν· ἔπειτα ὡς χρὴ παρὰ Ἀστυάγου αἰτησάμενον ἡμέρας ἐλθεῖν αὐτὸν εἰς τὴν Περσίδα, ὡς ἱερὰ εὐκταῖα θύσειεν ὑπὲρ βασιλέως καὶ τῆς ἐκείνου σωτηρίας, ἅμα δὲ καὶ τοῦ πατρὸς, ἐπειδὴ φαύλως ἔχει (30) ὑπὸ νόσου. «Εἰ δὲ ταῦτα πράξει, ἐγχειρητέον ἔσται τῷ σύμπαντι ἀνδρείως. Οὔ τοι (31) δεινὸν, Κῦρε, καὶ ἀποκινδυνεύειν τῇ ψυχῇ μεγάλοις ἐγχειροῦντα ἔργοις, καὶ παθεῖν, εἰ δέοι, τοῦτο καὶ μηδὲν δρῶντας ἀναμένει παθεῖν.» Ἥσθη τε οὖν Κῦρος ἐπὶ τῇ γενναιότητι τοῦ ἀνδρὸς, καὶ ἅμα θαρρύνων αὐτὸν καὶ τὸν ὄνειρον ἐξηγήσατο τῆς μητρὸς καὶ τὴν τοῦ Βαβυλωνίου γνώμην, ἣν εἶπε περὶ αὐτοῦ. Καὶ Οἰβάρας ἅτε ἀγχίνους πολὺ μᾶλλον αὐτὸν ἐξώτρυνε, καὶ διεκελεύσατο (31*) φυλάττειν τὸν Βαβυλώνιον, ὡς μὴ ἐξάγγελος εἴη βασιλεῖ τοῦ ὀνείρου, «εἰ ἄρα κτείνειν αὐτὸν οὐχ ὑπομένοις, ὅπερ ἦν ἄγιστον.» Καὶ Κῦρος· «Ἀποτρόπαιον [ἂν] εἴη τοῦτό γ ̓,» εἶπεν. Συνεσιτοῦντο δὴ καὶ συνῄεσαν (*) Κύρῳ τὸ ἀπὸ τοῦδε τε Οἰβάρας καὶ Βαβυλώνιος. Ἐν δέει δὲ ὢν Πέρσης, μὴ κατείποι πρὸς Ἀστυάγην Βαβυλώνιος περὶ τοῦ ὀνείρου, προσεποιήσατο ἱερὰ πάτρια νύκτωρ ἐπιτελεῖν τῇ σελήνῃ, καὶ τὸν Κῦρον ᾔτησε θύματά τε καὶ οἶνον κα]]ι οἰκέτας καὶ στρώματα καὶ τἄλλα ὧν ἔδει. Ἠξίου δὲ Κῦρον προστάξαι τοῖς θεραπεύουσι πείθεσθαι αὐτῷ. Καὶ ὃς προσέταξέ τε καὶ τῆς θυσίας οὐ μετεῖχεν, Οἰβάρα τεχνήσαντος, [ὃς] παρασκευάζεται (32) τά τε ἄλλα νύκτα καὶ στιβάδας βαθείας, ἐφ ̓ ὧν εὐωχήσονται, καὶ βόθρον ἔρυξεν ἐν τῇ αὐτοῦ σκηνῇ (33) βαθύτατον. Ἐπεὶ δὲ πάντα ἔπραξε, καὶ εὐώχησε τὸν Βαβυλώνιον καὶ ἐμέθυσεν, ὑπέρ τε τὸν βόθρον αὐτῷ κοίτην στορέσας, ὡς κατακλίνει ἐς ταύτην, ὦσεν αὐτὸν εἰς τὸν βόθρον κάτω. Συνενέβαλε δ ̓ αὐτῷ καὶ τὸν οἰκέτην. Καὶ ἅμα ὄρθρῳ Κύρου ἀπάραντος συνωδοιπόρει. Οὐ πολὺ δὲ προελθόντα ἐπεζήτει τὸν ἄνθρωπον Κῦρος· δὲ τὸ μὲν πρῶτον ἔφη καταλελοιπέναι αὐτὸν ἔτι καθεύδοντα ὑπὸ μέθης. Ἀγανακτοῦντος δὲ τοῦ Κύρου, τελευταῖον ἐξέφηνε τἀληθὲς, ὅτι αὐτὸν κτείνειεν, ἐπειδὴ μόνην σωτηρίαν ταύτην ἐώρα Κύρῳ τε καὶ τοῖς Κύρου παισὶν οὖσαν. Λυπηθεὶς δὲ πάνυ ἐπὶ τοῖς πραχθεῖσι καὶ ἔτι μᾶλλον ὀργισθεὶς, ὥστε μηκέτι προσίεσθαι τὸν Οἰβάραν, αὖθις μετέγνω καὶ προσίετο αὐτὸν, συμβούλῳ τε ἐχρῆτο περὶ τῶν αὐτῶν. Τῇ δὲ τοῦ Βαβυλωνίου γυναικὶ πυνθανομένῃ περὶ τοῦ ἀνδρὸς εἶπεν, ὅτι ὑπὸ λῃστῶν ἀποθάνοι καὶ ταφείη (34) ὑπ ̓ αὐτοῦ. Μετὰ ταῦτα παρὰ βασιλέα Κῦρον ἀφικόμενον Οἰβάρας ἀνεδίδασκε καὶ ἐξώτρυνε τὰ βεβουλευμένα σφίσι δρᾶν καὶ πέμπειν τε εἰς Πέρσας καὶ ὁπλίζειν τοὺς ἐν ἥβῃ καὶ Ἀστυάγην αἰτεῖσθαι δοῦναί οἱ ἡμέρας ὥς τε τὰ ἱερὰ θύσειε καὶ τὸν πατέρα νοσηλεύσειε φαύλως ἔχοντα. Καὶ ὃς ἐπείσθη, τά τε ἄλλα ὅπλα ἤδη ἦν ἕτοιμα, καὶ Κῦρος ᾐτήσατο βασιλέα τὴν εἰς Πέρσας πορείαν, ὠς ἂν θύσειεν ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ ἅμα τὸν πατέρα ἔδοι κακῶς διακείμενον. δ ̓ οὐ δίδωσιν αὐτῷ, ὑπ ̓ εὐνοίας συνεῖναι θέλων· καὶ Κῦρος ἐν ἀθυμίᾳ (36) ἦν Οἰβάρᾳ δηλώσας ὡς ἀποτύχοι. Καὶ ὃς ἐθαρρύνετο αὐτὸν, καὶ αὖθις ἐκέλευε διαλιπόντα ἡμέρας δεῖσθαι αὐτοῦ περὶ τῶν αὐτῶν, καὶ τεύξεσθαι· δεῖν δὲ αὐτὸν θεραπεύειν προθύμως ἔτι μᾶλλον πρότερον· καὶ ἐπειδὰν δέηται, δι ̓ ἑτέρου τοῦτο ποιεῖν καὶ μὴ δι ̓ αὑτοῦ. Καὶ μὲν ᾤχετο παρὰ βασιλέα, καὶ τοῦ πιστοτάτου τῶν εὐνούχων ἔχρῃζεν, ὅταν καιρὸς, αἰτήσασθαι αὐτῷ τὴν ἄφοδον παρὰ βασιλέως. Ἐπεὶ οὖν ποτὲ ἑώρα βασιλέα ἐν πολλῇ ὄντα παιδιᾷ τε καὶ μέθῃ, νεύει τῷ εὐνούχῳ λέγειν βασιλεῖ, ὅτι Κῦρος σὸς δοῦλος αἰτεῖται δοῦναι αὐτῷ ποτε εὔξατο ἱερὰ ὑπὲρ σοῦ, ὅπως ἂν αὐτῷ εὐμενὴς εἴης, θῦσαι, καὶ ἅμα τὸν αὐτοῦ πατέρα ἀσθενῶς ἔχοντα θεραπεῦσαι. Καὶ Ἀστυάγης καλέσας Κῦρον καὶ μειδιῶν (36) δίδωσιν αὐτῷ ε' μῆνας ὁρίσας, τῷ δὲ ἕκτῳ ὅπως ἐπανίοι διεκελεύσατο. Προσκυνήσας [δὲ] καθίστησιν ἀνθ ̓ ἑαυτοῦ Τιριδάτην (37) οἰνοχόον βασιλεῖ, ἄχρι αὐτὸς ἐπανίοι. Καὶ ἐπὶ Οἰβάραν ἦλθε γεγηθώς. δ ̓ αὐτὸν ἐκέλευσε παραχρῆμα τοὺς οἰκέτας συλλαβόντα ἀπαίρειν· καὶ, ἦν γὰρ αὐτὸς ἐπιμελητὴς, νύκτωρ πάντα εὐτρεπίζει, καὶ ἕωθεν (38) εἰς Πέρσας ὁδοιπόρουν. δὲ τοῦ Βαβυλωνίου γυνὴ, ὃς τὸν ὄνειρον ἔφρασε Κύρῳ, προακηκουῖα ἄρα παρὰ τοῦ ἑαυτῆς ἀνδρὸς, ἡνίκα ἔζη, τὴν (39) ὄψιν, ἥντινα ἔφρασεν αὐτῷ Κῦρος, τελευτήσαντος αὐτῇ τοῦ ἀνδρὸς, συνοικοῦσα τῷ ἐκείνου ἀδελφῷ, ἐκείνης τῆς νυκτὸς συναναπαυομένη ἤκουσε παρ ̓ αὐτοῦ, ὅτι μέγας γενόμενος οἴχοιτο εἰς Πέρσας. δὲ αὐτῷ διηγεῖτο τὸν ὄνειρον καὶ τὴν τούτου κρίσιν, ὥσπερ ἤκουσε παρὰ τοῦ ἀνδρὸς, ὅτι βασιλεύσει Περσῶν. Ἕωθεν δὲ ἀνὴρ ἀτρέμας ἧκε παρὰ Ἀστυάγην, καὶ δι ̓ εὐνούχου ἐρόμενος τὴν εἴσοδον, πάντα ἀπήγγειλεν, ὡς ἀκούσειε παρὰ τῆς ἑαυτοῦ γυναικὸς, ὅτι Κύρῳ ἐφράσθη ὑπὸ τοῦ ἀποθανόντος ἀνδρὸς θεολόγου πρὸς τὴν γενομένην ὄψιν βασιλεῦσαι, καὶ τοῦδ ̓ ἕνεκα (40) ἄρα οἴχοιτο νῦν εἰς Πέρσας· οὐ πάλαι δὲ καὶ αὐτὸς ταῦτα ἀκηκοέναι παρὰ τῆς γυναικός· ἕκαστά τε σαφῶς διηγήσατο τοῦ τε ὀνείρου καὶ τῆς κρίσεως (41). Ἐν πολλῇ δὲ συννοίᾳ γενόμενος Ἀστυάγης πυνθάνεται τοῦ Βαβυλωνίου, τί οὖν χρὴ ποιεῖν. Καὶ ὃς ἔφη· κτείνειν αὐτὸν ἐπανελθόντα ὡς τάχιστα· μόνη γὰρ (42) αὕτη ἀσφάλεια ἂν εἴη. Καὶ Ἀστυάγης ἀποπεμψάμενος τὸν. Βαβυλώνιον μᾶλλόν τι ἐνεθυμεῖτο τοὺς λόγους αὐτοῦ. Εἰς ἑσπέραν δὲ πίνων ἐκάλεσε τὰς παλλακίδας ὀρχηστρίδας οὔσας καὶ κιθαριστρίδας. Καί τις αὐτῶν ᾄδουσα τοιαῦτ ̓ ἔλεγεν· «Ὁ λέων (43) τὸν κάπρον ὑποχείριον ἔχων μεθῆκεν εἰς τὰς λόχμας τὰς ἑαυτοῦ, ἐν αἷς κρείττων γενόμενος πολὺν πόνον αὐτῷ παρέξει, καὶ τελευτῶν ἀσθενέστερος ὢν τὸν ἰσχυρότερον χειρώσεται.» Ταῦτα ᾀδούσης ἐνθύμια ποιεῖται Ἀστυάγης ὡς τείνοντα εἰς αὐτόν. Παραχρῆμα δὴ πέμπει τ' ἱππεῖς ἐπὶ Κῦρον, οἷς ἐκέλευσεν αὐτὸν καλεῖν ὀπίσω· ἐὰν δὲ μὴ ἕπηται, τὴν κεφαλὴν ἀποτεμόντας φέρειν. Οἱ δὲ ᾤχοντο, καὶ ἐπεὶ ἧκον παρὰ Κῦρον, ἔφρασαν τὰ παρ ̓ Ἀστυάγους. Κἀκεῖνος, οἷα ἀγχίνους, εἴτε καὶ Οἰβάρα παραινοῦντος, εἶπε· «Πῶς δ ̓ οὐ μέλλω ἰέναι, καλοῦντός με τοῦ δεσπότου; ἀλλὰ νῦν δειπνήσατε, πρωὶ δὲ χωρῶμεν παρ ̓ αὐτόν.» Οἱ δὲ ταῦτ ̓ ἐπῄνουν. δὲ Περσικῶς ὀπτὰ κατακόψας ἱερεῖα πολλὰ καὶ βοῦς, εἱστία τε τοὺς ἱππέας καὶ μεθύσκει· προαπέσταλτο δ ̓ αὐτῷ ἄγγελος ἐπὶ τὸν πατέρα χιλίους ἱππεῖς κελεύων καὶ πεντακισχιλίους πεζοὺς ἐπὶ Ὕρβαν ἑτέραν (44) πόλιν πέμπειν πρὸ ὁδοῦ κειμένην, τοὺς δὲ ἄλλους Πέρσας ὁπλίζειν αὐτὸν τάχιστα, ὡς βασιλέως προστάττοντος· οὐ γὰρ ἐδήλωσε τὸν ὄντα λόγον. Μετὰ δὲ τὴν ἑστίασιν εἰς ὕπνον τετραμμένων τῶν ἱππέων, αὐτός τε καὶ Οἰβάρας ὡς εἶχον ἀναβάντες ἐπὶ τοὺς ἵππους, ἀπελαύνουσι, καὶ ἧκον ἐπὶ τὴν Ὕρβαν ἔτι νυκτὸς οὔσης, καὶ ὁπλίζει Κῦρος τοὺς ἀνθρώπους· καὶ συντάττει τοὺς παρὰ τοῦ πατρὸς ἥκοντας ὡς εἰς μάχην· καὶ αὐτὸς μὲν ἐν τῷ δεξιῷ ἵσταται, καὶ Οἰβάρας ἐν τῷ εὐωνύμῳ. Καὶ οἶνος ἀνῆκε τοὺς παρὰ Ἀστυάγους πρωὶ οἰχομένους, καὶ γνόντες Κῦρον διώκουσι. Καὶ ἧκον ἐπὶ τὴν Ὕρβαν, καὶ εὑρόντες ἐκτεταγμένον συμβάλλουσιν ὡς εἰς μάχην. Ἔνθα δὴ πρῶτον πολλὴν ἀνδρείαν (45) Κῦρος ἀποδειξάμενος σὺν τρισὶ Πέρσαις κτείνει περὶ σʹ καὶ νʹ ἱππεῖς· οἱ λοιποὶ δὲ φεύγουσι παρὰ βασιλέα καὶ ταῦτ ̓ ἀπήγγειλαν. Καὶ ὃς παίσας τὸν μηρὸν εἶπεν· «Οἴ μοι ὡς πολλάκις (46) γνοὺς ὅτι οὐ χρὴ κακοὺς εὖ ποιεῖν, ὅμως ἁλίσκομαι χρηστοῖς λόγοις, ὃς καὶ Κῦρον παραλαβὼν πολλῶν κακῶν (47), Μάρδον γένος, ὄλεθρον τηλικοῦτον ἐποίησα κατ ̓ ἐμαυτοῦ (48)· ἀλλὰ καὶ νῦν οὐ χαιρήσει οἷς θέλει (49).» Καὶ παραχρῆμα καλέσας τοὺς στρατηγοὺς ἀθροίζειν τὴν δύναμιν κελεύει. Ὡς δὲ ἠθροίσθη εἰς ρʹ μὲν πεζῶν μυριάδας, εἴκοσι δὲ ἱππέων, τρισχίλια δὲ ἅρματα, ἐλαύνει δὴ (50) ἐπὶ Πέρσας. Ἤδη δὲ ὥπλιστο κἀκεῖ στρατιὰ ὑπὸ Ἀτραδάτα πάντα εἰδότος (51)· καὶ ἦσαν λʹ μὲν μυριάδες πελταστῶν, εʹ δὲ ἱππέων (52), ρʹ δὲ δρεπανηφόρα. Ὡς δ ̓ εἰς ἓν συνῆλθε Κύρῳ δύναμις, παρῄνεσε τούτους. Ζήτει ἐν τῷ Περὶ δημηγοριῶν. Ἐκ τούτου αὐτός τε καὶ πατὴρ συνέταττον τὴν στρατιὰν, καὶ Οἰβάραν ἀποφαίνουσι στρατηγὸν, ἄνδρα εὔβουλον καὶ δραστήριον, ὃς προκαταλαμβάνει μὲν τὰς στενοπόρους ὁδοὺς φυλακαῖς, καὶ τὰ ὑψηλότατα (53) ὄρη, τὸν δὲ ὄχλον ἐκ τῶν ἀτειχίστων πόλεων εἰς τὰς εὐερκεῖς μετάγει, φρούρια δ ̓ ἔνθα καιρὸς ἦν ἐντειχίζεται. Καὶ μετ ̓ οὐ πολὺ Ἀστυάγης ἧκε σὺν τῷ στρατῷ καὶ τὰς ἐρήμους πόλεις κατέκαε· πρός τε Κῦρον καὶ Ἀτραδάταν τὸν τούτου πατέρα πέμψας ἀγγέλους πολλά τε ἠπείλει καὶ ὠνείδιζε τὴν πρόσθεν πτωχείαν, ἐκέλευσέ τε ὀπίσω παρ ̓ αὐτὸν ἰέναι, δήσειν γὰρ αὐτοὺς μόνον παχείαις πέδαις· «Εἰ δ ̓ ἁλώσεσθε, ἔφη, κακοὶ κακῶς ἀπολεῖσθε (54).» Κῦρος δὲ ἀποκρίνεται· «Οὐκ ἄρα σύγε, Ἀστυάγη, θεῶν δύναμιν ᾔδεις, ὃς οὐκ οἶσθα (55) ὑπ ̓ ἐκείνων τοὺς αἰπόλους ἐποτρυνθέντας ἐπὶ τάδε τὰ (56) πράγματα, οἷς ἑπόμεθα καὶ εἰς τέλος. Καὶ σοὶ παραινοῦμεν, ὅτι ἡμᾶς καὶ αὐτὸς εὖ ἐποίεις, θεῶν σοι ἐπὶ νοῦν ἀγόντων, ἀπάγειν τὴν δύναμιν καὶ Πέρσας ἐλευθέρους ἐᾶν (57) κρείττους ὄντας Μήδων, ὡς μὴ τούτους δουλούμενος καὶ τῶν ἄλλων ἀποστερηθῇς.» Ταῦτα μὲν ἄγγελος ἀπήγγειλεν Ἀστυάγῃ. δὲ ὑπ ̓ ὀργῆς ἐξάγει τὴν στρατιὰν (58) εἰς μάχην καὶ ἐκτάττει· αὐτὸς δὲ προεκάθητο ἀναβὰς δισμυρίους ἔχων δορυφόρους περὶ αὐτόν. Ἀντεπῄει δὲ Κῦρος, Ἀτρατάδην μὲν ἐν τῷ δεξιῷ κέρατι στήσας, Οἰβάραν δὲ ἐπὶ τῷ εὐωνύμῳ· αὐτὸς δὲ (59) μετὰ τῶν ἀρίστων Περσῶν ἐν μέσοις ἦν. Ἔνθα δὴ δεινὴ μάχη γίνεται· καὶ πλείστους ἔκτεινε Κῦρός τε καὶ οἱ λοιποὶ Πέρσαι. Σχετλιάζων δὲ Ἀστυάγης ἐπὶ τοῦ θρόνου εἶπεν· «Οἴ μοι τοὺς τερμινθοφάγους Πέρσας· οἷα ἀριστεύουσι.» Καὶ πέμψας ἠπείλει τοῖς ἑαυτοῦ στρατηγοῖς, εἰ μὴ νικήσουσι τοὺς ἀντίους, οἷα πείσονται. Κάμνοντες δὲ οἱ Πέρσαι ὑπὸ πλήθους πολεμίων, ἄλλων ἐπ ̓ ἄλλοις ἐπιόντων, κλιθέντες ἀναχωροῦσιν εἰς τὴν πόλιν, πρὸ ἧς ἐμάχοντο. Εἰσεληλυθότας (60) δὲ θαρρύνει Κῦρος καὶ Οἰβάρας, ὅτι πλείους αὐτοὶ πολεμίων ἔκτειναν, καὶ παραινοῦσι παῖδας μὲν καὶ γυναῖκας εἰς Πασαργάδας τὸ ὑψηλότατον ἄρος ἀποπέμψαι, αὐτοὶ δὲ εἰς αὔριον ἐπεξελθόντες τέλος ἐπιθεῖναι τῇ νίκῃ. «Πρόκειται γὰρ ἀποθανεῖν πᾶσιν, ἢν ἡττηθῶσι (61)· βέλτιον οὖν μετὰ τοῦ νικᾶν, εἰ δέοι παθεῖν τοῦτο, ἐλευθερώσαντας τὴν πατρίδα.» Ταῦτα εἰπόντος, ὀργὴ καὶ μῖσος (62) παρίσταται πᾶσιν ἐπὶ Μήδους, καὶ ἕωθεν ἀναπετάσαντες τὰς πύλας ἐπεξίασιν, ἡγουμένου Κύρου καὶ Οἰβάρα. δ ̓ Ἀτραδάτης μετὰ τῶν γερόντων ἐρρύετο τὸ τεῖχος. Ἀντεπίασι δ ̓ αὐτοῖς παμπληθεῖς Ἀστυάγου φάλαγγες σὺν ὁπλίταις τε καὶ ἱππεῦσι. Τῶν δὲ μαχομένων, ιʹ μυριάδες ἐκπεριελθοῦσαι, καθότι ἔταξεν Ἀστυάγης, αἱροῦσι τὴν πόλιν, καὶ Ἀτραδάτην πολλὰ τραύματα ἔχοντα ἀναπέμπουσιν ἐπὶ βασιλέα (62). Γενναίως δὲ καὶ οἱ Κύρου ἀγωνισάμενοι φεύγουσιν εἰς Πασαργάδας, ἔνθ ̓ αὐτοῖς [τὰ] τέκνα καὶ γύναια ἦν. Ἀστυάγης δ ̓ ἐπεὶ αὐτῷ ἤχθη Κύρου πατὴρ, ἔφη· «Οὗτος σὺ δή μοι ἀγαθὸς σατράπης, ὃν ἐγὼ ἐτίμησα, τοιαύτας χάριτας σὺν τῷ υἱεῖ ἀπεδώκατε.» Καὶ γέρων ἐκπνέων ἤδη· «Οὐκ οἶδ ̓, ἔφη, δέσποτα, ὅστις θεῶν τήνδε τὴν μανίαν ἀφώρμησε τῷ ἐμῷ παιδί· σὺ δὲ μή με αἰκίζου· ταχὺ γὰρ ὧδ ̓ ἔχων ἀποπνεύσομαι.» Καὶ ὃς ᾤκτειρεν αὐτὸν καὶ εἶπε· «Τοιγαροῦν σὲ ἐγὼ οὐδὲν αἰκίζομαι· οἶδα γὰρ ὅτι, εἴ σοι υἱὸς ἐπείσθη, οὐκ ἂν ταῦτα ἔπραξεν· ἀλλὰ καὶ θάπτειν σε κελεύω, οὐκ ὄντα ἐκείνῳ (63) ὁμογνώμονα τῆσδε τῆς μανίας.» Τοῦτον μὲν οὖν ταχὺ ἀποθανόντα (64) θάπτουσι καλῶς τε καὶ εὖ. Ἀστυάγης δ ̓ ἐπὶ Πασαργάδας ᾔει (65) διὰ στενῶν ὁδῶν. Ἔνθεν δὲ καὶ ἔνθεν (66) λισσάδες πέτραι καὶ [τὸ] ὄρος διερρωγὸς [καὶ] ὑψηλὸν ἦν· διὰ μέσου δὲ διεξιέναι τὰς ἐμβολὰς Οἰβάρας ἐφύλαττε μυρίοις ὁπλίταις· καὶ ἦν ἀνέλπιστον διελθεῖν. δὴ γνοὺς Ἀστυάγης ἐκπεριελθεῖν ἐκέλευσε τὸ ὄρος δέκα μυριάσι ἐν κύκλῳ, εἰς εὑρόντες ἄνοδον ἀνέρπουσι καὶ τῶν ἄκρων κρατοῦσιν. Οἰβάρας δὲ καὶ Κῦρος σὺν τῷ πλήθει παντὶ νύκτωρ φεύγουσιν εἰς ἄλλο ὄρος χθαμαλώτερον τοῦ προτέρου. Εἵπετο δ ̓ Ἀστυάγεω (67) στρατιὰ κατ ̓ ἴχνος διώκουσα ἤδη μεταξὺ τῶν ὀρῶν· ἐπῄει δὴ τοὐντεῦθεν Ἀστυάγου στρατιὰ καὶ ἐμάχετο πρὸς τὸ ὄρος ἀνιοῦσα μάλα εὐψύχως. Κρημνοὶ δὲ πάντη καὶ δρυμῶνες ἀγριέλαιοί τε (68) συνεχεῖς ἦσαν. Γενναιότερον δ ̓ ἔτι οἱ Πέρσαι ἐμάχοντο, ἔνθεν Κύρου ἐξορμῶντος, ἔνθεν Οἰβάρα, ὃς αὐτοὺς ἀνεμίμνησκε παί. δων τε καὶ γυναικῶν καὶ πατέρων γερόντων καὶ μητέρων, οὓς αἰσχρὸν εἶναι προεῖσθαι Μήδοις κατατέμνειν τε καὶ αἰκίζεσθαι. Ὧν ἀκούοντες ἐρρώσθησαν, καὶ σὺν ἀλαλαγμῷ κατιόντες χερμάσι τε ἀπλέτοις βάλλοντες, ἀπορίᾳ βελῶν, καταράσσουσιν ἐκ τοῦ ὄρους τοὺς πολεμίους. Καί πως Κῦρος ἧκεν ἐπὶ τὸ πατρῷον οἴκημα αὐτοῦ, ἔνθα αἰπολῶν, ὅτε μικρὸς ἦν, ηὐλίζετο. Καὶ ἐν αὐτῷ ἔθυσεν ἄλευρα εὑρὼν (69) καὶ κυπαρίττου ὕλην δάφνην τε ὑποθεὶς καὶ πῦρ ἐκτρίψας, ὡς ἂν κεκμηκώς τε καὶ ἀπόρως ἔχων. Εὐθὺς δ ̓ ἐκ δεξιᾶς ἤστραψέ τε καὶ ἐβρόντησε. Κῦρος δὲ προσεκύνησεν, οἰωνοί τε αἴσιοι ἐπὶ τῷ οἰκήματι αὐτῷ ἑζόμενοι προὔφαινον ὡς (70) εἰς Πασαργάδας ἀφίκοιτο. Ἐκ τούτου δειπνοποιησάμενοι ἐκοιμήθησαν ἐν τῷ ὄρει· καὶ τῇ ὑστεραίᾳ τοῖς οἰωνοῖς πίσυνοι ἐπικαταβαίνουσιν ἐπὶ τοὺς πολεμίους ἀνέρποντας ἤδη εἰς τὸ ὄρος· καὶ ἐπιπολὺ ἐμάχοντο ἀνδρείως. Ἀστυάγης δὲ πεντακισμυρίους ἐπὶ τὸ ὄρος ἔστησε, καὶ ἐκέλευσε (71) τοὺς κατορρωδοῦντας τὴν ἀνάβασιν φεύγοντας κάτω παρὰ σφὰς ἀποκτείνειν. Ἀνάγκῃ οὖν ἐχόμενοι Μῆδοί τε καὶ οἱ σύμμαχοι ἀνῄεσαν ἐπὶ τοὺς Πέρσας. Ἔνθα δὴ καμόντες (72) ὑπὸ τοῦ πλήθους οἱ Πέρσαι ἔφευγον ἐπὶ ἄκρον τὸ ὄρος, ἵνα αὐτοῖς αἱ γυναῖκες ἦσαν. Αἱ δὲ ἀνασυράμεναι ἐβόων· «Ποῖ φέρεσθε, κάκιστοι; ἄχρι ἂν εἰσδύητε ἔνθεν γεγένησθε;» Διὰ τοῦτο Περσῶν βασιλεὺς, ἐπειδὰν εἰς Πασαργάδας ἀφίκηται, χρυσὸν δωρεῖται ταῖς Περσίσι γυναιξί· καὶ διανέμει ἑκάστῃ εἰς λόγον δραχμῶν εἴκοσιν Ἀττικῶν. Οἱ δὲ Πέρσαι, καταισχυνθέντες. ἐφ ̓ οἷς εἶδον καὶ ἤκουσαν, ἐπιστρέφουσιν ἐπὶ τοὺς πολεμίους, καὶ μιᾷ ὁρμῇ ἐπιδραμόντες ἐξωθοῦσιν αὐτοὺς ἐκ τοῦ ὄρους, καὶ κτείνουσιν οὐκ ἐλάττους ἑξακισμυρίων. Οὐ μὴν Ἀστυάγης ἀφίστατο τῆς πολιορκίας. Ζήτει ἐν τῷ Περὶ ἀνδραγαθημάτων καὶ στρατηγημάτων. Πολλῶν δὲ ἀναμεταξὺ γενομένων, Κῦρος εἰς τὴν σκηνὴν παρελθὼν καθίζει εἰς τὸν τοῦ Ἀστυάγου θρόνον, καὶ τὸ σκῆπτρον αὐτοῦ λαμβάνει. Ἐπευφήμησαν δὲ Πέρσιν· καὶ Οἰβάρας (73) αὐτῷ τὴν κίδαριν ἐπιτίθησιν, εἰπών· «Ἀξιώτερος σύγε εἶ Ἀστυάγου φορεῖν, θεοῦ σοι διδόντος δι ̓ ἀρετὴν, καὶ Πέρσας Μήδων βασιλεύειν.» Τά τε χρήματα πάντα εἰς Πασαργάδας ἀπεκόμιζον, ἐφεστῶτος Οἰβάρα καὶ ἐπιμελητὰς καταστήσαντος. Ἄπλετα δ ̓ ἦν καὶ οἱ Πέρσαι κατὰ σκηνὰς τρεπόμενοι τὰς ἰδιωτικὰς ὠφέλουν. Καὶ μετ ̓ οὐ πολὺ [ἡ] φήμη πάντη διήγγελλε τὴν Ἀστυάγου φυγήν τε καὶ ἧτταν, ὥς τε ὑπὸ θεῶν του ἀφῄρηται τὸ κράτος. Καὶ οἱ ἄνθρωποι ἀφίσταντο καὶ τὰ ἔθνη. Πρῶτος δ ̓ [ὁ] Ὑρκανῶν ἄρχων Ἀρτασύρας ἧκε ε' μυριάδας ἄγων στρατιᾶς Κύρῳ, καὶ προσεκύνησεν, εἶπέ τε ἑτοίμην εἶναι καὶ ἄλλην πολὺ πλείω, ἐὰν κελεύῃ· μετὰ δὲ, τε Παρθυαῖος καὶ Σάκης καὶ Βάκτριος καὶ οἱ ἐφεξῆς ἅπαντες, ὥστε σπουδὴν εἶναι ἑκάστου τὸν ἕτερον φθῆναι θέλοντος· εἰς Ἀστυάγης μετ ̓ ὀλίγων ὑπολειφθεὶς, ἐπάξαντος μετ ̓ οὐ πολὺ Κύρου καὶ ἐκ τοῦ ῥᾴτου μάχῃ κρατήσαντος, αἰχμάλωτος ἐπ ̓ αὐτὸν ἄγεται. De Cryro Persarumrege et de Medorum imperio ad Persas translato. In Asia Medorum rege (Astibara) defuncto, in regnum successit filius Astyages, qui post Arbacem omnium fortissimus fulsse traditur. Eo regnante magna ista accidit rerum conversio, qua a Medis ad Persas imperium devenit ob causam hujusmodi Lex apud Medos obtinet, ex qua pauper qui victus causa ad virum divitem accedit eique se tradit, ut nutriatur et amiciatur, eodem quo servus loco habetur. Quodsi dominus haec non praestat, licet illi ad alium se conferre. Ea igitur conditione puer quidam, Cyrus nomine, genere Mardus, ad ministrum regium accedit, qui mundantibus palatium erat praefectus. Cyrus filius erat Tosatradaiae (Atradatoe), qui ob paupertatem latrocinium exercebat. Uxor ejus Argoste, mater Cyri, capras pascendo vitam sustentabat. Cyrus itaque quum ad victum quaerendum viro isti se elocasset, regiam mundabat, multamque ostendebat diligentiam. Splendidiorem igitur vestem ei praefectus dat, et ab iis qui extera palatii curabant, ad eos qui intus apud regem mundabant, introducitur, horumque praefecto subjungitur. Is vero severus erat ac saepenumero Cyrum flagellabat. Quare hoc relicto Cyrus ad lampadarium transiit, qui amore eum prosequitur et ad regem propius adducit, iis qui lucernas praeferunt accensens. Et quum inter hos quoque probaretur, deinde transiit ad Artembarem, qui pincernis erat praefectus atque ipse regi phialam ad bibendum porrigebat. Is libenter Cyrum admittit et sociis mensae regiae infundere jubet. Nec multo post quum Astyages scite et dextre ministrantem phialamque decore admodum porrigentem videret, quaerit ex Artembare rex, unde esset juvenis ille, qui tam egregie pincernae munere fungeretur. Cui ille, «O domine, respondit, servus tuus est, Persa genere, Mardis oriundus, qui victus causa se mihi dedidit.» Ceterum artembares jam senex erat, et quondam, quum febri laboraret, e rege petivit, ut domum se dimitterret donec recuper asset valetudinem. «Interlm, inquit, pincernam pro me aget juvenis hic (Cyrum dicebat), quem tu collaudas, quemque ego, qui eunuchus sim, pro filio adoptabo, si tibi, domino meo, id gratum fuerit.» Comprobavit hoc Astyages. Ille vero abscessit multa Cyro demandans comiter et benevole, quasi filio suo. Igitur lateri regis adstans Cyrus phialam porrigebat et vinum infundebat diu noctuque, ac multam modestiam ostendebat et virtutem. Artembares autem e morbo moritur, postquam Cyrum testamento filium sibi instituerat. Quare Astyages ei, utpote filio, facultatem Artembarae universam tradidit aliaque dona plurima addidit. Jam celeber Cyrus erat et nomen ejus ubique divulgabatur. Erat Astyagae filia valde nobilis et formosa, quam Spitamae Medo despondet, dote addita Media universa. Tum Cyrus Atradatem patrem et Argosten matrem e Mardis arcessit. Venerunt illi fortuna filii gaudentes. Atque somnium ei mater exposuit, quomodo gravida sibi visa sit, in fano dormiens quo tempore capras apud Mardos pasceret.— «Visa mihi sum, inquit, quum in utero te, Cyre, gestabam, tantam emittere urinae copiam, ut magni amnis fluentis aequiparanda esset, totamque Asiam inundans ad mare usque proflueret.» Quod audiens pater Chaldaeis in Babylone vatibus ad interpretandum jubet proponi. Cyrus igitur vatem celeberrimum advocavit eique somnium narravit. Ille vero respondit bonum portendi permagnum et summam ei in Asia honorem afferens, verum celandum esse, ne audiat Astyages. «Nam ultimo supplicio et te et me interpretem afficeret.» Itaque jurejurando invicem promiserunt, nemini se somnium istud gravissimum et quale aliud nullum, dictures esse. Deinde ad multo majorem Cyrus potentiam erectus, patrem suum Persarum satrapam constituit, matrem divitiis et dignitate primum inter Persicas mulieres locum tenere effecit. Cadusii tunc hostili in regem animo erant. Praefectum habebant Onaphernem, qui prodens populum regis commodis prospiciebat; ac misso nuntio ab Astyage virum petebat, cum quo de proditionis ratione iniret consilia. Misit rex Cyrum, quo ad omnia ille socio uteretur; diem autem quadragesimam definivit qua Echatana ad se reverti deberet. Somnii quoque interpres hortabatur, ut ad Caduisios proficisceretur, et fiducia eum implebat. Cyro autem, utpote viro strenuo et magnanimo, cogitatio mentem subiit, debere se, deo opitulante, Persas ad defectionem adducere, et tentare ut Astyagis regnum everteret, fidemque habere Babylonio quid dii portenderent optime scienti. Atque invicem se exhortabantur, Babylonius Cyrum, fatis aiens destinatum esse, ut everso Astyagis regno ipse potiretur, idque certissime se compertum habere; cyrus vero Babylonium, magna ei praemia pollicens, si his ita evenientibus ipse rex esset. Praeterea reputabat Arsacem quoque Sardanapallum olim ejecisse sibique honorem ejus vindicasse. «Et tamen neque Medi, quibus fisus ille rem aggressus est, Persis fortiores erant, neque Arbaces me prudentior. Ac quemadmodum illi, sic mibi quoque fortuna fatumque futurum portenditur. «Haec apud animum reputanti, ubi ad fines Cadusiorum pervenerat, obiam fit vir, qui flagris caesus erat, et fimum tunc in cophino exportabat. Quod ominisum ratus Babylonio rem proponit. Is vero sciscitari jussit, quis et cujas vir esset. Sciscitanti ille respondit se Persam esse Oebarem nomine. Quibus Cyrus valde laetabatur. Nam Oebares graeca lingua significat ἀγαθάγγελος, boni nuntius. Ac Babylonius Cyro dixit reliqua quoque signa faustissima esse: quod scilicet Persa ideoque civis tuus est, atque fumum effert equinum, quo divitiae et potentia portenduntur, uti ipsum nomen indicat. Statim igitur hominem Cyrus assumit ac comitari se jubet; ille vero obtemperat. Deinde in Cadusiorum terram ad Onaphernen venit, et postquam de proditione fidem dedit et accepit, in Mediam revertitur. Oebarem vero equo et veste Persica ceteroque cultu honoravit et circa se habebat, quum optime affectum videret, hortante simul Babylonio, ut cum eo colloqueretur. Sic paullatim familiaritatem cum eo contrahens consiliorum socium fecit, et quondam in sermonem venit hujusmodi: «Quam grave est, inquit, Persas videre a Medis inique tractari, quum indole minime sint inferiores.» Ad quae Oebares: «O Cyre, inquit, nullus nunc exstat vir generosus et magnanimus, qui impedire cupiat, ne diutius Medi fortioribus imperare velint.» — «Quidni exstaret talis, Oebare? » — «Fortasse exstat, sed multa et misella ignavia prohibetur ne quid, etsi possit, aggrediatur.» Tum Cyrus explorans: «Sed fac prodire virum audacem; quomodo possit rem perficere?» Respondet alter: «Primum Cadusios sibi adjungens, haud invitos, quum Persas ament, Medos vehementer oderint: deinde etiam Persas exhortans et in arma vocans, numero quadraginta fere millia, qui ob ea quae a Medis patiuntur ad defectionem paratissimi sunt. Accedit huc, quod maxime idonea ad hoc est regio eorum rupibus montibusque intercepta, in quam si exercitum ducere Medi voluerint, male iis res cesserit.» Dein Cyrus quaerit: «Si appareret vir hoc suscepturus, num periculi tu ei socius fores?» «Proh Juppiter, ait, utinam tu maxime vir sis manum his admovens, quandoquidem et pater tuus Persarum praefectus est, et tu a violentia tutissimus es et potentissimus; sin minus tu, quicunque demum ille sit.» Post haec totum consilium ei Cyrus aperit, socioque utitur, virum prudentem et strenuum esse videns, et qui in ipso omnem spem repositam haberet. Ille vero collaudabat et excitabat probaque consilia suggerebat. Suadebat vero ut, misso nuntio, Atradaten patrem Persas armare juberet, verbo tenus ut regi ad bellum contra Candusios, reapse ut ad defectionem parati essent; deinde ut ab Astyage veniam peteret per dies aliquot in Persidem abeundi ad sacra votiva facienda pro rege ejusque salute, nec non pro patre aegrotante. «Haec si obtinueris, toti operi manus admovenda est strenue. Neque sane mirum est, o Cyre, etiam de vita periclitari virum res magnas molientem, et pati, si opus fuerit, id quod etlam nihil peragentes pati sustinent.» Gaudebat Cyrus hac viri fortitudine, simulque ut fiduciam ei adderet, somnium matris, et quomodo id Babylonius interpretatus esset, exposuit. Tum Oebares, vir perspicax, multo magis eum excitabat, atque cohortatus est, ut caveret Babylonium, ne is regi somnium nuntiaret, «si quidem occidere eum non sustineas, quod sane consultissimum foret.» Ad quod Cyrus: «Facinus hoc esset averruncandum.» Igitur ab hoc inde tempore conversari cum Cyro ejusque convictu uti solebant Oebares et Babylonius. Verum metuens Persa ne ad Astyragem Babylonius somnium deferret, simulavit se noctu sacra Lunae ritu patrio facturum, ad eaque e Cyro petivit hostias, vinum, ministeria, stragula et cetera quibus opus erat. Praeterea Cyrum rogavit ut famulos imperata ipsius exsequi juberet. Jussit ille et sacrificio non interfuit, adornante ita rem Oebare, qui tum reliqua noctu comparat, tum strata alta, in quibus epulentur, atque scrobem in tentorio suo effodit profundissimam. Quibus instructis, convivio Babylonium excepit et mero inebriavit, et, ubi in lectum supra scrobem ei stratum recumbit, in scrobem illam detrusit. Simul cum eo etiam famulum dejecit. Et orto diluculo cum Cyro proficiscens iter ingreditur. Nec longe progressum Cyrus de Babylonio quaerens compellat. Ille primum quidem respondit se reliquisse eum e crapula adhuc dormiente. Irasecte autem cyro, postremum rem, quae erat, fatetur, se occidisse eum dicens, quod hanc unam vidisset Cyro ejusque liberis fore salutem. Ob haec moerore Cyrus affectus et magis etiam iratus, adeo ut aditum Oebarae amplius non permitteret, postea tamen, mutato animo, rursus admittebat eum, et consiliario, sicuti antea, utebatur. Uxori vero Babylonii de marito sciscilanti dixit eum a latronibus interfcet um et ab ipso esse sepultum. Post haec quum ad regem Cyrus venerat, Oebares quae cepissent consilia in animum ei revocabat, exhortans ut ta exsequeretur, ut scilicet missis ad Persas nuntiis juventutem in arma vocaret, et ab Astyage dies aliquot sibi posceret, quo sacra faceret patremque morbo laborantem curaret. Quibus Cyrus obtemperans, ubi cetera jam parata erant, a rege in Persidem abeundi veniam petivit, ut sacra pro eo faceret simulque patrem viseret male habentem. At non permisit rex, pro sua in Cyrum benevolentia cum secum volens versari. Qua de repulsa Cyrus Oebarem certio. Rem faciens magnopere erat sollicitus. Ills vero animum ejus ad fiduciam erigebat, auctorque erat, ut, intermissis aliquot diebus, iterum peteret eadem; ac tum fore ail, ut voti compos fieret. Interim debere eum regi servire multo quam antea alacrius, et precibus si adire eum vellet, id non ipsum sed per alium facere. Cyrus igitur in regiam se contulit, et fidissimum cunuchorum rogavit, ut, ubi tempus foret, pro ipso veniam abeundi a rege peteret. Itaque quum regem quondam hilarem admodum et appotum cerneret, nutu significavit cunucho, ut diceret ei: «Cyrus servus tuus precatur, ut permittas ei quae vovit sacra pro te, quo benevolus ipsi sis, peragere, et simul curare patrem suum aegrotum.» Tum Astyages Cyrum advocat, et subridens ei quinque mensium spatium concedit, sexto autem redire jubet. Ille vero regem adorat et ipsius loco Tiridatem pincernam regi esse usque ad reditum suum constituit. Deinde laetus venit ad Oebarem, qui confestim, assumptis servis, jubet eum proficisci. Ipse curavit noctu omnia praeparari; et primo mane in Persidem iter ingrediuntur. Interea mulier Babylonii, qui sommium Cyro explicaverat, quum ipsa a marito, dum in vivis adhuc esset, visum hoc illi a Cyro narratum audiisset, et post obitum mariti fratri ejus nupsisset, noctu illa cum eo conquiescens comperit Cyrum ad magnam provectum potentiam in Persidem proficisci. Ipsa autem viro narravit somnium ejusque interpretationem, secundum quam Cyrus rex Persarum futurus esset, quemadmodum ex priore marito audiverat. Iliucescente die vir intrepide ad Astyagen se contulit, et aditu per eunuchum petito, totam rem exposuit, quomodo ex uxore audiisset maritum ejus defunctum, theologum, e somnii indiciis nuntiasse Cyrum regno potiturum esse; atque hoc eum consilio nunc in Persidem proficisci dixit; nuper demum ipsum haec e muliere comperisse. Singulaque de so. Mnio ejusque explicatione accurate enarravit. Astyages, vehementer de his sollicitus, e Babylonio quaerit quid sit faciendum. Ille Cyrum, simulac redierit, interfici jussit; nam solam hanc fore securitatem. Dimisso deinde Babylonio, curatius Astyages sermones ejus reputavit, et sub vesperam potans vocavit pellices saltatrices et citharistrias; quarum una canens dixit tale quid: «Leo aprum, quum in potestate haberet, dimisit in latibula sua, ubi viribus auctus multum ei laboris praebebit; et postremo, quum viribus inferior sit, tamen fortiorem subiget.» Haec illa canente, in animum induxit, ut quae ad ipsum pertinerent. Confestim igitur equites trecentos ad Cyrum misit, qui revocarent eum, et si non sequeretur, caput ejus abscissum reportarent. Hi profecti ubi Cyrum venerunt, mandata Astyagis nuntiant. Ille pro sua sollertia, vel etiam suadente Oebare, respondet: «Quidni rediturus essem, vocante me domino meo? Sed nunc epulemini; cras mane ad regem proficiscemur.» Quod illis probantibus, Cyrus more Persico asstas dissecans hostias multasque boves, convivio excepit equites et inebriavit. Antea vero nuntium ad patrem ablegaverat, jubens eum equites mille quingentos et quinquies mille pedites ad Hyrbam, urbem munitam, in via ipsi percurrenda sitam, mittere, reliquos autem Persas armis quam celerrime instruere, quasi rege ita mandante: nam veram rei ratinem non aperuit. Ceterum post convivium equitibus somno se dantibus, Cyrus et Oebares, uti erant, conscensis equis, se proripiunt, et nondum orto diluculo Hyrbam veniunt, ubi incolas Cyrus armat e cum Persis a paptre missis in actem componit. Ipse in cornu dextro, in sinistro Oebares collocatur. Interim quum qui ab Astyage venerant, crapulam edormivissent, re cognita, Cyrum persequuntur, et ubi Hyrbam venerunt, aciem instructam reperientes committunt proelium. Tunc primum Cyrus egregiae fortitudinis documentum edens, cum Persis suis circa ducentos et quinquaginta equites occidit. Reliqui fugam arripiunt et caldem regi nuntiant. Astyages vero femur feriens: «Quam saepe, inquit, ego expertus non esse malos beneficiis afficiendos, nihilominus tamen circumveniri me blandis verbis patior, qui Cyrum ex misellis caprariis excipeins, mardum genere, tantam mihi pestem comparavi. Sed etiam nunc non gaudebit iis quae molitur.» Ac statim advocatos duces exercitum congregare jubet. Et quum decies centum millia peditum et ducenta millia equitum, et curruum tria millia colleta essent, contra Persas proficciscitur. Interea vero illic quoque exercitus ab Atradate de Cyri consiliis jam edocto instructus erat, trecenta millia peltastarum, quinque millia equitum et centum currus falcati. Quibus copiis ini unum congressis, concione eos Cyrus hortatus est. Quoere in Exc. De concionibus. Diende ipse cum patre exercitum ordinat, et Oebarem, virum prudentem strenuumque, ducem constituit. Is viarum angustias montiumque cacumina custodiis praeoccupat, atque multitudinem ex oppidis murorum praesidio destitutis in bene munita traducit, nec non nova munimenta, ubi opportunitas erat, exstruit. Haud multo post Astyages cum exercitu adveniens desertas urbes incendebat, et Cyro ejusque patri Atradatae per nuntios multa minitabatur et pristinam exprobrabat mendicitatem. Jussitque eos revertentes ipsi se dedere. Quod si facerent, se gravibus compedibus solummodo eos vincturum esse. «Sin capiemini, inquit, miseri misere peribitis.» Ad haec Cyrus respondit: «Profecto haud tu, Astyage, vim deorum noveras, ignorans ab iis ipsis nos caprarios incitatos esse ad suscipienda haec quae ad finem usque persequemur. Atque hortamur te, quia tu ipse quoque nos beneficio affiecisti, ut dii te inducant, ut copias abducas liberosque esse sinas Persas Medis praestantiores, ne hos in servitutem redigere tentans etiam reliquis spolieris.» Haec nuntius quum retulisset, Astyages ira percitus exercitum ad proelium educit aciemque instruit. Ipse conscenso throno, praesidebat viginti millibus satellitum stipatus. Contra rogreditur Cyrus; Atradates dextrum, Oebares laevum cornu ducebant, ipse cum Persarum fortissimis in media acie collocatus erat. Proelium diende acerrimum committitur, quo Cyrus et reliqui Persae hostes quam plurimos occidunt. Tum lamentans in throno suo Astyages dixit: «Heu, Persae isti terminthophagi, quam strenue rem gerunt!» Et per nuntios minabatur ducibus, nisi vincant adversarios, quanta sint passuri. Tandem Persae hostium multitudine, aliis post alios progredientibus, oppressi, inclinata acie, in urbem, ante quam pugnabant, se recipiunt. Ingressos vero Cyrus et Oebares ad fiduciam erigebant, aientes majorem ab ipsis hostium numerum occisum esse, atque suadebant, ut liberos et mulieres in Pasargadas, montem altissimum, dimitterent, ipsi autem postridie denuo egressi colophonem victoriae imponerent. «Nam si vincamur, omnibus est moriendum. Praestat igitur, hoc si patiendum sit, oppetere vincentes patriamque liberantes.» Ad haec verba ira et in Medos odium animos omnium incessit, et summo mane portis apertis, Cyro et Oebare ducibus, contra hostem egrediuntur. Atradates cum senioribus murum urbis tutabatur. Contra exeunt Astyagis proelium committitur, centum millia circumvenientes, uti constituerat Astyages, urbem capiunt et Atradatem multis vulneribus saucium ad regem adducunt. Interea Cyri quoque copiae, quum strenuo pugnassent, fuga se in Pasargadas recipiunt, ubi liberi eorum et mulieres erant. Astyages vero, ubi Cyri pater ad eum adducitur: «Hic tu egregius satrapa, inquit, tales mihi honorum, quibus te ornavi, eum filio tuo, gratias refers?» Et senex jam exspirans: «Nescio, domine, inquit, quis deorum istam filio meo injecerit insaniam. Sed nili me contumelioso supplicio afficere, nam uti nunc habeo, statim animam effiabo.» Et rex miseratus eum dixit: «Haud te contumelia afliciam; nam scio filium, si tibi obtemperasset, non fuisse haec facturum; immo funere te honorari jubeo, ut qui ab insanis filii consiliis alienus fueris.» Hunc igitur mox defunctum rite et honorifice sepeliunt. Astyages autem Pasargalas versus tendit per vias angustas; nam hinc inde rupes abscissae imminebant, atque mons ipse peraltus et praeruptus erat. Transitum vero per fauces Oebares cum mille gravis armaturae mititibus custodiebat, adeo ut omnis spes transeundi praecideretur. Quibus cognitis, Astyages circumire montem jussit militum viginti millia, donec aditu reperto adscendere et potiri cacumine possent. Oebares vero et Cyrus eum copiis universis noctu in alium montem, qui humilior erat, contugiunt. Quorum vestigia premens squebatur Astyagis exercitus, qui jam erat inter montem utrumque, et deinde fortiter pugnans in montem adscendit praecipitiis, dumetis, oleastris ubiqui interseptum. Sed praeclarius etiam Persae pugnahant, hinc Cyro prorumpente, hinc Oebare, commonefaciente eos liberorum, uxorum, patrum senum matrumque, quos turpe foret a Medis sinere trudicari et contumeliis afici. Quibus verbis ad audaciam erecti, clamorem bellicum edentes in hostem descendunt et prie jaculorum inopia lapidibus innumeris obruentes eum de monte detrudent. Et forte Cyrus ad domum venit paternam, in qua puer capras pascens olim habitaverat. Ibi sacra fecit, farinam reperiens triticeam, cui ligna cupressi laurique supposuit, eaque incendit ignem eliciens, sicuti vir laborans et inopia pressus. Ac statim a dextra fuisit Juppiter tonuitque. Cyrus vero deum adoravit. Atque aves fausti augurii in domi tecto considentes portendebant eum Pasargadas esse venturum. Deinde post coenam in monte dormierunt. Postridie suspiciis freti contra hostes in montem jam ascendentem degrediuntur, ac diu pugnant fortiter. Verum Astyages quinquaginta millia ad montis radicem collocaverat, mandatis additis, ut adscensum reformidantes et tergiversantes interficerent. Igitur necessitate coacti Medi eorumque socil contra Persas ascendunt. Tum proelio commisso Persae ob hostium multitudinem recipiunt se versus cacumen montis, ubi uxores reliquerant, Illae autem, sublata veste, clamare: «Quousque, ignavi, refugietis? Num usque ingrediamini unde editi estis?» Propterea rex Persarum, quando Pasargadas venit, aurum inter mulieres Persicas distribuit, singulisque dat ad rationem viginti drachmarum Atticarum. Etenim Persae pudore affecti lis quae viderant audiverantque, in proelium redeunt et uno omnes impetu irruentes hostem de monte depellunt, nec minus quam sexaginta millia occidunt. Sed ne tum quidem Astyages ab obsidione destitit. Quoere in Exc. De rebus proeclare gestis et De strategematis. Multis interea rebus testis, Cyrus in stentorian ingresses in throno Astyagis considit, ac sceptrum ejus in manum sumit, Persis acclamantibus. Oebares vero cidarim ei imponit, aitque: «Dignior tu Astyage, qui gestes eam, deo hoc tibi dante ob virtutem, atque Persas imperare Medis.» Opes omues Pasargadas deportabant, Oebare huic rei praefecto et procuratores constituente. Ingens vero etiam eorum multitudo erat, quae privatorum tentoria perquirentes Persae lucra faciebant. Nec multo post fama ubique divulgabat fugam Astyagis clademque, utque dii eum imperio exuissent. Quare homines singuli populique ab eo defecerunt. Ac primus Hyrcanorum satrapa Artasyras cum quinquaginta millium exercitu ad Cyrum venit eumque adoravit, et alias copias multo majores, si Cyrus jusserit, fore paratas dixit. Deinde Parthorum, Sacarum, Bactriorum, et ceterorum qui deinceps sunt populorum satrapae venerunt certatim alter alterum studentes antevertere. Postremo Astyages cum paucis relictus, Cyro exercitum contra eum educente et proelio facile victore, captivus ad eum adducitur. 66. Cod. Escor. fol. 85, 8 r. — 91, 8 r. De iis quae in hoc fragmento leguntur, Photius in Excerptis Ctesiae (fr. 29, 2) nihil nisi haec tradit: Φησὶν οὗν αὐτίκα περὶ τοῦ Ἀστυάγους, ὡς οὐδὲν αὐτοῦ πρὸς γένος ἐχρημάτιζεν. — 1. Προσίῃ] προσῇ cod. — 2. δοῦλον] vel δοῦλος. Δούλου cod. — 3. ἦν] cod. — 4. Τοσατραδάτου] Infra pater Cyri nominatur Ἀτραδάτης. Unde h. l. fortasse scr. Τοῦ Ἀτραδάτου. Apud Herodotum nomen bubulci, apud quem Cyrus educatur, est Μιτραδάτης. — 5. Ἀργόστη] Ἄργοστη codex. Ἀρτόστης Persa memoratur ap Ctesiam p. 55 a; Ἄργήστης ap. Aeschyi. Pers. 300. — 6. αὑτὸν] αὐτὸν cod. Deinde malim: ἐπὶ τῷ — 7. ἐπιμελής] ἐπιμελητής codex. Quod si genulnum est, post vocem Βασίλεια nonnulla exciderint; nam sententiarum junctio inconcinnior. — 8. Ἀγαπᾷ] ἠγαπᾶ cod. — 9. Ἀρτεμβάρης] Nomen hoc etiam in Herodotea de Cyro narratione occurrit I, 114. 115. 116, ubi nobilis est Medi, cujus filium Cyrus puer ludens male tractaverat. — 10. Ἄρτεμβάρης] Dicendum erat Ἀστυάγης. Sed nolui corrigere excerptorem. — 11. Υἱεῖ] sic h. l.; modo erat υἱῷ. Deinde Ἀρτεμβάρεως cod. 12. Σπιτάμᾳ] Ἐπιστάμᾳ codex. Spitamae nupsisse Amytin Astyagis filiam, quam postea ipse Cyrus uxorem duxit, novimus e Ctesia p. 45 b et 46 α. Ceterum hujus filiae mentio tam abrupte introducitur, ut nemo non agnoscat excerptorem. Ad nuptiarum illarum solennitatem Cyrus parentes suos advocasse videtur. In sepp. ἐπὶ πρ. πάσῃ Μ. Bene habent.— 13. ἐπ ̓ αὐτῷ μεγάλῳ ὄντι] Haec mihi suspecta. Nisi excidit participium aliquod, fuisse puto: ἐπ ̓ αὐτῷ μεγαλυνόμενοι.—14. ἦν αἰπολοῦσα] ἦπολοῦσα codex. Oratio indirecta in media enuntiatione transit in directam. De re cf. Herodot. I, 107: Τὴν (Μανδάνην) ἐδόκεε Ἀστυάγης ἐν τῷ ὕπνῳ οὐρῆσαι τοσοῦτον, ὥστε πλῆσαι μὲν τὴν ἑωυτοῦ πόλιν, ἐπικατακλύσαι δὲ καὶ τὴν Ἀσίην πᾶσαν. Ὑπερθέμενος δὲ τῶν μάγων τοῖσι ὀνειροπόλοισι τὸ ἐνύπνιον ἐφοβήθη. Aliter Justinus I, 4: Hic (Astyages) per somnum vidit ex naturalibus filioe, quam unicam habebat, vitem enatam, cujus palmite omnis Asia obumbraretur. — 15. Μεῖζον cod. In antec. Nota v. κρατῆρα pro κριτήν. — 16. Ὀναφέρνην] Infra τὸν ἀφέρνην. Apud Herodot. I, 121 sqq. Cyrus in Persidem ad parentes dimissus, suasore Harpago Persas ad defectionem adducit. — 17. ἐθάρρυνον] ὅ ἐθάρρυνον cod. — 18. Προδείκνυσιν intransitive h. l. usurpatur, nisi scribi malis τύχην δὲ ἡ μοῖρα κἀμοὶ προδείκνυσι. — 19. οἰωνισάμενος] οἰονισαμ. Codex. Malim οἰωνισόμενος. Nota deinde vocem καθυπερτίθεται. Ceterum nexus sententiarum excerptorem redolet. — 20. Οἰβάρας] In sqq. codex plerumque Οἰβάρας, raro Οἰβάρας praebet. Posteriora hujus viri fata novimus ex fragmentis Ctesiae p. 46 et Justino, 1, 7: Initio regni Cyrus Soebaren coeptorum socium, quem juaeta nocturnum visum rgatulo liberaverat, comitemque in omnibus rebus hubuerat, Perisis proeposuit, sororemque suam ei in matrimonium dedit. Idem Justinus comparandus cum Nostris est I, 6: Lectis ille (Cyrus) epistolis (sc. Harpagi ad defectionem exhortantis, uti apud Herodotum I, 123), eadem somnio adgredi jussus est, sed proemonitus, ut quem primum postera die obvium habuisset, socium coeptis assumeret. Igitur antelucano tempore ruri iter ingressus, obvium habuit servum de ergastulo cujusdam Medi, nomine Soebaren. Hujus requisita regione, ut in Persis genitum audivit, demptis compedibus, assumptoque comite regreditur. In universum Justini de regno Medorum ejusque eversione narratio ita comparata est, ut partim ad Herodoteam, partim ad Ctesianam nostram proxime accedat, multa tamen etiam sibi propria habeat. Quare magna suspicio est Trojum Pompejum vestigia legisse Dinonis, cujus quanta apud Romanos auctoritas fuerit e Cornelii Nepotis testimonio (v. Dinon fr. 27, p. 94) colligitur. — 21. Ὀναφέρνην] τὸν ἀφέρνην cod. — 22. Οἰβάραν] Οἱβάραν cod. h. l. et in sqq. — 23. ὁρᾶν] ὁρῶν cod. — 25. δι ̓ ἃπασχ.] διαπάσχουσιν cod. Ante θελήσαντες excidisse videtur ἀποστῆναι. — 26. ὀρεινὴ] θρανὴ cod. — 27. Τοῖς pro τούτοις e fonte ionico. Nisi scrib. Τοῖσδ ̓. 28. ἔνασ.] ἐνασυλώτατος cod. Nota vocem. — 29. ὅστις οὖν ἂν εἴη] ὅστις** νείη codex, relicto quattuor fere literarum spatio. In margine notatum: «fort. Οὐκ ἂν.» — 30. ἔχει] Malim ἔχοι. — 31. οὔτοι] οὔτοι cod. Idem mox ἀναμένειν..—31*. διεκελεύσατο] διεχλευ άσατο codex. —* συνῆσαν? — 32. ὅςπαρασκ.] vel ὁ δὲ π. scripsi pro τεχνήσαντος παρασκ. Quod codex praebet. Deinde fort. Leg. ἄλλα [εἰς τὴν] νύκτα. Mox οἰoχησονται cod. — 33. σκηνῇ] σκῇ cod. — 34. ταφείη] τὰ φείη cod. — 35. ἐν ἀθυμίᾳ] ὲν θυμίᾳ cod. Possis et: ἐν ἐνθ. Ceterum malim: ἐν ἀθ. ὢν Οἰβάρᾳ ἐδήλωσε. — 36. μειδιῶν] μηδιῶν cod. Mox codex: ἐπάνεισι. — 37. ἀνθ ̓ ἑ. Τιριδάτην] ἀφ ̓ ἑ. Τιριδά cod. — 38. ἕωθεν] ἔσωθεν cod. Mox pro ὃς τὸν codex ὡς τὸν. — 39. Ἔζη τὴν] ἐζήτην cod. — 40. ἕνεκα] οὕνεκα cod. — 41. κρίσεως] χρηστύος cod. — 42. γὰρ] περ cod. — 43. Eadem paullo aliter adornata e Dinonis Persicis (fr. 7) narrat Athenaeus XIV, p. 633, C. — 44. Ὕρβαν] Urbs ignota, quantum sciam. Quid vox ἑτέραν, si gennina est, sibi velit, non perspicio. Scribendum puto ἑταίραν, vel ἐχυρὰν quod lat. Expressi. — 45. ἀνδρείαν] ἀνδρεῖον cod. Deinde vox τρισὶ vix recte habet. Num τοῖς? — 46. παραλαβὼν cod. — 47. Πολλῶν κακῶν κτλ.] Male haec procedunt. Durius jungeres πολλῶν κακῶν ὄλεθρον. Fuisse puto παραλαβὼν ἐξ αἰπόλων κακῶν. — 48. ἐμαυτοῦ] ἐμαυτὸν cod. Cum seqq. ἀλλὰ καὶ νῦν οὐ χαιρήσει confer verba Astyagis ap. Herodotum l, 128: Ἀλλ ̓ οὐδ ̓ ὣς ὁ Κῦρός γεχαιρήσει. — 49. Θέλει] θἐλη cod. — 50. Ἐλαύνει δὴ] ἐλ. δὲ cod. — 51. εἰδότες cod. — 52. ἱππέων] sic margo.; in textu**ων. — 53. ὑψηλότα cod. — 54 ἀπολεῖσθε] ἀπολεῖσθαι cod. — 55. Οἶσθας cod. Ceterum haec verba spectant ad ea quae in antecedentibus Astyages dixit, excerptor vero omisit. Locutus rex fuerit eundem in modum quo Darius ad Alexandrum in Pseudocallisth. I, 36. 38. 40 etc., ubi Darius se dicit μέγαν θεὸν, θεῶν σύνθρονον, etc. Cf. etiam fragm. 7, ubi Semiramis παρὰ θεῶν τὰ κράτη ἔχουσα. — 56. ἐπὶ τάδε τὰ] ἔπιτα δὲ τὰ cod. In antec. Codex ποιεῖς pro ἐποίεις. — 57. Ἐᾶν] ἐὰν cod. — 58. στρατειὰν cod. — 59 δὲ] τε cod. — 60. εἰσεληλυθότα cod. — 61. ἣν ἡττηθῶσι] ἤ ἡττηθεῖσι cod. In antec. malis προκεῖσθαι; sed solemnis haec or. directae et indirectae confusio. — 62. μήσος cod. 62*. βασιλέα] βασίλεια codex. In seqq. codex ἐφώρμισε pro ἐφώρμησε. — 63. ἐκείνῳ] ἐκεῖνον cod. — 64. ἀποθανόντων cod. — 65. ᾔει] εἴη cod. Ceterum hiulcam hujus loci orationem, ut passim, excerptorem arguere vix est quod moneam. — 66. ἔνθεν] ἔθεν cod. — 67. ἀστυάγεως cod. Mox est Ἀστυάγου in cod. — 68. ἀγριέλαιοί] ἀγριέλαιος pro vg. ἀγριελαία legitur etiam ap. Theophrast. II. Pl. II, 3.—69. εὑρὼν] εὑρῶν καὶ κυπαρίτου codex. — 70. Προὺφαίνοντο καὶ eodex. — 71. In his iterum cum Ctesianis componere licet Justinum I, 6: Quod ubi audivit contractis undique auxiliis, ipse in Persas proficiscitur: et repetito alacrius certamine, pugnantibus suis, partem exercitus a tergo ponit, et tergiversantes ferro agi in hostes jubet: ac denunciat suis, ni vincerent, non minus fortes etiam post terga inventuros quam a frontibus viros: proinde videant, fugientibus hoec, an illa pugnantibus acies rumpenda sit. Ingens post necessitatem pugnandi animus exercitui et vis accessit. Pulsa itaque cum Persarum acies paullatim cederet, matres et uxores eorum obviam occurrunt: orant, in proelium revertantur. Cunclantibus, sublata veste, obscoena corporis ostendunt, rogantes num in uteros matrum vel uxorum velint refugere? Huc repressi castigatione, in proelium redeunt: et facta impressione, quos fugiebant, fugere compellunt. — 72. μάχοντες cod. — 73. Οἰβάρας] οἰαβάρας codex.
406NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

67.

p. 406
Exc. De virt.:Ὅτι Κῦρος Περσῶν βασιλεὺς ἦν φιλοσοφίας, εἰ καί τις ἄλλος, ἔμπειρος, ἥντινα παρὰ τοῖς μάγοις ἐπαιδεύθη. Δικαιοσύνην τε καὶ ἀλήθειαν ἐδιδάχθη κατὰ δή τινας πατρίους νόμους καθεστῶτας Περσῶν τοῖς ἀρίστοις· ὃς καὶ μετεπέμψατο Σίβυλλαν ἐξ Ἐφέσου τὴν Ἡροφίλαν καλουμένην χρησμῳδόν. Cyrus Persarum rex fuit inprimis philosophiae peritus, quam apud Magos perdidicerat. Justitia quoque et veritate erat imbutus ex more institutoque optimatum apud Persas. Idem Herophilam Sibyllam, quae oracula edebat, Epheso accersivit. 67. Cod. Tur. Fol. 156, 27-32 r.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

68.

p. 406
Ibid.:Ὅτι Κῦρος ᾤκτειρε Κροῖσον τὸν Λυδῶν βασιλέα διὰ τὴν οἰκείαν (1) ἀρετήν. Καὶ οἱ Πέρσαι μεγάλην ἔνησαν πυρὰν Κροίσῳ ὑπό τινα ὑψηλὸν τόπον, ἀφ ̓ οὗ ἔμελλον θεάσασθαι τὰ γινόμενα. Καὶ μετὰ ταῦτα Κῦρος ἐξήλαυνεν ἐκ τῶν βασιλείων, καὶ δύναμις παρῆν ἅπασα, πολύς τε ὅμιλος καὶ ἀστῶν καὶ ξένων. Ὀλίγον δ ̓ ὕστερον θεράποντες ἦγον Κροῖσον δεσμώτην, καὶ Λυδῶν δὶς ἑπτά (2). Ὡς δὲ ἐθεάσαντο Λυδοὶ, πάντες οἰμωγῇ καὶ στόνῳ ἀνέκλαυσαν, καὶ ἔπληξαν τὰς κεφαλάς. Τοσοῦτος δ ̓ ἐκ τοῦ ὁμίλου κωκυτὸς ἀνδρῶν ὁμοῦ καὶ γυναικῶν μετὰ δακρύων καὶ βοῆς ἐξερράγη, ὁπόσος οὐδὲ ἁλισκομένης τῆς πόλεως. Τότε δή τις ἂν καὶ τὴν Τύχην ᾤκτειρε, καὶ Κροῖσον ἐθαύμασε τῆς πρὸς τῶν ἀρχομένων (3) φιλίας. Ὥσπερ γὰρ πατέρα ἑωρακότες, οἱ μὲν τὰς ἐσθῆτας κατερρήγνυντο, οἱ δὲ τὰς κόμας ἔτιλλον· γυναικῶν δὲ ἡγεῖτο πληθὺς μυρία μετὰ κομμοῦ καὶ ὀλολυγῆς. Αὐτὸς δὲ ἄδακρυς προσῄει καὶ σκυθρωπός. δὲ Κῦρος, ταῦθ ̓ ὁρῶν γινόμενα, οὐκ ἐκώλυε, βουλόμενος καὶ τοὺς Πέρσας οἶκτόν τινα λαβεῖν αὐτοῦ. Ὡς δὲ προϊὼν κατ ̓ αὐτὸν γίνεται Κροῖσος, ἐφθέγξατο μεγάλῃ τῇ φωνῇ, δεόμενος τὸν υἱὸν ἀχθῆναί οἱ, ὃς (4) οὐκέτι ἐπεπήρωτο τὴν φωνὴν, ἐξ ὅτου τὸ πρῶτον ἐφθέγξατο· ἦν δὲ καὶ τἄλλα ἔμφρων. Καὶ Κῦρος ἄγειν ἐκέλευσε τὸν νεανίσκον. Καὶ μετ ̓ οὐ πολὺ ἤγετο ἑπομένων αὐτῷ πολλῶν ἡλίκων. Θεασάμενος δὲ αὐτὸν Κροῖσος οὐκέθ ̓ αὐτὸς ἦν, ἀλλὰ τότε πρῶτον ἐδάκρυσεν. δὲ μετὰ κλαυθμοῦ καὶ βοῆς προσπεσὼν πρὸς τὸν Κροῖσον, «Οἴμοι, πάτερ, ἔφη, σὴ εὐσέβεια (5). Πότε δ ̓ ἡμῖν οἱ θεοὶ βοηθήσουσιν (6);» Ἀποβλέψας δὲ εἰς τοὺς Πέρσας, «Ἄγεθ ̓, ἱκετεύω, κἀμὲ, ἔφη, καὶ συνεμπρήσατε· κἀγὼ γὰρ ὑμῶν πολέμιος εἰμὶ οὐχ ἧττον πατήρ.» Καὶ Κροῖσος, «Οὐκ ὀρθῶς λέγεις, ἔφη, μόνος γὰρ ἐγὼ τὸν πόλεμον ἐξήνεγκα, ὑμῶν δὲ καὶ τῶν ἄλλων Λυδῶν οὐδείς· ἐμὲ χρὴ καὶ τὴν τιμωρίαν ὑποσχεῖν.» Ἐμφυεὶς δὲ τῷ πατρὶ νεανίσκος οὐκέτ ̓ ἀφίστατο· ἀλλ ̓ ὀδυρόμενος οἴκτου πάντα ἐνέπλησεν (7), ἀφιεὶς (8) καὶ ἑαυτὸν ἄγειν ἐπὶ τὴν πυράν. «Οὐ γὰρ, ἔφη, λελείψομαι τῆς σῆς μοίρας, πάτερ. Εἰ δὲ νῦν με οὐκ ἐάσουσιν, ἀλλὰ πρσδέχου με (9) ταχύ. Τίς ἔτι μοι τοῦ βίου ἐλπίς; ὃς ἐξ ὅτουπερ ἔφυν, ἀεὶ μὲν σοὶ λυπηρὸς ἦν, ἀεὶ δ ̓ ἐμαυτῷ· εὐτυχοῦντα μὲν τρεπόμενος ὑπ ̓ αἰδοῦς διὰ τὴν τότε μοι προσοῦσαν ἀφωνίαν τε καὶ λώβην· ἐπεὶ δ ̓ ἠρξάμεθα δυστυχεῖν, τότε πρῶτον φωνὴν ἀφῆκα, καί μ ̓ εἰς τοῦτο μόνον ἤρθρωσαν οἱ θεοὶ, ὅπως ἂν ὀδύρωμαι τὰς ἡμετέρας τύχας.» δὲ πατὴρ ἔφη, «Μὴ παντάπασιν, παῖ, σεαυτὸν ἀπογνῷς, νέος ὢν, καὶ πολλοῦ σοι ἔτι ὄντος τοῦ λοιποῦ βίου, ὅπου γε κἀμοὶ λείπεταί τις ἐλπὶς ὅμως, καὶ οὔπω τἀκ θεοῦ ἀπέγνων.» Ἅμα δὲ ταῦτα λέγοντι προσῄεσαν πολλαὶ δή τινες θεράπαιναι, κομίζουσαι ἐσθῆτας πολυτελεῖς καὶ ἄλλον παμπληθῆ κόσμον, ὃν ἔπεμψαν συγκατακαησόμενον αἱ τῶν Λυδῶν γυναῖκες. δὲ, τὸν υἱὸν ἀσπασάμενος καὶ τοὺς ἐν κύκλῳ Λυδοὺς, ἐπὶ τὴν πυρὰν ᾔει. Καὶ παῖς, εἰς τὸν οὐρανὸν τὰς χεῖρας ἀνασχὼν, «Ὦναξ Ἄπολλον καὶ θεοὶ πάντες, εἶπεν, οὕστινας πατὴρ ἐτίμησεν, ἔλθετε νῦν γε ἡμῖν βοηθοὶ, καὶ μὴ συναπόλλυται (10) Κροίσῳ πᾶσα ἀνθρώπων εὐσέβεια.» Ταῦτα εἰπόντα μόλις ἀπῆγον οἱ φίλοι, βιαζόμενον εἰς τὴν πυρὰν αὑτὸν συνεμβαλεῖν (11). Κροίσου δ ̓ ἐπιβαίνοντος αὐτῇ, Σίβυλλα ὤφθη ἀπό τινος ὑψηλοῦ χωρίου καταβαίνουσα, ἵνα καὶ αὐτὴ (12) ἴδῃ τὰ γινόμενα. Ταχὺ δὲ θροῦς διῆλθε (13) διὰ τοῦ ὁμίλου, ὅτι χρησμῳδὸς ἥκει, καὶ ἐν προσδοκίᾳ πάντες ἐγένοντο, εἴ τι πρὸς τὰ παρόντα θειάσειε. Καὶ μετ ̓ οὐ πολὺ ἔντονόν τι φθεγξαμένη βοᾷ· μέλεοι, τί σπεύδεθ ̓ μὴ θέμις; οὐ γὰρ ἐάσει Ζεὺς ὕπατος Φοῖβός τε καὶ κλυτὸς Ἀμφιάραος· Ἀλλά γ ̓ ἐμῶν ἐπέων πείθεσθ ̓ ἀψευδέσι χρησμοῖς, Μὴ κακὸν οἶτον ὄλοισθε παρὲκ θεοῦ ἀφραίνοντες (14). Κῦρος δ ̓ ἀκούσας ἐκέλευσε τὸν χρησμὸν διεξενεγκεῖν (15) τοῖς Πέρσαις, ὡς ἐξευλαβηθεῖεν ἁμαρτάνειν. Οἱ δὲ δι ̓ ὑποψίας γίνονται, ὡς κατεσκευασμένης, ἵνα σώζοιτο Κροῖσος. δ ̓ ἤδη ἐπὶ τῆς πυρᾶς καθῆστο, καὶ σὺν αὐτῷ δὶς ἑπτὰ Λυδῶν· ἐν κύκλῳ δὲ Πέρσαι δᾷδας ἔχοντες ἧπτον. Σιωπῆς δὲ γενομένης, στενάξας μέγα, εἰς τρὶς ἀνακαλεῖται πάλιν (16) Σόλωνα. Καὶ Κῦρος ἀκούσας ἐδάκρυσεν, ἐννοηθεὶς ὅτι νεμεσητὰ δρᾷ, βιασθεὶς ὑπὸ Περσῶν, βασιλέα οὐδὲν ἐλάττονα αὐτοῦ τὴν τύχην ἐμπιπράς. Συνεκέχυντο δὲ ἤδη καὶ Πέρσαι τὰ μὲν ἐπὶ Κροίσῳ, τὰ δὲ ἐπὶ τῷ σφετέρῳ βασιλεῖ, ὁρῶντες ἀχθόμενον ἐπὶ τούτοις, καὶ ἐκέλευον σώζειν Κροῖσον. Ταχὺ δὲ Κῦρος πέμψας τοὺς ἀμφ ̓ (17) αὑτὸν ἐκέλευσε τὴν πυρὰν σβεννύναι. δὲ ᾔθετο, καὶ οὐκέθ ̓ οἷόντ ̓ ἦν ἐξημμένην ἐν κύκλῳ προσιέναι τινά. Φασὶ δὴ Κροῖσον, ἐμβλέψαντα εἰς τὸν οὐρανὸν, εὔξασθαι τῷ Ἀπόλλωνι ἀρῆξαί οἱ, ὁπότε καὶ οἱ ἐχθροὶ σώζειν αὐτὸν ἐθέλοντες οὐ δύναιντο. Χειμὼν δ ̓ ἔτυχε τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἐξ ἠοῦς (18), οὐ μὴν ὑετός γε. Κροίσου δ ̓ εὐξαμένου ζοφερὸς ἐξαίφνης ἀὴρ συνέδραμε νεφούμενος πάντοθεν (19), βρονταί τε γίνονται καὶ ἀστραπαὶ συνεχεῖς· τοσοῦτος δὲ κατερράγη ὑετὸς, ὥστε μὴ μόνον τὴν πυρὰν σβεσθῆναι, ἀλλὰ (20) καὶ τοὺς ἀνθρώπους μόλις ἀντέχειν. Κροίσῳ μὲν οὖν ταχὺ στέγασμα πορφυροῦν ὑπερέτεινον· τοῖς δὲ ἀνθρώποις τὰ μὲν ὑπὸ ζόφου καὶ λαίλαπος ταραττομένοις, τὰ δὲ ὑπὸ (21) ἀστραπῶν, [καὶ] καταπατουμένοις ὑπὸ τῶν ἵππων, τραχυνομένων πρὸς τὸν ψόφον τῶν βροντῶν, δείματα δαιμόνια ἐνέπιπτε, καὶ οἵ τε τῆς Σιβύλλης χρησμοὶ τά τε (22) Ζωροάστρου λόγια εἰσῄει. Κροῖσον μὲν οὖν ἐβόων ἔτι γῆν προσεκύνουν, εὐμένειαν παρὰ τοῦ θεοῦ αἰτούμενοι. Φασὶ δέ τινες θαλῆν, προειδόμενον ἔκ τινων σημείων ὄμβρον γενησόμενον, καὶ (23) ἀναμένειν τὴν ὥραν ἐκείνην. Τόν γε μὴν Ζωροάστρην (24), Πέρσαι ἀπ ̓ ἐκείνου διεῖπαν, μήτε νεκροὺς καίειν, μήτ ̓ ἄλλως μιαίνειν πῦρ, καὶ πάλαι τοῦτο καθεστὼς τὸ νόμιμον τότε βεβαιωσάμενοι. Κῦρος δ ̓ εἰς τὰ βασίλεια Κροῖσον ἄγων παρεκάλει τε καὶ ἐφιλοφρονεῖτο, πειθόμενος εἶναι θεοσεβέστατον· ἐκέλευέ τε, εἴ τι βούλεταί οἱ γενέσθαι, μὴ ὀκνεῖν, ἀλλ ̓ αἰτεῖσθαι. δὲ εἶπεν· «Ὦ δέσποτα, ἐπεί μέ σοι θεοὶ ἔδοσαν, σύ τε χρηστὰ ἐπαγγέλλεις, αἰτοῦμαί σε δοῦναί μοι πέμψαι Πυθοῖδε (23) τὰς πέδας τάσδε, καὶ τὸν θεὸν ἐρέσθαι, τί παθὼν ἐξηπάτα με τοῖς χρησμοῖς ἐπάρας στρατεύειν ἐπὶ σὲ ὡς περιεσόμενον; ἐξ ὅτου αὐτῷ τάδε ἀκροθίνια πέμπω (δείξας τὰς πέδας)· καὶ τί δήποτε ἀμνημονοῦσι χάριτος οἱ τῶν Ἑλλήνων θεοί.» Κῦρος δὲ γελάσας καὶ τάδε ἔφη δώσειν, καὶ ἄλλων οὐκ ἀτυχήσειν αὐτὸν μειζόνων. Κῦρος δὲ ὀλίγου χρόνου φίλον ἐπεποίητο Κροῖσον, ἐξιών τε ἐκ Σάρδεων ἀπέδωκε παῖδας καὶ γυναῖκας, καὶ σὺν αὑτῷ ἐπήγετο (26). Φασὶ δέ τινες καὶ ἐπιτρέψαι ἂν αὐτῷ τὴν πόλιν, εἰ μὴ ᾤετο νεωτεριεῖν. Cyrus quidem Croesi fortunam, utpote indignam hominis virtute, miserabatur. At Persae Croeso ingentem pyram struxere I convalle supposita editissimo loco, ex quo erant omnia spectaturi. Nec multo post Cyrus ex regia processit cum universo exercitu; aderat etiam maxima turba tum civium, tum peregrinorum. Interjecto dehinc modico tempore, Croesus cum quattuordecim Lydorum proceribus vinctus a satellitibus adducitur. Quem ubi conspexere Lydi, simul omnes ululatum ac gemitum sustulerunt ac capita percusserunt; tantusque ex omni turba virorum simul ac mulierum cum lacrimis et clamore luctus excitatus est, quantus ne urbe quidem capta fuerat. Ac tum certe aliquis et Croesi vicem doluisset et subditorum erga eundem benevolentiam obstupuisset. Prorsus enim ac si patrem conspexissent, alius vestem lacerabat, alius crines vellebat. Matronarum quoque praeibat turba cum planctu atque ululatu. Ipse Croesus, oculis siccis, ore ad severitatem composito incedebat. Quae quum ita fieri cerneret Cyrus, nequaquam vetabat, quippe qui Persas Croesi miseratione tangi maxime vellet. Postquam Croesus usque ad Cyri solium pervenit, contentissima voce petere coepit, ut coram se filius adduceretur. Is, ex quo primum loqui coeperat, expedita erat lingua, ac ceteroqui non mediocri prudentia valebat. Igitur Cyrus juvenem acciri jubet. Qui quum paullo post adfuisset stipatus magno aequalium comitatu, conspicatus filium Croesus jam non is qui antea erat, tuncque primum in fletum solutus est. At juvenis lacrimabundus in patris amplexum ruens, «Heu, mi pater, inquit, quid pietas profuit tua! Ecquando dii auxilium nobis laturi sunt?» Deinde ad Persas conversus, «Meme, ait, abducite, eodemque rogo concremate, quippe haud minus quam pater vestri hostis sum.» Sed Croesus, «Abstine, inquit, his verbis; solus enim egomet bellum intuli, ex vobis ac ceteris Lydis nemo; proinde me capite meo poenam luere par est.» Enimvero adolescens patrem artissime amplexus divelli non poterat, sed flens ac gemens miseratione omnes commovebat, se quoque ipsum duci ad rogum jubens «Neque enim, aiebat, tuo, pater, fato superstes vivam. Quodsi forte hi nunc me arcebunt, at brevi te subsequar. Quae enim spes vitae mihi adhuc superest? qui, ex quo in lucem editus sum, semper tibi ac mihi ipse molestus fui. Ac prosperis quidem rebus tuis ob linguae, quo tune tenebar, vitium tuum aspectum declinabam; postquam vero afflictae esse coeperunt, tum primum vocem edidi, quasi idcirco solum articulatam loquelam dii mihi commodaverint, ut domesticas calamitate deflere loquendo possem.» At Croesus, «Noli, inquit, fili, juvenis quum sis et adhuc longum tibi curriculum supersit vitae, de rebus tuis penitus desperare, quando et mihi nonnihil etiamnum spei reliquum est, neque in deorum numine positam fiduciam prorsus abjeci.» Haec quum diceret, complures ancillae superveniunt, vestes pretiosas et plurima omnis generis ornamenta afferentes, quae Lydorum matronae congerenda in rogum miserant. Itaque Croesus filium ac reliquos circumstantes Lydos deosculatus, in pyram ascendit. Sed juvenis regius, manibus in coelum sublatis, «Rex, ait, Apollo, diique porro omnes, quos pater multum coluit, nunc saltem adesle nobis, nec peribit cum Croeso omnis mortalium pietas.» Haec fatus vix ab amicis abduci potuit, quum sese in rogum una conjicere niteretur. Interim vero, dum Croesus in pyram conscendit, ecce derepente Sibylla e sublimi quodam leco progredi ad spectaculum visa est, et statim diffuso per multitudinem rumore, vatem adesse, cuncti exspectatione arecti erant, num quid super praesenti negotio vaticinaretur. Nec mullto post carmine haec fari coepit: Omiseri, quae tanta nefas insania suadet? Juppiter obstat enim Phoebusque atque Amphiaraus. Verum desinite et nostris parete Ilbentes Consiliis, ne vos superûm gravis ira sequatur. Quae quum audiisset Cyrus, Persis exponi oraculum jussit, quo a scelere deterrerentur. Sed Persae ad hoc comparatam fuisse Sibyllam suspicabantur, ut liberaretur Croesus. Jam ille in pyra cum bis septem Lydis consederat, et circum Persae taedas gestantes pyram incendebant. Silentibus interea cunctis altum suspirans Croesus ter Solonem appellare coepit. Quo Cyrus audito illacrimatus estm quum apud se reputaret, facinus indignum committere se, qui regem nihilo olim inferiorem se ipso coactus a Perisis cremaret. Jam vero etiam Persae conturbari coeperant, quum partim Croesum respicerent, partim regem suum super his dolentem; ac liberari Croesum jubebant. Igitur Cyrus, missis e satellitio suo nonnullis, pyram ut restinguerent, imperavit. Sed quum illa arderet, et undique concepto igne nemini locus adeundi esset, tum Croesus, oculisin coelum sublatis, Apollinis opem precatus esse dicitur, quando hostes ipsi, qui servare se vellent, minime possent. Forte is dies tempestate a primo solis ortu excitata foedus erat, absque imbribus tamen. Tum vero, postquam Croesus Apollinem comprecatus est, repente dispersae nubes conjungi atque obnubitare coelum coecpere; tomitrua etiam strepere et fulgura micare crebra, tantusque subito imbor effusus est, ut non modo pyram restinxerit, verum etiam spectatores paene afflixerit. Ceterum ipsi quidem Croeso brevi purpureum pallium arcendo imbri praetensum est: Persas vero, partim tenebris ac turbine, partim fulgurum crebritate conturbatos, conculcastos praeterea ab equis, quos strepitus tonitruum efferaverat, religio ac metus divum incessit: Sibyllae quoque vaticinia ac Zoroastris oracula in mentem veniebant. Itaque clamitabant, multo, quam antea, contentius, ut Croesus servaretur. Ipsi in terram proni pacem deorum supplices poscebant. Sunt qui dicant, Thaletem, quum ex quibusdam signis imbrem tum futurum praevidisset, monuisse Croesum, bono animo ut esset, eamque horam exspectaret. At Persae exinde sanxerunt juxta praecepta Zoroastris, ne cadavra cremare neque ignem contaminare posthac liceret, quod quum apud eos ex veteri instituo olim obtinuisset, tum magis confirmaverunt. Post haec Cyrus intoductum in regiam Croesum consolari ac benigne alloqui coepit, ratus virum diis carissimum esse, hortatusque est, ut, si quid vellet, poscere ne dubitaret. Tum Croesus, «Quandoquidem, inquit, domin dii me ditioni tuae subjecere, ac tu praecipaum humanitatem mihi ostentas, permitte, quaeso, hasce ut compedes mittam Delphos Apollinem rogaturus, quid caussae fuerit, cur me oraculis suis circumventum hortaretur ad bellum tibi inferendum, tanquam victor rediturus essem, cujus belli has ei primitias milto (compedes, inquam): rogaturus praeterea, num Graecorum dii officii ac gratiae immemoressint.» His auditis, in risum solutus Cyrus, et haec et alia quoque potiora concessurum se spopondit: ac brevi Croesum in amicitiam recepit. Postremo Sardibus digrediens filios uxoresque ei restituit, eumque secum abduxit. Nonnulli etiam aiunt, Cyrum praefecturam Sardium traditurum fuisse Croeso, nisi veritus esset, ne Lydi res novas concitarent. 68. Cod. Tur. Fol. 156, 1 vso — 168, 9 r. Ad prima verba in margine codicis leguntur haec: Ὅρα τὰ περὶ Κροῖσον τὸν Λυδῶν βασιλέα. Ibidem in summa pagina notata sunt haec: Ὁ γὰρ Κροῖσος ὅτε στρατεύσειν κατὰ Κύρου ἔμελλεν, ἐρωτήσαντι τὸν Ἀπόλλωνα εἰ τοῦ ἐχθροῦ περιέσται, [ὁ θεὸς] εἵπε· «Κροῖσος Ἅλυν διαβὰς μεγάλην ἀρχὴν καταπαύσει.» Τοῦτο ἢν ἄγνωτον, εἴτε τὴν οἰκείαν εἴτε [τὴν] τοῦ ἐχθροῦ. Ὅθεν ἀπατηθεὶς ὁ Κροῖσος, δοκῶν τὴν τοῦ ἀντιδίκου ἀρχὴν καταλύσειν, καταλέλυκε τὴν οἰκείαν ἀρχὴν, ὡς ὅρα κάτωθεν. Ceterum Orellius: «Nicolaus multum discrepat a narratione Herodotea I, 86, omnem inhumanitatis culpam a Cyro in Persas amoliens. Procul dubio et hic Xanthum Lydum ante oculos habuit Nicolaus; nam Ctesias, multa alioquin prodigiosa narrans, de rogo nihil habet, sed refert Croesum in tantum asservatum a Cyro, at quum tonitrum fulminaque irruissent, rursum fuisse solutum, tumque Cyrum vix tandem eum missum fecisse.» — 1. Οἰκείαν] deest haec vox in editt. — 2. δὶς ἑπτὰ Λυδῶν] «Ἡρόδοτος Λυδῶν δὶς ἑπτὰ παῖδάς φησι. Καὶ ἵσως τοιαύτη ἦν καἲ παρὰ τῷ Νικολάῳ ἡ γραφή.» CORAY. « Sed infra iterum habemus: καὶ σὺν αὐτῷ δὶς ἑπτὰ Λυδῶν.» ORELLI. — 3. Τῶν ἀρχομένων] Bremi; πρὸς τοὺς ἀρχομένους codex; παρὰ τῶν ἀρχ conj. Valesius. — 4. οἱ, ὃς] Vales.; οἱ αν codex. — 5. Ἡ σὴ εὐσέβεια] Οὐκ ἔρρωται τὸ χωρίον· ὤφειλε γὰρ κἀνταῦθα, ὡς ὲν τοῖς ἐχομένοις, πειστικῶς εἰπεῖν, Ποῦ ἐστιν ἠ σὴ εὐσέβεια; ἢ Εἰς τί χρήσιμος ἡ σὴ εὐσέβεια; CORAY. Orellius proposuit τῆς σῆς εὐσεβείας. Quo nihil opus est, opinor. Assimilanda nostra aliis nominativis, qui in exlamationibus usurpantur. V. Matthiae Gramm. § 311. — 6. βοηθήσουσιν] Valesius; βοηθήσωσιν cod. — 7. ἐνέπλησεν] ἀνέπλησεν dedit Coray. Inde a verbis ἑαυτὸν ἄγειν incipit folium 157, quod cum fol. 158 in codice transpositum nunc exstat post fol. 164. — 8. ἀφιεὶς voluit Orellius. — 9. με] Coray; μοι cod. — 10. συναπόλλυται] συναπόλοιτο Coray., συναπόληται Orelli. — 11. συμβαλεῖν] sic cod., συμβάλλειν edit. — 12. αὐτὴ] Vales.; καὶ αὐτῇ ἴδῃ τὰ γινομενόμενα (sic) codex. — 13. διῆλθε] sic cod.; ἦλθε editt. — 14. ἀφραίνοντες] val., ἀφρένοντες cod. — 15. διεξενεγκεῖν] διενεγκεῖν editt. — 16. Πάλιν] «Ἴσως ἐγράφετο ἀνακαλεῖται τὸν Σόλωνα, πλὴν εἰ μή τι ἐξερρύη τοῦ χωρίου, πρὸς ὃ συνάπτοιτο τὸ πάλιν. CORAY. Scribendum puto πάλιν καὶ πάλιν, vel, quod item in usu est, πάλιν πάλιν. — 17. ἀμφ ̓] Val.; ἀφ ̓ codex. Mox pro ἐξημμένην Corayus scribi mavull ἐξημμένῃ. — 18. ἐξ ἠοῦς] scrib. ἐξαίσιος opinatur Coray. — 19. νεφούμενος πάντοςθεν] συνέδραμεν ἐνεφούμενος οὐ πάντοθεν, cod. Negationem ejecti Coray. νεφούμενος dedit Valestus. — 20. ἀλλὰ] vocem supplevit Valesius. — 21. ὑπὸ ἀστρ.] ὑπὸ τῶν ἀστρ. editt. Contra cod. auctoritatem. Mox v. καὶ supplevit Coray. — 22. Τά τε] sic cod.; καὶ τὰ editt. — 23. Καὶ] aut exciderunt nonnulla, aut pro καὶ fuit κελεῦσαι, monente Orellio. — 24. τόν γε μὴν Ζωρ.] «Deest hic verbum aliquod, puto αἰδούμενοι aut quid simile, nisi legas τῷ γε μὴν Ζωροάστρῃ ἑπόμενοι.» VALESIUS. «Valesii conjecturam probat Coray. Grotius vertens Zoroastris vero diclum illud ex hoc Persoe celebrare coeperunt, legisse videtur τό γε Ζωροάστρου Π., quomodo et Bremius legendum judicat.» ORELLI, Nihil novandum puto. Verte: Quod Zoroastrem attinet. De hoc genus accusativis absolutis, quos vulgo dicunt, vide quos laudat Mathiae Gr. p. 789 et Schoemannus ad Isaeum p. 331-25. Πυθοῖδε] sic cod.; Πυθῶδε editt. — 26. ἐπήγετο] Coray., ἀπήγετο codex.
409NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

69.

p. 409
Exc. De virt.:Ἐν δὲ οὗτοι περὶ ταῦτα ἦσαν, Φαυστύλος ἀπάγεται πρὸς Ἀμόλεον (1). Δεδοικὼς γὰρ μὴ οὐ πιστὰ δόξῃ τῷ Νομέτορι λέγειν Φανυστύλος, ἄνευ σημείων ἐμφανῶν μεγάλου πράγματος μηνυτὴς γενόμενος, τὸ γνώρισμα τῆς ἐκθέσεως τῶν βρεφῶν, τὴν σκάφην ἀναλαβὼν, ὀλίγον (2) ὕστερον ἐδίωκεν εἰς τὴν πόλιν. Διερχόμενον δ ̓ αὐτὸν τὰς πύλας ταραχωδῶς πάνυ, καὶ περὶ πολλοῦ ποιούμενον μηδενὶ ποιῆσαι καταφανὲς τὸ φερόμενον (3), τῶν φυλάκων τις καταμαθὼν (ἦν δὲ πολεμίων ἐφόδου δέος, καὶ τὰς πύλας οἱ μάλιστα πεπιστευμένοι παρὰ τοῦ βασιλέως 'φρούρουν), συλλαμβάνει δὴ (4), καὶ τὸ κρυπτὸν τι δήποτ ̓ ἦν καταμαθεῖν ἀξιῶν ἀποκαλύπτει βίᾳ τὴν περιβολήν. Ὡς δὲ τὴν σκάφην ἐθεάσατο, καὶ τὸν ἄνθρωπον ἔμαθεν ἀπορούμενον, ἠξίου λέγειν, τίς ταραχὴ, καὶ τί τὸ βούλημα τοῦ μὴ φανερῶς εἰσφέρειν (5) σκεῦος, οὐδὲν (6) δεύμενον ἀπορρήτου φορᾶς. Ἐν δὲ τούτῳ πλείους τῶν φυλάκων συνέρρεον· καί τις αὐτῶν γνωρίζει τὴν σκάφην, αὐτὸς ἐν ἐκείνῃ τὰ παιδία κομίσας (7) ἐπὶ τὸν ποταμὸν, καὶ φράζει πρὸς τοὺς παρόντας. Οἱ δὲ συλλαβόντες τὸν Φαυστύλον (8) ἄγουσιν ἐπ ̓ αὐτὸν τὸν βασιλέα καὶ διηγοῦνται τὰ γενόμενα. Ἀμόλιος δὲ, ἀπειλῇ βασάνων καταπληξάμενος τὸν ἄνθρωπον, εἰ μὴ λέξει τὰς (9) ἀληθείας ἑκὼν, πρῶτον μὲν, εἰ ζῶσιν οἱ παῖδες, ἤρετο (10)· ὡς δὲ ταῦτ ̓ ἔμαθε, τῆς σωτηρίας αὐτοῖς ὅστις τρόπος ἐγένετο. Διηγησαμένου δὲ αὐτοῦ πάντα ὡς ἐπράχθη, «Ἄγε δὴ, φησὶν βασιλεὺς, ἐπειδὴ ταῦτα ἀληθεύσας ἔχεις, φράσον, ὅπου νῦν ἂν (11) εὑρεθεῖεν· οὐ γὰρ ἔτι δίκαιοί εἰσιν ἐν βουκόλοις καὶ ἀδόξῳ βίῳ ζῆν, ἐμοίγε ὄντες συγγενεῖς, ἄλλως τε καὶ θεῶν προνοίᾳ σωζόμενοι.» Φαυστύλος δὲ τῆς ἀλόγου πρᾳότητος ὑποψίᾳ κινηθεὶς, μὴ φρονεῖν αὐτὸν ὅμοια τοῖς λόγοις, ἀποκρίνεται ὧδε· «Οἱ μὲν παῖδές εἰσιν ἐν τοῖς ὄρεσι βουκολοῦντες, ὅσπερ ἐκείνων βίος, ἐγὼ δ ̓ ἐπέμφθην παρ ̓ αὐτῶν τῇ μητρὶ δηλώσων, ἐν αἷς εἰσὶ τύχαις. Ταύτην δὲ παρὰ σοὶ φυλάττεσθαι ἀκούων, δεήσεσθαι τῆς σῆς θυγατρὸς ἔμελλον, ἵνα με πρὸς αὐτὴν ἀγάγοι. Τὴν δὲ σκάφην ἔφερον, ἵν ̓ ἔχω δεικνύναι τεκμήριον ἐμφανὲς ἄμα τοῖς λόγοις. Νῦν οὖν ἐπειδὴ δέδοκταί σοι (12) τοὺς νεανίσκους δεῦρο κομίσαι, χαίρω τε, καὶ πέμψον οὕστινας βούλει σὺν ἐμοί. Δείξω μὲν (13) οὖν τοῖς ἐλθοῦσι τοὺς παῖδας, φράσουσι δ ̓ αὐτοῖς ἐκεῖνοι τὰ παρὰ σοῦ.» μὲν δὴ ταῦτ ̓ ἔλεγεν, ἀναβολὴν εὑρέσθαι βουλόμενος τοῖς παισὶ τοῦ θανάτου, καὶ ἅμα αὐτὸς ἀποδράσεσθαι (14) τοὺς ἄγοντας, ἐπειδὰν ἐν τοῖς ὄρεσι γένηται, ἐλπίσας. Ἀμόλιος δὲ τοῖς πιστοτάτοις τῶν φίλων (15) ἐπιστείλας κρύφα, οὓς ἂν συφορβὸς (16) αὐτοῖς δείξῃ, συλλαβόντας ὡς αὐτὸν ἄγειν, ἀποστέλλει διὰ ταχέων. Ταῦτα δὲ (17) διαπραξάμενος αὐτίκα γνώμην ἐποιεῖτο, καλέσας τὸν ἀδελφὸν ἐν φυλακῇ ἀδέσμῳ ἔχειν, ἕως ἂν εὖ θῆται (18) τὰ παρόντα, καὶ αὐτὸν ὡς ἐπ ̓ ἄλλῳ δή τινι ἐκάλει. δὲ ἀποσταλεὶς ἄγγελος, εὐνοίᾳ τε τοῦ κινδυνεύοντος, καὶ ἐλέῳ τῆς τύχης, ἐπιστρέψας κατήγορος γίνεται Νομέτορι τῆς Ἀμολίου γνώμης. δὲ, τοῖς παισὶ δηλώσας τὸν κατειληφότα κίνδυνον αὐτοὺς καὶ παρακελευσάμενος ἄνδρας ἀγαθοὺς γενέσθαι, παρῆν ἄγων ὡπλισμένους ἐπὶ τὰ βασίλεια, τῶν τε ἄλλων πελατῶν καὶ ἑταίρων, καὶ θεραπείας πιστῆς χεῖρα οὐκ ὀλίγην. Ἧκον δὲ καὶ οἱ ἐκ τῶν ἀγρῶν συνελθόντες εἰς τὴν πόλιν, ἐκλιπόντες τὴν ἀγορὰν, ἔχοντες ὑπὸ ταῖς περιβολαῖς (19) ξίφη κεκρυμμένα, στῖφος καρτερόν. Βιασάμενοι δὲ τὴν εἴσοδον ἀθρόᾳ ὁρμῇ πάντες, οὐ πολλοῖς ὁπλίταις φρουρουμένην, ἀποσφάττουσιν εὐπετῶς Ἀμόλιον, καὶ μετὰ τοῦτο τὴν ἄκραν καταλαμβάνουσι (20). Ταῦτα μὲν οὖν (21) εἴρηται τοῖς περὶ Φάβιον· ἕτεροι δὲ οὐδὲν τῶν μυθωδεστέρων ἀξιοῦντες ἱστορικῇ γραφῇ προσήκειν, τήν γε ἀπόθεσιν τὴν τῶν βρεφῶν οὐχ, ὡς ἐκελεύσθη (23) τοῖς ὑπηρέταις, γενομένην, ἀπίθανον εἶναί φασι· καὶ τῆς λυκαίνης τὸ τιθασὸν (23), τοὺς μαστοὺς ἐπεῖχε τοῖς παιδίοις, ὡς δραματικῆς μεστὸν ἀτοπίας διασύρουσιν. Ἀντιδιαλλαττόμενοι δὲ πρὸς ταῦτα λέγουσιν, ὡς Νομέτωρ, ἐπειδὴ τὴν Ἰλουίαν (24) ἔγνω κύουσαν, ἕτερα παρασκευασάμενος παιδία νεογνὰ, διηλλάξατο τεκούσης αὐτῆς τὰ βρέφη, καὶ τὰ μὲν ὀθνεῖα δέδωκε τοῖς φυλάττουσι τὰς ὠδῖνας ἀποφέρειν (25), εἴτε χρημάτων τὸ πιστὸν τῆς χρείας αὐτῶν (26) πριάμενος, εἴτε διὰ γυναικῶν τὴν ὑπαλλαγὴν ποιησάμενος (27)· καὶ αὐτὰ λαβῶν Ἀμόλιος ὅτῳ δὴ τρόπῳ ἀναιρεῖ (28), τὰ δὲ ἐκ τῆς Ἰλουίας γενόμενα περὶ παντὸς ποιούμενος μητροπάτωρ διασώζεσθαι, δίδωσι τῷ Φαυστύλῳ. Interea Faustulus ad Amulium abducitur. Veritus enim ne absque certissimis signis in tantae rei indicio fides sua apud Numitorem laboraret, argumentum facti alveum ipsum, in quo expositi erant pueri, secum sumens mox ad urbem contendit. Eum portas trepide transeuntem, et quod ferebat studiose occultantem, unus custodum quum animadvertisset (erat enim suspicio belli et portae per fidelissimos regi servabantur) comprehendit, et, quiduam tantopere occultaret, scire cupiens, amiculum ei per vim detraxit, conspectoque alveo, postquam hominem turbatum haerere sensit, quae perturbationis causa esset, dicere jubet, quove consilio alveum, quem palam ferre liceat, sollicite absconderet, Interim plures custodes confluere, quorum unus alveum agnoscit, quippe quo ipsemet pueros ad fluvium deportasset, remque iis, qui aderant, indicat. Ita correptus Faunstulus ad regem perducitur. Amulius perterrefactum hominem tormentorum metu, ni veritatem sponte aperiret, primum quidem interrogavit, viverentne pueri; quo comperto, amplius percontatur, quonam modo incolumes evasissent. Edoctusque omnia, prout gesta erant, «Age, inquit, quandequidem vera hactenus ea locutus, dic, ubinam inveniri modo possint; neque enim aequum fuerit, eos inter bubulcos ignobilem vitam agere, quum et mihi genere conjunctissimi sint, et deorum insuper providentia servati.» Ibi Faustulus ex nova et insolita regis mansuetudine suspicatus, aliud regem verbis prae se ferre, aliud in animo habere, in hunc modum respondit: «Juvenes quidem in montibus armenta pascunt, quae illorum vitae ratio est; me vero ad matrem suam miserunt, nuntiatum, quo in statu eorum res sint. Quam quum apud te in custodia detineri audiissem, filiam tuam rogare statueram, me ut ad illam duceret. Alveum vero mecum ideo attuli, ut orationem meam illustri hoc signo confirmare possem. Nunc vero, quando tibi visum est juvenes huc accersere, vehementer laetor. Proinde si quos ex tuis mittere mecum volueris, ego illis juvenes indicabo, quibus mandata tua exponant.» Haec ille eo consilio aiebat, ut caedem juvenum mora ac dilatione averteret; simui sperans, se ex manibus eorum, a quibus duceretur, facile in montibus fuga dilapsurum. Sed Amulius satellitum fidissimos mittit cum occultis mandatis, ut a subulco demonstratos quam primum ad se pertrahant. Quibus ita constitutis, illico accitum fratrem in libera custodia detinere statuit, dones cuncta pro arbitrio suo composuisset. Confestim, nescio quo praetextu, illum evocat. At nuntius, ut qui periclitanti hene vellet, ac vicem illius miseraretur, mutato consilio, Amulii propositum Numitori aperit. Qui mox, praesenti periculo adoiescentibus indicato, jussisque forti animo esse, cum clientum amicorumque et famulorum haud exigua manu armis instructa in regiam contendit. Sed et rusticorum, qui ex agris in urbem convenerant, multitudo valida relicto foro advoiat, gladios sub veste tegens. Itaque omnes uno impetu, oppressis in aditu custodibus, qui panci pro regia excubabant, Amulium facile obtruncant, arcemque occupant. Sic quidem Fabius rem narrat. Alil vero, qui fabulas ab historia longe submovendas existimant, negant verisimile esse, infantes, secus quam jussum sit, a ministris expositos; ad haec mitem lupam ubera praebentem pueris tanquam rem fabularum figmentis simillmam explodunt, institutaque in diversum narratione aiunt: Numitorem, quum Iliam praegnantem deprehendisset, alios recens natos infantes ad id comparatos germanorum loco subjecisse post Iliae partum; hos a parturientis custodibus fuisse asportatos, sive illi fidem venalem habuerint, sive muliebri astu circumventi sint; eosque ab Amulio qualicumque ratione necatos fuisse; natos vero ex Ilia cura ac sollicitudine materni avi, qui eos omni ope servatos vellet, traditos esse Faustulo alendos. 69. Cod. Tur. Fol. 158, 9 r. — 159, 14 r. «Haec cuncta (sc. fr. 69 et 70) ad verbum transcripta sunt ex Dionysio Halicarnassense (l, 82 sqq. et II, 32 sq.), ex quo quaedam etiam hic emendavimus. Mirum vero est, Nicolaum nostrum adeo securum fuisse, ut ex auctore et quidem aequali integras paginas furatus sit; sed omnino qui historiam universalem scribebat, multos scriptores compitare necesse habuit. Ejus generis sunt, supra ex Ctesia descripta esse ostendimus. Ex Xantho etiam Lydo multa eundem accepisse, docent Stephani reliquiae. Nimirum properabat Nicolaus, ut historiam suam Herodi regi amico et ejus cognitionis studioso detexeret. Porro ex hoc furto satis colligitur, Damascenum posteriorem esse Dionysio Halicarnassense.» VALESIUS. «Corayus Nicolaum a plagii crimine vindicans suspicatur, insigne hoc Dionysii Halicarnassei fragmentum a librariis nescientibus, cujus id auctoris esset, inter Nicolai excerpta fuisse intrusum, quum minime verosimile sit, Nicolaum alias decori obser vantissimum, et historiae scriptorem nihilo deteriorem ipso Dionysio, tantae fuisse impudentiae, ut scriptoris coaetanei opus ad verbum exscriberet pro suo venditans, idque dedicans Herodi, qui facillime potuisset fraudem detegere, usus quippe amicitia Agrippae aliorumque Augusteae familiae principum, quibus historia Dionysii, Romae quippe versati et historicis aeque ac rbetoricis, quos Romae ediderat, libris tum tempris celebratissimi, ignota esse non poterat. Cui viro doctissimo equidem prorsus assentior. ORELLIUS. Atqui haec longe petita. Verum haud dubie vidit Valesius. Ac quidni statuamus Nicolaum in antecedentibus laudasse auctorem suum, atque in congerendis historiis exemplum secutum esse Alexandri Polyhistoris, ipsissima auctorum suorum verba reddere soliti. Fieri quidem potuit, ut in codice folium aliquod suo loco motum ex Dionysii fragmentis in fragmenta Nicolai transmigraverit, idque exemplo codicis Escorialensis comprobari possit; sed ne tale quid nostroloco factum esse statuamus, eo impedimur, quod fragmento 70 suscripta leguntur: τέλος τοῦ ἑβδόμου λόγου Νικολάου. Ζήτει τἀ λείποντα etc.—Ceterum graeca nostra multis Iocis melius habent quam vulgatus Dionysii textus in ediione Reiskiana, ubi horum Excerptorum ne mentio quidem fit. Codex noster in plerisque consentit cum optimo codice Vaticano, quem mrium in modum editores neglexerunt. — 1. Ἀμόλιον] Αἱμύλιον codex h. l., sed ceteris locis Ἀμόλιον, ut in Dion, cod. Vat. Pro Νομέτωρ in Dionys. Editt. Semper Νουμίτωρ. — 2. ὀλίγον] ὀλίγου editt. Dion.; cum nostro facit cod. Vat., ut fere semper. Quod in singulis quibusque monere taedet. — 3. Φερόμενον] λεγόμενον cod. et Dionys.; mutavit Gelenius. — 4 δὴ] τε Dionys. — 5. ἐἰσφέρειν] sic etiam cod. Vatic.; ἐκφέρειν editt. Dion. — 6. οὐδὲν] vox e Dionysio suppleta. — 7. Κομίσας] e Dion.; γνωρίσας codex. — 8. Φαυστύλου] φαιστύλον cod. — 9. Τὰς] Dion.; τῆς codex. Pro λέξει in editt. Dion. λέξη; cod. Vat. Λέξοι. — 10. ἔρετο] cod. Deinde Dionysii editt.: ὡς δὲ τοῦτ ̓ ἔμαθεν, ὅστις αὐτοῖς ὁ τρόπος τῆς σ. Ἐγένετο, διηγησαμένου αὐτοῦ π. ὡς ἐπράχθη, ἄγε δὴ, φησὶν, κτλ. Cum nostro facit cod. Vat. — 11. νῦν ἂν] ἂν νῦν Dion. — 12. ἐπειδὴ δέδοκταί σοι] Dionys.; ἐπεὶ δέδοκται τοὺς ν. Codex. — 13. δείξω μὲν] Dion., δείξομεν cod. Deinde post τοὺς παῖδας in editt. Legitur ἐγὼ, quod cum nostro om. Cod. Vat. — 14. ἀποδράσεσθαι] ἀποδράσαι editt. Dion. — 15.. φίλων] ὁπλοφόρων Dion., quod praestat. — 16. συφορβὸς] Dion. συοφορβὸς cod. — 17. δὲ] supplevi e Dion. — 18. εὐ θῆται] Dion., ὤφθηται cod. — 19. Περιβολαῖς] ἑαυτῶν addunt editt. Dion. In Vaticano quoque cod. vox deest. — 20. καταλαμβάνουσι] καταλαμβάνονται Dion. — 21. μὲν οὖν] haec addidi e Dionysio ubi sic: Ταῦτα μὲν οὖν τοῖς περὶ τὸν Φάβιον (περἰ Φ. Vat.) εἴρηται. — 22. ἐκελεύσθη] ἐκελεύθη editt. Dion — 23. τιθασὸν] cod.; τιθασσὸν. Dion. — 24. Ἰλουίαν] Ἰλίαν Dionys. — 25. Ὀθνεῖα τοῖς φ. τὰς ὢ. Ἔδωκεν ἀποφέρειν editt. Dion. Cum nostro facit Vatic., nisi quod pro ἀποφέρειν male habet ἐπιφέρειν. — 26. Τῆς χρ. αὐτῶν] αὐτῶν τῆς χρ. Dion. — 27. ποιησάμενος] μηχανησάμενος Dion. — 28. Ἀναιρεῖ] Dion., ἀναιρεῖται codex.
411NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

70.

p. 411
Exc. De virt.:Ὅτι τοῦ Ῥωμύλου, πληθυσμοῦ ἕνεκεν ἀνδρῶν, ἁρπαγὴν ποιησαμένου τῶν παρθένων, ὡς διεβοήθη τὰ περὶ τὴν ἁρπαγὴν τῶν παρθένων καὶ τὰ περὶ τοὺς γάμους εἰς τὰς πλησιοχώρους πόλεις, αἱ μὲν αὐτὸ τὸ πραχθὲν πρὸς ὀργὴν (1) ἐλάμβανον, αἱ δὲ ἀφ ̓ ἧς ἐπράχθη διαθέσεως, καὶ εἰς τέλος (2) ἐχώρησεν, ἀναλογιζόμεναι, μετρίως αὐτὸ ἔφερον. Κατέσκηψε δ ̓ οὖν ἀνὰ χρόνον εἰς πολέμους, τοὺς μὲν ἄλλους εὐπετεῖς, ἕνα δὲ τὸν πρὸς Σαβίνους μέγαν καὶ χαλεπόν. Οἷς ἅπασι τέλος ἐπηκολούθησεν εὐτυχὲς (3), ὥσπερ αὐτῷ τὰ μαντεύματα προεθέσπισε, πρὶν ἐπιχειρῆσαι τῷ ἔργῳ, πόνους μὲν καὶ κινδύνους μεγάλους προσημαίνοντα, τὰς δὲ τελευτὰς αὐτῷ (4) ἔσεσθαι καλάς. Ἦσαν δὲ (5) αἱ πρῶται πόλεις ἄρξασαι τοῦ πολέμου Καινίνη καὶ ἄλλαι (6), πρόφασιν μὲν ποιούμεναι τὴν ἁρπαγὴν τῶν παρθένων, καὶ τὸ [μὴ] (7) λαβεῖν ὑπὲρ αὐτῶν δίκας· ὡς δὲ τἀληθὲς εἶχεν, ἀχθόμεναι (8) τῇ κτίσει τε καὶ αὐξήσει τῆς Ῥώμης, δι ̓ ὀλίγου πολλῇ γενομένῃ, καὶ οὐκ ἀξιοῦσαι περιιδεῖν κοινὸν ἐπὶ τοῖς περιοίκοις ἅπασι κακὸν φυόμενον. Τέως μὲν οὖν πρὸς τὸ Σαβίνων ἔθνος ἀποστέλλουσαι πρέσβεις, ἐκείνους ἠξίουν τὴν ἡγεμονίαν τοῦ πολέμου παραλαβεῖν, ἰσχύν τε μεγίστην ἔχοντας (9) καὶ χρήμασι πλείοσι δυναμένους, ἄρχειν τε ἀξιοῦντας τῶν πλησιοχώρων, καὶ οὐκ ἐλάχιστα περιυβρισμένους (10) τῶν ἄλλων· τῶν γὰρ ἡρπασμένων αἱ πλείους ἦσαν ἐκείνων. Ἐπεὶ δ ̓ (11) οὐδὲν ἐπέραινον, ἀντικαθισταμένων αὐταῖς τῶν παρὰ τοῦ Ῥωμύλου πρεσβειῶν καὶ θεραπευουσῶν λόγοις τε καὶ ἔργοις τὸ ἔθνος, ἀχθόμεναι τῇ τριβῇ τοῦ χρόνου, μελλόντων ἀεὶ τῶν Σαβίνων καὶ ἀναβαλλομένων εἰς χρόνους μακροὺς τὴν περὶ τοῦ πολέμου βουλὴν, αὐταὶ καθ ̓ ἑαυτὰς ἔγνωσαν τοῖς Ῥωμαίοις πολεμεῖν, ἀποχρῆν οἰόμεναι τὴν δύναμιν τὴν οἰκείαν (12), εἰ καθ ̓ ἓν αἱ τρεῖς γένοιντο, μίαν αἱρῆσαι πόλιν οὐ μεγάλην. Ἐβουλεύσαντο μὲν ταῦτα, συνελθεῖν δ ̓ οὐκ ἔφθασαν (13) εἰς ἓν ἅπασαι στραόπεδον, προεξαναστάντων προχειρότερον τῶν ἐκ τῆς Καινίνης (14), οἵπερ καὶ μάλιστα ἐδόκουν τὸν πόλεμον ἐνάγειν. Ἐξεστρατευμένων (15) δὲ τούτων καὶ δῃούντων τὴν ὅμορον, ἐξαγαγὼν τὴν δύναμιν Ῥωμύλος (16), ἀφυλάκτοις οὖσιν ἔτι τοῖς πολεμίοις ἀπροσδοκήτως ἐπιτίθεται καὶ τοῦ τε χάρακος (17) αὐτῶν ἀρτίως ἱδρυμένου γίνεται κύριος, τοῖς τε φεύγουσιν εἰς τὴν πόλιν ἐκ ποδὸς ἑπόμενος, οὐδέπω τῶν ἔνδον πεπυσμένων τὴν περὶ τοὺς σφετέρους συμφορὰν, τεῖχός τε ἀφύλακτον εὑρὼν καὶ πύλας ἀκλείστους, αἱρεῖ τὴν πόλιν ἐξ ἐφόδου, καὶ τὸν βασιλέα τῶν Καινινιτῶν (18), ὑπαντήσαντα σὺν καρτερᾷ χειρὶ, μαχόμενος (19) αὐτοχειρίᾳ κτείνει, καὶ τὰ ὅπλα ἀφαιρεῖται. Τοῦτον δὲ τὸν τρόπον ἁλούσης τῆς πόλεως, τὰ ὅπλα παραδοῦναι τοὺς ἁλόντας κελεύσας, καὶ παῖδας εἰς ὁμηρείαν οὓς ἐβούλετο λαβὼν, ἐπὶ τοὺς λοιποὺς (20) ἐχώρει. Γενόμενος (21) δὲ καὶ τῆς ἐκείνων δυνάμεως, ἐσκεδασμένης ἔτι κατὰ τὰς προνομὰς, τῇ παρ ̓ ἐλπίδας ἐφόδῳ, καθάπερ καὶ τῆς προτέρας, ἐγκρατὴς, καὶ τὰ αὐτὰ τοὺς ἁλόντας διαθεὶς, ἀπῆγεν ἐπ ̓ οἴκου τὴν δύναμιν, ἄγων σκῦλά τε ἀπὸ τῶν ἀποίκων (22) κατὰ τὴν μάχην, καὶ ἀκροθίνια λαφύρων θεοῖς (23). Postquam Romulus propter virorum multitudinem virgines rapuerat atque de ea re et de nuptiis virginum per finitimas urbes fama divulgata est, alii graviter eo facto commoveri, alii et consilium raptorum et exitum rei reputantes moderatius ferre. Res tandem in bellum multiplex erupit, praegravante inter cetera Sabino. Quorum omnium felix exitus fuit, ut ei, antequam raptum virginum inchoasset, oraculis praedictum fuerat, laboris quidem ac discriminum plurimum, ceterum prosperos eventus fore. Primae omnium bellum ei intulerunt Caenina, aliaeque (Antemna et Crustumerium) praetexentes quidem ultionem virginum raptarum, sed revera aegre ferentes, conditam urbem brevi temporis spatio adeo increvisse, nec connivendum esse ratae, finitimorum dum communi damno surgeret. Itaque principio quidem legationibus ad Sabinos missis petierant, ut ductu auspicioque illorum bellum gereretur; quippe qui viribus atque opibus praepollerent, imperiumque in vicinos ad se pertinere contenderent, nec minus, quam ceteri, injuriam passi essent: certe enim raptarum virginum maxima pars e Sabinis erat. Sed quum nihil proficerent, obsistentibus legatis Romuli, et gentis favorem verbis factisque exambientibus, pertaesi morarum, Sabinis consilium de suscipiendo bello in dies protrahentibus, decreverunt ipsi suis opibus bellum gerere; satis superque sibi virium esse arbitrati, collatis in unum trium civitatum copiis, ad unam haud maximam urbem expugnandam. Sed quo minus lu una omnes castra convenirent, uti decreverant, Caeninensium fecit praepropera eruptio; qui belli inferendi praecipui auctores erant. Hos a sedibus suis excitos ac Romani terminos agri populantes, Romulus repente infestis signis invectus adhuc imparatos aggreditur, et vallo vixdum munito vi potitur, fugientiumque tergo inhaerens, priusquam oppidani de suorum clade rescivissent, incustodita moenia ac portas patentes nactus, urbem primo impetu capit, regem ipsum cum valido juvenum globo occurrentem sua manu obtruncat spoliatque. Caenina hoc modo capta, armis ademptis sumptisque pro arbitrio suo obsidibus in reliquos movit. Sed et horum copias in abigendis praedis adhuc dispersas nec opinantes adortus fudit ac fugavit, eodemque modo usus victoria, exercitum domum reduxit, detracta hostibus spolia ac votivas manubiarum primitias praeferens. 70. Cod. Tur. Fol. 159, 14 r. — 159, 32 vso. Haec transcripta e Dionysii A. R. II, 32 sq. — 1. Πρὸς ὀργὴν] δε ̓ ὀργῆς editt. Dion. Cum nostro facit Vatican. — 2. Εἰς ὃ τέλος] sic etiam Valic. Vulgo εἰς τέλος, perperam. — 3. εὐτυχὲς] sic et Vat., ἀγαθὸν vgo. — 4. αὐτῷ] Dion. — 5. ἦσαν δὲ αἱ] Dionys.; ἤσαν δὲ καὶ αἱ codex. Mox Dionysius τοῦ πρὸς αὐτὸν πολέμου. Dein pro Καινίνη codex: Κησίνῃ. — 6. καὶ ἄλλαι] καὶ Ἄντεμνα καὶ Κρουστουμερία (sic), Dionys. — 7. μὴ] om. Dion. — 8. ἀχθόμεναι] Haec vox post γενομένῃ legitur ap. Dion. — 9. ἔχοντα.. δυναμένους, ἄρχειν] Dionys.; ἔχουσαι... δυναμέναις, ἀρχὴν cod. — 10. περιυβρ.] περιυβρισμένας cod.; τῶν ἄλλ. Περιυβρισμένους Dion. — 11. ἐπεὶ δ ̓] ἐπειδὴ δ ̓ Dion. — 12. Τὴν δυν. τὴν οἰκ.] τὴν οἰκ. δυν. codex. Deinde pro καθ ̓ ἓν αἱ τρεῖς codex habet: κατ ̓ ἕνα τρεῖς. — 13. ἔφθασαν] ὤφθησαν editt. Dion.; ἔφθησαν cod. Vat. — 14. Καινίνης] κενίνης cod. — 15. ἐνάγειν. ἐξεστρατ.] Dion.; ἐξάγειν. Ἐκστρατευομένων cod. — 16. ὲξαγαγὼν... Ῥωμύλος] e Dionysio suppleta. — 17. Τοῦ τε χάρακος] τούς τε χάρακας cod. — 18. Καινινιτῶν] καινιτῶν cod. — 19. Μαχομενος] μαχόμενον cod. — 20. λοιποὺς] Ἀντεμνιάτας Dionys. — 21. γενόμενος] γενομένης cod. — 22. ἀποίκων] Sic codex et Dionysius. Vox corrupta. Ἀποιχομένων Portus; ἀποθανόντων vel ἁλόντων Stephanus; ἀποκτανθέντων Casaubonus; περιοίκων dedit Corayus ita explicans: τοὺς τῆς Καινίνης κατοίκους καὶ τοὺς συμμάχους αὐτῶν δηλοῖ τοὺς Ῥωμαίων καταπολεμηθέντας. Quod si verum esset, simplicius foret scribere ἐποίκων. Sed ferri neutrum potest. — 23. Λαφύρων θεοῖς] Dion.; θεοῖς λαφύρων codex.

Τέλος τοῦ ἑβδόμου λόγου τῆς Νικολάου Ἱστορίας. Ζήτει τὰ λείτπονταπερὶ Ἑλληνικῆς ἱστορίας
413

ΙΣΤΟΡΙΑΙ

ΙΣΤΟΡΙΑΙ
ΕΚ ΤΟΥ ΒΙΒΛ. ΤΟΥ ΙΗʹ (Ηʹ?)
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

71.

p. 413
Constant. Porphyr. De them. I, 3:Τὸ δὲ νῦν καλούμενον Θρᾳκήσιον θέμα πάλαι μὲν καὶ κατ ̓ ἀρχὰς Ἀσία μικρὰ ὠνομάζετο... Θρᾳκήσιοι δὲ ἐπεκλήθησαν ἀπὸ τῆς τοιαύτης αἰτίας. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν Ἀλυάττου τοῦ τῶν Λυδῶν βασιλέως, ἀνήρ τις μετὰ τῆς γυναικὸς καὶ τῶν αὑτοῦ τέκνων ἐκ Μυσίας τῆς τῶν Θρᾳκῶν χώρας ὁρμώμενος, ἧς καὶ Ὅμηρος μνημονεύει λέγων οὕτως, Μυσῶν τ ̓ ἀγχεμάχων καὶ ἀγαυῶν Ἱππημολγῶν, διεπέρασεν εἰς τὰ μέρη τῆς Ἀσίας εἰς χώραν τὴν λεγομένην Λυδίαν, καὶ κατῴκησε πλησίον τῆς πόλεως Σάρδεων. Τοῦ οὖν βασιλέως πρὸς τῷ τῆς πόλεως τείχει καθεζομένου, διήρχετο γυνὴ τοῦ Θρᾳκὸς, ἐπὶ μὲν τῆς κεφαλῆς βαστάζουσα στάμνον, ἐπὶ δὲ τῶν χειρῶν ἠλακάτην καὶ ἄτρακτον, ὄπισθεν δὲ πρὸς τὴν ζώνην ἵππος τις προσεδέδετο. Καὶ ἐπὶ μὲν τῆς κορυφῆς στάμνος ἦν μεστὸς ὕδατος, ἐν δὲ ταῖς χερσὶν εἰργάζετο νήθουσα ἐκ τῆς ἠλακάτης τὸν ἄτρακτον, ὄπισθεν δὲ πρὸς τὴν ζώνην ἠκολούθει ἵππος ἀπὸ τῆς πηγῆς πεποτισμένος. Ταύτην ἰδὼν βασιλεὺς μεγάλως ἐθαύμασε, καὶ ἠρώτησε πόθεν καὶ τίς καὶ τοίας ἐστὶ πόλεως. δὲ ἀπεκρίνατο, Μυσὴ μὲν εἶναι τὸ γένος, Θρᾴκης δ ̓ ἔστιν αὕτη τὸ πολίχνιον. Λαβὼν οὖν βασιλεὺς ἀπὸ τῆς γυναικὸς ἀφορμὴν, πρεσβείαν πρὸς τὸν τῆς Θρᾴκης βασιλέα ποιησάμενος, Κότυν ὀνομαζόμενον, ἐκεῖθεν ἔλαβεν ἄνδρας μετοίκους μετὰ γυναικῶν καὶ τέκνων, ὄχλον ἱκανόν. [Ἐκ τούτου τοῦ γένους ὠνομάσθησαν οἱ τὴν μικρὰν Ἀσίαν οἰκοῦντες Θρᾳκὴσιοι, διὰ τὸ εἶναι αὐτοὺς ἐργοπόνους, ἐργώδεις τε καὶ χειρώνακτας] .... Ταύτην δὲ τὴν ἱστορίαν Νικόλαος Δαμασκηνὸς γράφει ἐν τῷ ιη' (l. ηʹ) αὐτοῦ βιβλίῳ, γεγονὼς ὑπογραφεὺς Ἡρώδου τοῦ βασιλέως. Quod nunc Thracesiorum thema appellatur, olim quidem et ab initio Asia minor vocabatur... Thracenses vero hac de causa vocati sunt. Alyatte apud Mysos regnante, vir, quidam cum uxore et liberis egressus ex ea Thracum regione, cui Mysiae nomen est, cujusque Homerus isto versu meminit, Mysorum pugnax genus et celebres Equimulgos, transiit in Asiae partem eam, quae Lydia dicitur, habitavitque non longe Sardibus. Ac forte rege ad muros urbis considente, praeteriit illius Thracis uxor urnam gestans capite, manibus colum et fusum; zonae autem a tergo adjunctus erat equus. Urna, quae capite gestabatur, aquae erat plena, manibus vero fusum de colo devolvebat; equus qui zonae annexus sequebatur, ductus aquatum fuerat. Hanc rex conspectam miratus rogavit, unde veniret, quaenam, cujatis. Respondit, Mysam se, e modico Thraciae oppido. Hinc rex occasione sumpta, ad Thracum regem, cui tum Cotyi nomen erat, legatione missa impetrat inde colonos cum uxoribus ac liberis numero satis magno. [Ex hac natione appellati sunt Asiae minoris incolae Thracesii, quod sint operosi ac laboriosi et opere manuario victum sibi quaeritantes].... Historiam narrat libro octavo Nicolaus Damascenus, qui scriba Herodis regis fuit. 71. Verbe graeca dedi ex recensione I. Bekkeri (Constant. Porphyr. Vol. III, p. 22 ed. Bonn. 1840). — «Alio modo candem historiam enarrat Herodotus V, 12, mulierem illam sub Dario Hystaspe (non sub Alyatte) cum duobus fratribus, Pigre et Mantye, e Paeonia ad flumen Strymonem sita Sardes venisse, Darium autem, admiratum illius populi sollertiam et assiduitatem, Megabazo praefecto Thraciae per literas mandasse, ut Paeones a sedibus suis ad se transferat, cum liberis pariter et uxoribus. Nicolauam autem sua hausisse e Xantho Lydo suspicatur doctissimus Corayus.» ORELL. in Supplem. p. 58. — Lydorum historiam e Xantho Nicolaus narravit libris IV, VI, VII. Quod nostro loco legitur ἐν ιηʹ, quum procul dubio corruptum sit, mutandum dixeris in: ἐν ζʹ, praesertim quum probabile sit auctores Excerptorum Constantinianorum nonnisi priores libros septem Nicolai ob oculos habuisse. Sed fateor istam mutationem violentiorem esse; contra vero manu lenissima corrigi ἐν ηʹ. Quem librum octavum Porphyrogenitus apud Stephanum Byzantium, quo uti solet, laudatum repererit. Tum vero consentaneum est rem narratam non e Xantho fluxisse, sed ex alio auctore depromptam data occasione a Nicolao fuisse expositam. Nisi fallor, Nicolaus quoque narravit Paeones a Nario in Asiam transductos esse, eaque opportunitate de aliis dixit Thracibus, quos prioribus temporibus Alyattes in Lydiam advocaverit; atque historiunculam quam de Dario Herodotus narrat, ipse ad Alyatten retulit. Quod si est, optime quadrat libri numerus (ἐν ηʹ). Nam quum Cyri historia libro VII legatur, verisimillimum est de primis Darii temporibus in octavo libro fuisse sermonem. Deinde autem quum illa quae de Mysia Thraciae regione memorantur, aperte dicta sint in eam sententiam, ut Mysis Asiae a Mysis Thraciae nomen acceperit (quod eodem versu Homeri probare studet Posidonius apud Strabonem p. 296): vel hinc colligitur non fluxisse haec e Xanthi Lydiacis. Nam Strabi XII, p. 572 ab iis, qui Thracicam originem Mysis Asiae tribuunt, diserte distinguit Xanthum, quippe qui Mysos Lydicae originis populum esse statuerit. Ceterum qui sit iste Alyattes, nescio. De Croesi patre cogitari nolim, quum ad antiquiora tempora res pertinere debeat. Ex nostris vero fragmentis patet nomen Alyattis etiam inter Heraclidas reges viguisse.
414

ΙΣΤΟΡΙΑΙ

ΙΣΤΟΡΙΑΙ
ΕΚ ΒΙΒΛΙΩΝ ΑΔΗΛΩΝ
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

72.

p. 414
Athenaeus XIII, p. 593, A:Μυρρίνην δὲ, τὴν Σαμίαν, ἑταίραν Δημήτριος εἶχεν βασιλεὺς, τῆς διαδοχῆς τελευταῖος, καὶ ἔξω τοῦ διαδήματος κοινωνὸν εἶχε τῆς βασιλείας, ὥς φησι Νικόλαος Δαμασκηνός. Myrrhinam Samiam meretricem Demetrius (Potiorcetes) habuit rex, postremus ex Alexandri successoribus, eamque, si diadema excipias, regni participem habuit, ut ait Nicolaus Damascenus. 72. De Myrrhina cf. Idomeneus apud Athenaeum XII, p. 590, A.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

73.

p. 414
Josephus C. Apion. II, c. 7, p. 373 ed. Didot.:Quia vero Antiochus (Epiphanes) neque justam fecit templi deproedationem sed egestate pecuniarum ad hoc accessit, quum non esset hostis, et socios insuper nos suos et amicos aggressus est, nec aliquid dignum derisione illic invenit: multi et digni conscriptore super hoc quoque testantur, Polybius Megalopolitanus, Strabo Cappadox, Nicolaus Damascenus, Timagenes et Castor chronographus et Apollodorus: qui omnes dicunt pecuniis indigentem Antionchum transgressum foedera Judoeorum et spoliasse templum auro argentoque plenum. 73. Cf. Diodor. XXXIV, 1 ed. Didot., Castoris fr. 22.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

74.

p. 414
Josephus A. J. XIII, 3, 4:Ὑρκανὸς δὲ τὸν Δαυίδου τάφον ἀνοίξας, ὃς πλούτῳ τοὺς πώποτε βασιλεῖς ὑπερέβαλλε, τρισχίλια μὲν ἀργυρίου τάλαντα ἐξεκόμισεν, ὁρμώμενος δ ̓ ὑπὸ τούτων πρῶτος Ἰουδαίων ξενοτροφεῖν ἤρξατο. Γίνεται δ ̓ αὐτῷ καὶ πρὸς Ἀντίοχον φιλία καὶ συμμαχία· καὶ δεξάμενος αὐτὸν εἰς τὴν πόλιν, ἀφθόνως πάντα τῇ στρατιᾷ καὶ φιλοτίμως παρέσχε. Καὶ ποιουμένῳ τὴν ἐπὶ Πάρθους αὐτῷ στρατείαν συνεξώρμησεν Ὑρκανός. Μάρτυς δὲ τούτων ἡμῖν ἐστι καὶ Νικόλαος Δαμασκηνὸς, οὕτως ἱστορῶν· «Τρόπαιον δὲ στήσας Ἀντίοχος ἐπὶ τῷ Λύκῳ ποταμῷ, νικήσας Ἰνδάτην τὸν Πάρθων στρατηγὸν, αὐτόθι ἔμεινεν ἡμέρας δύο, δεηθέντος Ὑρκανοῦ τοῦ Ἰουδαίου διά τινα ἑορτὴν πάτριον, ἐν τοῖς Ἰουδαίοις οὐκ ἦν νόμιμον ἐξοδεύειν.» Καὶ ταῦτα μὲν οὐ ψεύδεται λέγων. Hyrcanus, aperto sepulcro Davidis, qui divitiis reges omnes anteibat, tria millia talentorum argenti inde extulit, et his opibus fretus Judaeorum primus coepit externum militem alere. Iniit et cum Antiocho (Pio) amicitiam et societatem, eoque in urbem accepto, omnia exercitui abunde et magnifice subministravit. Quumque ille in Parthos expeditionem faceret, eum comitatus est Hyrcanus. De his vero testimonium nobis perhibet Nicolaus Damascenus, ita narrans: «At Antionchus, erecto tropaeo ad Lycum fluvium, quum Indaten Parthorum ducem superasset, illic per biduum substitit, ad preces Hyrcani Judaei, quod forte inciderat patrium quoddam festum, in quo Judaeis non licebat iter facere.» Et haec quidem dicendo non falsus habetur. 74. Antiochi Sidetae contra Parthos expeditio cadit in an. 129 a C. Vide Clinton. F. H. tom. III, p. 331. Cf. Appian. Syr. c. 68; Justin. XXXVIII, 10; Diodor. XXXIV, 15. 16.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

75.

p. 414
Idem ib. XIII, 12, 6:Πτολεμαῖος δὲ μετὰ τὴν νίκην προσκαταδραμὼν τὴν χώραν, ὀψίας ἐπιγενομένης ἔν τισι κώμαις τῆς Ἰουδαίας κατέμεινεν· ἃς γυναικῶν εὑρὼν μεστὰς καὶ νηπίων, ἐκέλευσε τοὺς στρατιώτας ἀποσφάττοντας αὐτοὺς καὶ κρεουργοῦντας, ἔπειτα εἰς λέβητας ζέοντας ἐνιέντας τὰ μέλη ἀπάρχεσθαι. Τοῦτο δὲ προσέταξεν, ἵν ̓ οἱ διαφυγόντες ἐκ τῆς μάχης καὶ πρὸς αὐτοὺς ἐλθόντες σαρκοφάγους ὑπολάβωσιν εἶναι τοὺς πολεμίους, καὶ διὰ τοῦτο ἔτι μᾶλλον αὐτοὺς καταπλαγῶσι ταῦτ ̓ ἰδόντας. Λέγει δὲ καὶ Στράβων καὶ Νικόλαος ὅτι τοῦτον αύτοῖς ἐχρήσαντο τὸν τρόπον, καθὼς κἀγὼ προείρηκα. Ptolemaeus (Lathurus) post victoriam (de Alexandro Judaeorum rege deportatam) regionem populatus, vespere mansit in quibusdam Judaeae pagis, quos feminarum et infantum plenos nactus, militibus impera vit, ut eos jugularent et frustatim dissecarent, et quum membratim in ferventia ahena eos conjecissent, libamenta facerent. Hoc autem mandavit, ut qui ex proelio elapsi fuerint et ad ipsos venerint, hostes humana carne vesci arbitrarentur, idque videntes majore etiam terrore percuterentur. Strato quoque et Nicolaus Ptolemaeum eo quem dixi modo contra illos se gessisse referunt. 75. In antecedentibus Josephus narravit, quomodo Alexander, Hyrcani f., post mortem Aristobuli fratris regnum adeptus, proelio ad Jordanen fluvium cum Ptolemaeo Lathuro commisso, ingentem caldem passus sit. Strabonis opus, quod h. l. et fr. 87 citatur, intellige τὰ Ὑπομνήματα ἱστορικά.
415

ΙΣΤΟΡΙΑΙ

ΙΣΤΟΡΙΑΙ
ΕΚ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ϞϚʹ
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

76.

p. 415
Idem ib. I, 3, 6:Νικόλαος δὲ Δαμασκηνὸς ἐν τῇ ἐνενηκοστῇ καὶ ἕκτῃ βίβλῳ ἱστορεῖ περὶ αὐτῶν, λέγων οὕτως· «Ἔστιν ὑπὲρ τὴν Μινυάδα μέγα ὄρος κατὰ τὴν Ἀρμενίαν, Βᾶρις λεγόμενον· εἰς πολλοὺς συμφυγόντας ἐπὶ τοῦ κατακλυσμοῦ λόγος ἔχει περισωθῆναι, καί τινα ἐπὶ λάρνακος ὀχούμενον ἐπὶ τὴν ἀκρώρειαν ὀκεῖλαι, καὶ τὰ λείψανα τῶν ξύλων ἐπὶ πολὺ σωθῆναι. Γένοιτο δ ̓ ἂν οὗτος, ὅντινα καὶ Μωυσῆς ἀνέγραψεν Ἰουδαίων νομοθέτης.» Niciaus Damascenus libro nonagesimo sexto de his rebus narrat in haec verba: «Est super Minyada in Armenia mons ingens, Baris dictus, in quem multos diluvii tempore confugientes fama est servatos esse, et quendam in area vectum ad summum ejus jugum appulisse, lignorumque reliquias diu conservatas esse. Iste fortasse idem ille est de quo etiam scripsit Moyses Judaeorum legislator.» 76. Haec Nicolaus narrationi de rebus Mithridatis inseruisse mibi videtur. Similiter Justinus XLII, 2 post memoratum bellum, quod Ortoadisti Armeniorum regi Mithridates intulit, pergit: Sed quoniam in Armeniam transilum facimus, origo ejus paullo altius repetenda est. Condita est ab Armenio Iasonis Thessali comite, etc. (Cf. Müller. Min. p. 281). Quum Justinus alitqne originem Armeniae ab Iasone Minya deducant, simile quid narraverit Nicolaus Μινυάδα regionem Armeniae commemorans. Hanc enim librorum lectionem cum Müllero l. l. et Dindorfio in edit. Nov. Josephi mutare in Μιλυάδα non ausus sum. Sane quidem apud Plinium V, 31 legitur: Attingit Galatia et Pamphylia Cabaliam et Mylias, quoe circa Barin sunt et Cyllanticum et Oroandicum Pisidioe tractum. Verum Baris haec est Pisidiae urbs (de qua v. Ptolem. V, 5, Hierocles p. 673 ibiq. Wessel., Stephan. Byz s. v. Alia ejus nominis urbs Persica ap. Aeschyl. Pers 552), non vero mons Armeniae. Quare, nisi incongrua plane Josephum miscere dicas, in vulgata acquiescendum est. Bochartus (Geogr. Sacra I, c. 3) Minyadis nomen derivare statuit ab Hebraeorum mini vel mimi, quam regionem cum Ararat (I. e. Gordiene) memorat Jeremias I, 27. Ceterum de Gordiaeis montibus, in quos arca appulerit, v. Berosi fr. 7. De Bari monte ejusque nominis origine opiniones virorum doctorum vide in Steph. Thes. v. Βᾶρις p. 431.

ΙΣΤΟΡΙΑΙ

ΙΣΤΟΡΙΑΙ
ΕΚ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΡΓʹ
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

77.

p. 415
Athenaeus X, p. 415, E:Νικόλαος δ ̓ Περιπατητικὸς ἐν τῇ τρίτῃ πρὸς ταῖς ἑκατὸν τῶν Ἱστοριῶν, Μιθριδάτην φησὶ, τὸν Ποντικὸν Βασιλέα, προθέντ ̓ ἀγῶνα πολυφαγίας καὶ πολυποσίας (ἦν δὲ τὸ ἆθλον τάλαντον ἀργυρίου), ἀμφότερα νικῆσαι. Τοῦ μέντοι ἄθλου ἐκστῆναι τῷ μετ ̓ αὐτὸν κριθέντι Καλαμόδρυϊ τῷ Κυζικηνῷ ἀθλητῇ. Narrat Nicolaus Peripateticus centesimo tertio Historiarum libro, Mithridatem Ponti regem, quum proposuisset edendi bibendique certamen, cujus praemium erat argenti talentum, in utroque certamine victoriam reportasse: at praemio tamen cessisse ei qui post ipsum secundas tulisse putatus est, Calamodryi Cyziceno athletae. 77. Hoc fragmentum fugit priores Nicolai editores. Cf. Aelian. V. H. I, 27, qui inter ἀδδηφάγους recenset Μιθριδάτην τὸν Ποντικὸν καὶ Καλαμόδρυν τὸν Κυζικηνόν.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

78.

p. 415
Idem VI, p. 252, F:Μιθριδάτου δ ̓ ἀναγράφει κόλακα Σωσίπατρον, ἄνθρωπον γόητα, Νικόλαος Περιπατητικός. Mithridatis adulatorem fuisse Sosipatrum, hominem ridiculum, scribit Nicolaus Peripateicus.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

79.

p. 415
Idem VI, p. 266, E:Νικόλαος δ ̓ Περιπατητιτικὸς, καὶ Ποσειδώνιος Στωικὸς, ἐν ταῖς Ἱστορίαις, ἑκάτερος τοὺς Χίους Φησὶν, ἐξανδραποδισθέντας ὑπὸ Μιθριδάτου τοῦ Καππάδοκος, παραδοθῆναι τοῖς ἰδίοις δούλοις δεδεμένους, ἵν ̓ εἰς τὴν Κόλχων γῆν κατοικισθῶσιν. Nicolaus Peripateticus et Posidonius Stoicus in suis uterque Historiis narrant, Chios in servitutem redactos a Mithridate Cappadoce traditos esse propriis servis vinctos, ut in regionem Colchorum transportarentur. 79. Acciderunt haec an. 86 a. C., postquam Archelaus, dux Mithridatis, ad Chaeroneam caldem acceperat. Plura v. ap. Appian. Mithr. c. 47, p. 231 ed. Didot. Ipse Nicoiaus sua ex Posidonio hauserit.
416

ΙΣΤΟΡΙΑΙ

ΙΣΤΟΡΙΑΙ
ΕΚ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΡΔʹ
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

80.

p. 416
Athen. VIII, p. 332, F:Νικόλαος δ ̓ Δαμασκηνὸς ἐν τῇ τετάρτῃ πρὸς ταῖς ἑκατὸν τῶν Ἱστοριῶν· «Περὶ Ἀπάμειαν, φησὶ, τὴν Φρυγιακὴν κατὰ τὰ Μιθριδατικὰ, σεισμῶν γενομένων, ἀνεφάνησαν περὶ τὴν χώραν αὐτῶν λίμναι τε αἱ πρότερον οὐκ οὖσαι καὶ ποταμοὶ καὶ ἄλλαι πηγαὶ ὑπὸ τῆς κινήσεως ἀνοιχθεῖσαι· πολλαὶ δὲ καὶ ἠφανίσθησαν. Τοσοῦτόν τε ἄλλο ἀνέβλυσεν αὐτῶν ἐν τῆ γῆ πικρόν τε καὶ γλαυκὸν ὕδωρ, πλεῖστον ὅσον ἀπεχούσης τῶν τόπων τῆς θαλάσσης, ὥστε ὀστρέων πλησθῆναι τὸν πλησίον τόπον ἅπαντα καὶ ἰχθύων τῶν τε ἄλλων, ὅσα τρέφει θάλασσα.» Nicolaus Damascenus libro quarto ac centesimo Historiarum tradit, circa Apameam Phrygiae temporibus Mithridatici belli post terrae motum in ea regione lacus erupisse, ubi nulli antea fuerant, itemque amnes ac fontes terrae concussu reclusos, multos contra, qui prius exstabant, evanuisse; tantam porro aquae amarae copiam scaturivisse eodem in agro, qui a mari plurimum aberat, ut vicina loca ostreis ac ceteris id genus piscibus, quos mare alere solet, opplerentur. 80. Haec quoque fluxerint e Posidonio, quem multum fuisse constat de terrae motibus, quae partim sua ipsius aetate acciderunt. V. Strabo VI, p. 276; I, p. 58 (Posidon. fr. 68, 6 et fr. 76). Justin. XL, I: Sed sicut ab hostibus tuta Syria fuit, ita tarroe motu vastata est, quo centum septuaginta millia hominum, et multoe urbes perierunt. Quod prodigium mutationem rerum portendere haruspices responderunt. Pertinent haec ad tempora quibus penes Tigranem Syriae imperium erat (83-69).

ΙΣΤΟΡΙΑΙ

ΙΣΤΟΡΙΑΙ
ΕΚ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΡΖʹ
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

81.

p. 416
Idem V, p. 261, C:Νικόλαος δ ̓ ἐν τῇ ἑβδόμῃ καὶ ἑκατοστῇ τῶν Ἱστοριῶν Σύλλαν φησὶ, τὸν Ῥωμαίων στρατηγὸν, οὕτω χαίρειν μίμοις καὶ γελωτοποιοῖς, φιλόγελων γενόμενον, ὡς καὶ πολλὰ γῆς μέτρα αὐτοῖς χαρίζεσθαι τῆς δημοσίας. Ἐμφανίζουσι δ ̓ αὐτοῦ τὸ περὶ ταῦτα ἱλαρὸν αἱ ὑπ ̓ αὐτοῦ γραφεῖσαι σατυρικαὶ κωμῳδίαι τῇ πατρίῳ φωνῇ. Nicolaus libro septimo ac centesimo Historiarum refert, Sullam Romanum imperatorem adeo delectatum fuisse mimis et scurris, quum ridiculis ac jocis summopere esset deditus, ut agri publici multa ejusmodi hominibus jugera largitus sit. Ac quantopere iis rebus delectatus sit, ostendunt comoediae satyricae patria ab eo lingua conscriptae. 81. Cf. Plutarch. Sulla c. 36: Συνῆν μίμοις γυναιξὶ καὶ κιθαρισταῖς καὶ θυμελικοῖς ἀνθρώποις ἐπὶ στιβάδων ἀφ ̓ ἡμέρας συμπίνων.. ὅθεν καὶ τὴν νόσον ... πολὺν χρόνον ἠγνόει κτλ. Nicolaus quoque de postremis Sullae temporibus loquens haec attulisse debet. Moritur Sulla an. 78.

ΙΣΤΟΡΙΑΙ

ΙΣΤΟΡΙΑΙ
ΕΚ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΡΗʹ
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

82.

p. 416
Idem XV, p. 682, A:Νικόλαος δ ̓ Δαμασκηνὸς ἐν τῇ ὀγδόῃ τῶν Ἱστοριῶν πρὸς ταῖς ἑκατὸν περὶ τὰς Ἄλπεις λίμνην τινά φησιν εἶναι πολλῶν σταδίων οὖσαν, ἧς περὶ τὸν κύκλον πεφυκέναι δι ̓ ἔτους ἄνθη ἥδιστα καὶ εὐχρούστατα, ὅμοια ταῖς καλουμέναις κάλχαις. Nicolaus Damascenus Historiarum libro centesimo octavo circa Alpes lacum esse scribit in multa stadia patentem, in cujus ambitu nascantur quotannis flores odoris suavissimi, pulcherrimique coloris, similes eorum quos κάλχας (calthas latine) vocant. 82. Cf. Stephan. Thes. Gr. v. κάλχη.

ΙΣΤΟΡΙΑΙ

ΙΣΤΟΡΙΑΙ
ΕΚ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΡΙʹ
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

83.

p. 416
Idem XII, p. 543, A:Νικόλαος δ ̓ Περιπατητικὸς ἐν τῇ δεκάτῃ καὶ ἑκατοστῇ τῶν Ἱστοριῶν Λεύκολλόν φησιν, ἀφικόμενον εἰς Ῥώμην, καὶ θριαμβεύσαντα, λόγον τε ἀποδόντα τοῦ πρὸς Μιθριδάτην πολέμου, ἐξοκεῖλαι εἰς πολυτελῆ δίαιταν ἐκ τῆς παλαιᾶς σωφροσύνης, τρυφῆς τε πρῶτον εἰς ἅπαν Ῥωμαίοις ἡγεμόνα γενέσθαι, καρπωσάμενον δυοῖν βασιλέοιν πλοῦτον, Μιθριδάτου καὶ Τιγράνου. Nicolaus Peripateticus libro Historiarum decimo supra centesimum tradit Lucullum, quum Romam reversus, su- peratis Mithridate et Tigrane regibus, triumphasset, et rationem eorum, quae gesserat, reddidisset, a pristina frugalitate ad sumptuosum ac delicatum victum descivisse, primumque omnium romanis ad luxum signa sustulisse, quum duorum regum, Mithridatis ac Tigranis, opibus esset potitus. 83. Cf. Plutarchus in Lucull. c. 37.
417NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

84.

p. 417
Idem IV, p. 153, F:Νικόλαος δ ̓ Δαμασκηνὸς, εἷς τῶν ἀπὸ τοῦ περιπάτου φιλοσόφων, ἐν τῇ δεκάτῃ πρὸς ταῖς ἑκατὸν τῶν Ἱστοριῶν, Ῥωμαίους ἱστορεῖ παρὰ τὸ δεῖπνον συμβάλλειν μονομαχίας, γράφων οὕτως· «Τὰς τῶν μονομάχων θέας οὐ μόνον ἐν πανηγύρεσι καὶ θεάτροις ἐποιοῦντο Ῥωμαῖοι, παρὰ Τυρρηνῶν παραλαβόντες τὸ ἔθος, ἀλλὰ κἀν ταῖς ἑστιάσεσιν. Ἐκάλουν γοῦν τινες πολλάκις ἐπὶ δεῖπνον τοὺς φίλους ἐπί τε ἄλλοις, καὶ ὅπως ἂν δύο τρία ζεύγη ἴδοιεν μονομάχων, ὅτε καὶ κορεσθέντες δείπνου καὶ μέθης εἰσεκάλουν τοὺς μονομάχους, καὶ μὲν ἅμα ἐσφάττετο, αὐτοὶ δ ̓ ἐκρότουν ἐπὶ τούτῳ ἡδόμενοι. Ἤδη δέ τις κἀν ταῖς διαθήκαις γέγραφε γυναῖκας εὐπρεπεστάτας μονομαχῆσαι, ἃς ἐκέκτητο· ἕτερος δὲ παῖδας ἀνήβους ἐρωμένους ἑαυτοῦ. Ἀλλὰ γὰρ οὐκ ἠνέσχετο δῆμος τὴν παρανομίαν ταύτην, ἀλλ ̓ ἄκυρον τὴν διαθήκην ἐποίησεν.» Nicolaus Damascenus Peripateticae sectae philosophus libro Historiarum decimo supra centesimum Romanos scribit inter coenandum gladiatorum paria committere solitos, his verbis: «Gladiatorum autem spectacula non solum in publicis conventibus et amphitheatris edunt Romani, invecto ab Etruscis more, sed etiam inter epulas. Itaque amicos ad coenam invitant interdum, tum ut alia, tum ut duo triave gladiatorum paria dimicantia iis exhibeant. Igitur postquam vino ac dapibus sese ingurgitarunt, introduci jubent gladiatores; quorum ubi quis jugulatur, universi convivae plaudunt eo spectaculo exhilarati. Quidam etiam testamento jussit mulieres formosas, quas emerat, ferro inter se dimicare: alius item pueros impuberes, quos in deliciis habuerat. Sed populus eam atrocitatem detestatus testamentum eorum irritum esse jussit.»
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

85.

p. 417
Josephus A. J. XIV, 1, 3:Φίλος δέ τις Ὑρκανοῦ Ἰδουμαῖος, Ἀντίπατρος λεγόμενος, πολλῶν μὲν εὐπορῶν χρημάτων, δραστήριος δὲ τὴν φύσιν ὢν καὶ στασιαστὴς, ἀλλοτρίως εἶχε πρὸς τὸν Ἀριστόβουλον καὶ διαφόρως, διὰ τὴν πρὸς Ὑρκανὸν εὔνοιαν. Νικόλαος μέντοι φησὶν Δαμασκηνὸς τοῦτον εἶναι γένος ἐκ τῶν πρώτων Ἰουδαίων τῶν ἐκ Βαβυλῶνος εἰς τὴν Ἰουδαίαν ἀφικομένων. Ταῦτα δὲ λέγει χαριζόμενος Ἡρώδῃ τῷ παιδὶ αὐτοῦ, βασιλεῖ τῶν Ἰουδαίων ἐκ τύχης τινὸς γενομένῳ· περὶ οὗ κατὰ καιρὸν δηλώσομεν. Erat Hyrcano amicus quidam Idumaeus, nomine Antipater, homo quidem multa abundans pecunia, natura vero gnavus et seditiosus, qui alieno ab Aristobulo erat animo et ab eo dissidebat ex sua in Hyrcanum benevolentia. Nicolaus quidem Damascenus hujus genus a primoribus Judaeorum, qui in Judaeam venerunt Babylone, deducit. Verum hoc dicit in gratiam Herodis ejus filii, quem fors quaedam ad Judaeorum regnum evexit: de quo suo tempore dicemus.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

86.

p. 417
Idem ibid. XIV, 4, 3, p. 530 (de Pompeio loquitur Hierosolyma obsidente):Μάθοι δ ̓ ἄν τις ἐντεῦθεν τὴν ὑπερβολὴν ἧς ἔχομεν περὶ τὸν θεὸν εὐσεβείας καὶ τὴν φυλακὴν τῶν νόμων, μηδὲν ὑπὸ τῆς πολιορκίας διὰ φόβον ἐμποδιζομένων πρὸς τὰς ἱερουργίας, ἀλλὰ δὶς τῆς ἡμέρας, πρωί τε καὶ περὶ ἐνάτην ὥραν, ἱερουργούντων ἐπὶ τοῦ βωμοῦ, καὶ μηδ ̓ εἴ τι περὶ τὰς προσβολὰς δύσκολον εἴη, τὰς θυσίας παριέντων. Καὶ γὰρ ἁλούσης τῆς πόλεως περὶ τρίτον μῆνα τῇ τῆς νηστείας ἡμέρᾳ, κατὰ τὴν ἐνάτην καὶ ἑβδομηκοστὴν καὶ ἑκατοστὴν Ὀλυμπιάδα, Ὑπατευόντων Γαίου Ἀντωνίου καὶ Μάρκου Τυλλίου Κικέρωνος, οἱ πολέμιοι μὲν εἰσπεσόντες ἔσφαττον τοὺς ἐν τῷ ἱερῷ, οἱ δὲ πρὸς ταῖς θυσίαις οὐδὲν ἧττον ἱερουργοῦντες διετέλουν, οὔτε ὑπὸ τοῦ φόβου τοῦ περὶ τῆς ψυχῆς οὔτε ὑπὸ τοῦ πλήθους τῶν ἤδη φονευομένων ἀναγκασθέντες ἀποδρᾶναι, πᾶν δ ̓ τι δέοι παθεῖν τοῦτο παρ ̓ αὐτοῖς ὑπομεῖναι τοῖς βωμοῖς κρεῖττον εἶναι νομίζοντες παρελθεῖν τι τῶν νομίμων. Ὅτι δὲ οὐ λόγος ταῦτα μόνον ἐστὶν ἐγκώμιον ψευδοῦς εὐσεβείας ἐμφανίζων, ἀλλ ̓ ἀλήθεια, μαρτυροῦσι πάντες οἱ τὰς κατὰ Πομπήϊον πράξεις ἀναγράψαντες, ἐν οἷς καὶ Στράβων καὶ Νικόλαος καὶ πρὸς τούτοις Τίτος Λίβιος, τῆς Ῥωμαϊκῆς ἱστορίας συγγραφεύς. Licet hinc discere quam immenso pietatis studio deum colamus et quam observantes legum simus, quod sacerdotes ex obsidione nihii prae metu impediti fuerint quominus sacra peragerent, sed bls quotidie, mane et hora nona, rem divinam ad aram fecerint, neque, si quid in oppugnatione difficile inciderit, sacrificia omiserint. Etenim capta urbe, tertio mense, die jejunii, Olympiade centesima septuagesima nona, Caio Antonio et Marco Tullio Cicerone consulibus, quum vi ingressi hostes eos qui erant in fano jugularent, tamen qui sacra procurabant nihilo secius rem divinam facere perseverabant, neque metu vitae amittendae neque jam caesorum multitudine in fugam compulsi, quicquid pati necesse erat, illud ad aras ipsas sustinere melius putantes quam ut aliquid legibus patriis praescriptum omitterent. Quod autem ista non sint fabula, unice ad falsae pietatis laudem ostendendam adhibita, sed veritas, testimonio sunt qui res a Pompeio gestas memoriae prodiderunt, et inter eos Strabo et Nicolaus nec non Titus Livius, historiae Romanae scriptor.
418NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

87.

p. 418
Joseph. A. J. XIV, 6, 4, p. 534:Περὶ δὲ τῆς Πομπηίου καὶ Γαβινίου στρατείας ἐπὶ Ἰουδαίους γράφει Νικόλαος Δαμασκηνὸς καὶ Στράβων Καππάδοξ, οὐδὲν ἕτερος ἑτέρου καινότερον λέγων. De his autem Pompeii et Gahinil contra judaeos expeditionibus scribit Nicolaus Damascenus et Strabo Cappadox, quorum alter nihil ab altero alienum refert.

ΙΣΤΟΡΙΑΙ

ΙΣΤΟΡΙΑΙ
ΕΚ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΡΙΔʹ
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

88.

p. 418
Athenaeus VI, p. 252, D:Λικινίου δὲ Κράσσου, τοῦ ἐπὶ Πάρθους στρατεύσαντος, κόλακά φησι γενέσθαι Νικόλαος ἐν τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ πρὸς ταῖς ἑκατὸν Ἀνδρόμαχον τὸν Καρρηνὸν, τὸν Κράσσον πάντα ἀνακοινούμενον προδοθῆναι Πάρθοις ὑπ ̓ αὐτοῦ, καὶ ἀπολέσθαι. Οὐκ ἀτιμώρητος δ ̓ ὑπὸ τοῦ δαιμονίου παρείθη Ἀνδρόμαχος. Μισθὸν γὰρ λαβὼν τῆς πράξεως τὸ τυραννεῖν Καρρῶν τῆς πατρίδος, διὰ τὴν ὠμότητα καὶ βίαν ὑπὸ τῶν Καρρηνῶν πανοικίᾳ ἐνεπρήσθη. Licinii Crassi, ejus qui bellum intulit Parthis, adulatorem fuisse tradit Nicolaus libro centesimo decimo quarto Andromachum quendam Carrenum, ab eoque Crassum, qui omnia consilia cum illo communicabat, proditum Parthis ac perditum fuisse; quod quidem scelus haudquaquam inultum dii reliquerunt. Nam quum in praemium ac mercedem sceleris sui tyrannidem Carrarum, quae ejus patria erat, accepisset Andromachus, ob crudelitatem ac violentiam a Carrenis cum omni familia crematus est. 88. Fusius rem exponit Plutarchus in Crasso c. 20. Moritur Crassus an. 53. Quae fr. 89 e libro 116 afferuntur, spectant ad annum 56. Quare suspicio nascitur altero loco libri numerum corruptum esse.

ΙΣΤΟΡΙΑΙ

ΙΣΤΟΡΙΑΙ
ΕΚ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΡΙϚʹ
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

89.

p. 418
Idem VI, p. 249, A:Νικόλαος δ ̓ Δαμασκηνὸς (εἷς δ ̓ ἦν τῶν ἐκ τοῦ περιπάτου) ἐν τῇ πολυβίβλῳ Ἱστορίᾳ (ἑκατὸν γὰρ καὶ τεσσαράκοντά εἰσι πρὸς ταῖς τέσσαρσι), τῇ ἑκκαιδεκάτῃ καὶ ἑκατοστῇ φησιν, Ἀδιάτομον, τὸν τῶν Σωτιατῶν βασιλέα (ἔθνος δὲ τοῦτο Κελτικὸν), ἑξακοσίους ἔχειν λογάδας περὶ αὑτὸν, οὓς καλεῖσθαι ὑπὸ Γαλατῶν τῇ πατρίῳ γλώττῃ σιλοδούρους· τοῦτο δ ̓ ἐστὶν Ἑλληνιστὶ εὐχωλιμαῖοι. Τούτους δ ̓ οἱ βασιλεῖς ἔχουσι συζῶντας καὶ συναποθνήσκοντας, ταύτην ἐκείνων εὐχὴν ποιουμένων· ἀνθ ̓ ἧς συνδυναστεύουσί τε αὐτῷ, τὴν αὐτὴν ἐσθῆτα καὶ δίαιταν ἔχοντες, καὶ συναποθνήσκουσι κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην, εἴτ ̓ ἐν τόσῳ τελευτήσειε βασιλεὺς, εἴτε πολέμῳ, εἴτ ̓ ἄλλως πως. Καὶ οὐδεὶς εἰπεῖν ἔχει τινὰ ἀποδειλιάσαντα τούτων τὸν θάνατον, ὅταν ἥκῃ βασιλεῖ, διεκδύντα. Nicolaus Damascenus Peripateticus in immenso Historiarum opere (sunt enim quattuor et quadraginta supra centum libri) libro centesimo decimo sexto narrat: Adiatomum regem Sotiatum (gens est Gallica) sexcentos circa se habuisse lectos homines, quos Galli Soldurios lingua patria vocant: ea vox Graecis devotos significat. Hi cum rege una et vitam agunt et moriuntur, quum eo semet ipsi voto obligaverint; in cujus gratiam ipsi quodammodo participes sunt regeni, eodemque quum rege victu ac corporis cultu utuntur. Ceterum quum rex sive morbo sive in praelio sive alia qua causa interiit, simul ipsis moriendi necessitas incumbit; neque adhuc hominum memoria repertus est quisquam, qui mortuo rege mori recusaverit. 89. Petitum fragmentum ex narratione de P. Crassi in Aquitanos expeditione, Gallici belli anno tertio (56 a. C. v. Caesar. B. G. III, 20 sqq. Dio Cass. XXXIX, 46. Florus III, 10, 7. Orosius VI, 8). Crassus oppidum Sotiatum oppugnavit. Oppidani tandem petunt ut se in deditionem Crassus recipiat. «Qua re impetrata arma tradere jussi faciunt. Atque in ea re omnium nostrorum intentis animis, alia ex parte oppidi Adcantuannus, qui summam imperii tenebat, cum sexcentis devotis, quos illi Soldurios appellant (quorum hoec est conditio, uti omnibus in vita commodis una cum his fruantur, quorum se amicitioe dediderint; si quid iis per vim accidat, aut cundem casum una ferant, aut sibi mortem consciscant: neque adhuc hominum memoria repertus est quisquam, qui, eo interfecto cujus se amicitioe devovisset, mortem recusaret), cum iis adcantuannus, eruptionem facere conatus, clamore ab ea parte munitionis sublato, quum ad arma milites concurrissent, vehementer que ibi pugnatum esset, repulsus in oppidum, tamen uti eadem deditionis conditione uteretur, a Crasso impetravit.» Haec Caesar III, 22. E Caesare, ut videtur, Nicolaus.
419NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

90.

p. 419
Plutarch. Brut. 53, 2:Τὸν δὲ Βροῦτον Ἀντώνιος ἀνευρὼν τεθνηκότα τὸ μὲν σῶμα τῇ πολυτελεστάτῃ τῶν ἑαυτοῦ φοινικίδων περιβαλεῖν ἐκέλευσεν, ὕστερον δὲ τὴν φοινικίδα κεκλεμμένην αἰσθόμενος ἀπέκτεινε τὸν ὑφελόμενον. Τὰ δὲ λείψανα πρὸς τὴν μητέρα τοῦ Βρούτου Σερβιλίαν ἀπέπεμψε. Πορκίαν δὲ τὴν Βρούτου γυναῖκα Νικόλαος φιλόσοφος ἱστορεῖ καὶ Οὐαλέριος Μάξιμος βουλομένην ἀποθανεῖν, ὡς οὐδεὶς ἐπέτρεπε τῶν φίλων, ἀλλὰ προσέκειντο καὶ παρεφύλαττον, ἐκ τοῦ πυρὸς ἀνασπάσασαν ἄνθρακος καταπιεῖν καὶ τὸ στόμα συγκλείσασαν καὶ μύσασαν οὕτω διαφθαρῆναι. Καίτοι φέρεταί τις ἐπιστολὴ Βρούτου πρὸς τοὺς φίλους ἐγκαλοῦντος αὐτοῖς καὶ ὀλοφυρομένου περὶ τῆς Πορκίας, ὡς ἀμεληθείσης ὑπ ̓ αὐτῶν καὶ προελομένης διὰ νόσον καταλιπεῖν τὸν βίον. Ἔοικεν οὖν Νικόλαος ἠγνοηκέναι τὸν χρόνον, ἐπεὶ τό γε πάθος καὶ τὸν ἔρωτα τῆς γυναικὸς καὶ τὸν τρόπον τῆς τελευτῆς ὑπονοῆσαι δίδωσι καὶ τὸ ἐπιστόλιον, εἴπερ ἄρα τῶν γνησίων ἑστίν. Bruti cadaver inventum Antonius pretiosissima suarum punicearum tunicarum involvi jussit, et furem, a quo eam subtractam sensit, interfecit. Reliquias autem ad matrem Bruti Serviliam misit. Porciam vero, Bruti uxorem, Nicolaus philosophus et Valerius Maximus memorant, quum mortis cupida ab amicis prohiberetur, qui ei adhaerebant assidui eamque observabant, carbones ex igne arreptos deglutiisse, oreque clauso ita suffocatam periisse. Sane Bruti ad amicos epistola circumfertur, qua eos incusat casumque Porciae deplorat, quae ab ipsis neglecta propter morbum mortem sibi consciscere delegerit. Videtur igitur Nicolaus ignorasse mortis tempus, quando ea epistola, si quidem est genuina, morbum amoremque uxoris et mortis modum significat.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

91.

p. 419
Strabo XV, p. 719:Προσθαίη δ ̓ ἄν τις τούτοις καὶ τὰ παρὰ τοῦ Δαμασκηνοῦ Νικολάου. Φησὶ γὰρ οὗτος ἐν Ἀντιοχείᾳ τῇ ἐπὶ Δάφνῃ παρατυχεῖν τοῖς Ἰνδῶν πρέσβεσιν, ἀφιγμένοις παρὰ Καίσαρα τὸν Σεβαστόν. Οὓς ἐκ μὲν τῆς ἐπιστολῆς πλείους δηλοῦσθαι, σωθῆναι δὲ τρεῖς μόνους, οὓς ἰδεῖν φησι, τοὺς δ ̓ ἄλλους ὑπὸ μήκους τῶν ὁδῶν διαφθαρῆναι τὸ πλέον. Τὴν δ ̓ ἐπιστολὴν ἑλληνίζειν ἐν διφθέρᾳ γεγραμμένην, δηλοῦσαν, ὅτι Πῶρος εἴη γράψας· ἑξακοσίων δὲ ἄρχων βασιλέων, ὅμως περὶ πολλοῦ ποιοῖτο φίλος εἶναι Καίσαρι καὶ ἕτοιμος εἴη δίοδόν τε παρέχειν ὅπῃ Βούλεται, καὶ συμπράττειν ὅσα καλῶς ἔχει. Ταῦτα μὲν ἔφη λέγειν τὴν ἐπιστολὴν, τὰ δὲ κομισθέντα δῶρα προσενέγκαι ὀκτὼ οἰκέτας γυμνοὺς ἐν περιζώμασι, καταπεπασμένους ἀρώμασιν· εἶναι δὲ τὰ δῶρα τόν τε Ἑρμᾶν ἀπὸ τῶν ὤμων ἀφῃρημένον ἐκ νηπίου τοὺς βραχίονας, ὃν καὶ ἡμεῖς εἴδομεν, καὶ ἐχίδνας μεγάλας, καὶ ὄφιν πηχῶν δέκα, καὶ χελώνην ποταμίαν τρίπηχυν, πέρδικα δὲ μείζω γυπός. Συνῆν δὲ, ὥς φασι, καὶ Ἀθήνησι κατακαύσας ἑαυτόν. Ποιεῖν δὲ τοῦτο τοὺς μὲν ἐπὶ κακοπραγίᾳ, ζητοῦντας ἀπαλλαγὴν τῶν παρόντων, τοὺς δ ̓ ἐπ ̓ εὐπραγίᾳ, καθάπερ τοῦτον· ἅπαντα γὰρ κατὰ γνώμην πράξαντα μέχρι νῦν, ἀπιέναι δεῖν, μή τι τῶν ἀβουλήτων χρονίζοντι συμπέσῃ· καὶ δὴ καὶ γελῶντα ἅλασθαι γυμνὸν ἐπαληλειμμένον ἐν περιζώματι ἐπὶ τὴν πυράν. Ἐπιγεγράφθαι δὲ τῷ τάφῳ· ΖΑΡΜΑΝΟΣ ΧΗΓΑΝ ΙΝΔΟΣ ΑΠΟ ΒΑΡΓΟΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΑ ΠΑΤΡΙΑ ΙΝΔΩΝ ΕΘΗ ΕΑΥΓΟΝ ΑΠΑΘΑΝΑΤΙΣΑΣ ΚΕΙΤΑΙ. His adjici possunt quae a Nicolao Damasceno dicuntur. Narrat hic, se Antiochiae ad Daphnen Indorum vidisse legatos, qui ad Caesarem Augustum venerant. In epistola quidem plures fuisse memoratos, sed tres tantum superfuisse, quos ab se visos ait, ceteris longitudine itineris magna ex parte ahsumptis. Eplstolam porro Graecam fuisse in membrans scriptam, in qua significaretur, Porum esse qui scriberet: quamvis sex centis regibus imperaret, Caesaris tamen amicitiam magni pendere, et paratum esse aditum ei, quacumque velit, concedere, opemque, modo jus fasque sit, ferre. Haec in epistola dicit contenta fuisse. Allata praeterea esse dona ab octo servis nudis subligaculo cinctis et omni aromatum genere delibutis. Ea fuisse Herman brachiis truncum a puero, quem et nos vidimus, tum viperas ingentes et anguem cubitum decem et testudinem fluviatilem trium cubitûm et perdicem vulture majorem. Aderat etlam, ut aiunt, is, qul semet ipse Athenis cremavit: quod quidem alii in rebus adversis facere dic(??)tur, ut praesentia mala effuglant, alii in secundis rebus, quemadmodum hic, de quo agimus. Nam quum omnia ex sententia hactenus illi successissent, abeundum sibi censuit e vita, ne quid adversi accideret moranti diutius. Adeoque ridentem illum et nudum unctumque in rogum insiliisse aiunt; ejus tumulo inscriptum esse: HIC STIUS EST ZARMANUS CHEGAN INDUS E BARGOSA QUI MORE INSTITUTOQUE INDORUM SE E VITA EDUXIT. 91. Cf. Dio Cass. LIV, 9. Fidem narrationis in dubium vocat, nescio quo jure, Bohlen. Das alte Indien tom. 1, p. 70, not. 222. — ἀπὸ Βαργόσης] «Nomen Βαργόση frustra quaesivi apud veteres. Videtur intelligenda urbs Barygaza, nobilissimum Indorum emporium, hodie Baroantsch. Vide Mannert. Geogr. tom. V, p. 181.» ORELLI. Cf. Forbiger. Geogr. II, p. 506.
420

ΙΣΤΟΡΙΑΙ

ΙΣΤΟΡΙΑΙ
ΕΚ ΤΩΝ ΒΙΒΛ. ΡΚΓʹ ΚΑΙ ΡΚΔʹ
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

92.

p. 420
Josephus A. J. XII, 3, 2:Ὅμοιον δέ τι τούτων καὶ Μάρκον Ἀγρίππαν φρονήσαντα περὶ τῶν Ἰουδαίων οἴδαμεν. Τῶν γὰρ Ἰώνων κινηθέντων ἐπ ̓ αὐτοὺς καὶ δεομένων τοῦ Ἀγρίππα, ἵνα τῆς πολιτείας, ἣν αὐτοῖς ἔδωκεν Ἀντίοχος Σελεύκου υἱωνὸς, παρὰ τοῖς Ἕλλησι Θεὸς λεγόμενος, μόνοι μετέχωσιν, ἀξιούντων δ ̓, εἰ συγγενεῖς εἰσὶν αὐτοῖς Ἰουδαῖοι, σέβεσθαι τοὺς ἰδίους αὐτῶν θεοὺς, καὶ δίκης περὶ τούτων συστάσης, ἐνίκησαν οἱ Ἰουδαῖοι τοῖς αὑτῶν ἔθεσι χρῆσθαι, συνηγορήσαντος αὐτοῖς Νικολάου τοῦ Δαμασκηνοῦ. γὰρ Ἀγρίππας ἀπεφήνατο μηδὲν αὐτῷ καινίζειν ἐξεῖναι. Τὸ δ ̓ ἀκριβὲς εἴ τις βούλεται καταμαθεῖν, ἀναγνώτω τῶν Νικολάου Ἱστοριῶν τὴν ἑκατοστὴν καὶ εἰκοστὴν τρίτην καὶ τετάρτην (1). M. quoque Agrippam similiter erga Judaeos affectum fuisse accepimus. Nam quum Iones adversus eos graviter concitati rogassent agrippam, ut civitatis, quam eis dederat Antiochus Seleuci nepos, is qui a Graecis Deus est cognominatus, soli ipsi participes essent, postularentque, si quidem Judaei ejusdem generis esse velient, ut eosdem quoque deos colerent: quum res in judicium venisset, causam obtinuerunt Judaei, ut suis moribus sibi vivere liceret, Nicolai Damasceni patrocinio usi. Agrippa enim pronunciavit, nihil sibi innovandum videri. Quae si quis volet exactius cognoscere, is legat Historiarum Nicolai libros vicesimum tertium quartumque supra centeslmum.
NICOLAI DAMASCENI FRAGMENTA

92.

p. 420
Idem ib. XVI, 2, 3:Τότε δὲ περὶ τὴν Ἰωνίαν αὐτῶν γενομένων (Agrippam et Herodem dicit ex Ponto reduces), πολὺ πλῆθος Ἰουδαίων, τὰς πόλεις ᾤκει, προσῄει, καιροῦ καὶ παρρησίας ἐπειλημμένοι· καὶ τὰς ἐπηρείας ἔλεγον, ἃς ἐπηρεάζοντο, μήτε νόμοις οἰκείοις ἐώμενοι χρῆσθαι, δίκας τε ἀναγκαζόμενοι διδόναι κατ ̓ ἐπήρειαν τῶν εὐθυνόντων ἐν ἱεραῖς ἡμέραις, καὶ τῶν εἰς Ἱεροσόλυμα χρημάτων ἀνατιθεμένων ἀφαιροῖντο, στρατειῶν καὶ λειτουργιῶν ἀναγκαζόμενοι κοινωνεῖν, καὶ πρὸς ταῦτα δαπανᾶν τῶν ἱερῶν χρημάτων, ὧν ἀφείδησαν ἀεὶ, Ῥωμαίων αὐτοῖς ἐπιτρεψάτων κατὰ τοὺς οἰκείους ζῆν νόμους. Τοιαῦτα καταβοώντων, παρῃτήσατο μὲν βασιλεὺς ἀκοῦσαι τὸν Ἀγρίππαν αὐτῶν δικαιολογουμένων. Νικόλαον δέ τινα τῶν αὐτοῦ φίλων ἔδωκεν εἰπεῖν ὑπὲρ αὐτῶν τὰ δίκαια. Τοῦ δὲ Ἀγρίππα Ῥωμαίων τε τοὺς ἐν τέλει, καὶ βασιλέων καὶ δυναστῶν τοὺς παρόντ